උණුසුම් ආසියානු සුප්: කොරියානු සුන්දේගුක්බප් කන හැටි

රාත්‍රී වැඩ මුරය ඉවරවෙලා ගිය ඩේජොන් වල කෑම කඩේ

සුන්දේගුක්බප් (Sundaegukbap) යනු පැය 12කට වඩා ඌරු ඇටකටු තම්බා සාදන උණුසුම් ආසියානු සුප් වර්ගයකි. අපේ රටේ උදේට බොන උණුසුම් සුප් එකක් වගේ, හැබැයි මේක ඌරු ඇටකටු සහ ලේ සොසේජස් වලින් හදපු එකක්. ඩොලර් 6.50 ක් පමණ වන මෙය තනිවම කෑමටද කදිමය.

අද උදේ වැඩ ඉවරවෙලා මායි බිරිඳයි ගෙදර යන ගමන් හිටියේ. ඩේජොන් (Daejeon) නගරයේ පාරක ඇවිදගෙන යද්දී කොහෙන්දෝ සුප් එකක් උතුරන සුවඳක් ආවා. අප්‍රේල් මාසේ වුණත් උදේට හීතලයි, ඒ මදිවට බඩත් හිස්. මේ වගේ වෙලාවට උණුසුම් සුප් එකක් තරම් වෙන මුකුත් හරියන්නේ නෑ. කොරියාවේ මිනිස්සු මහන්සි වෙලා වැඩ කරලා, එහෙමත් නැත්නම් හැන්ගෝවර් එක යවාගන්න මේ සුන්දේගුක්බප් එක බොනවා. කොරියාවේ ඕනෑම කෙනෙක් දන්න, ඕනෑම තැනකින් හොයාගන්න පුළුවන් ප්‍රසිද්ධ කෑමක් මේක. මම බිරිඳට "අපි ඔතනට යමු" කිව්වම, බෝඩ් එක දිහා බලලා එයා කිව්වා "ඔයා දන්නවනේ මට සුන්දේ (ලේ සොසේජස්) කන්න බෑ කියලා". "ඌරු මස් සුප් (Dwaejigukbap) එකකුත් තියෙනවා" කියලා මම කිව්වම අපි දෙන්නා ඇතුළට ගියා. අපි මේක හොයාගෙන ගියා නෙවෙයි, පාරේ යද්දී දැකලා ගියේ.

සුන්දේගුක්බප් එකකුයි, ඌරු මස් සුප් එකකුයි අපි ඇණවුම් කළා. එකක් ඩොලර් 6.50ක් (වොන් 9,000) විතර වෙනවා, දෙකටම ඩොලර් 13යි. කොරියාවේ කෑම කඩේකින් මේ ගාණට උදේට බඩ පිරෙන්න කන්න පුළුවන්. උදේ පාන්දරම ගිය නිසා කඩේ හිටියේ අපි දෙන්නා විතරයි.

බිරිඳ විදේශික කාන්තාවක් වුණත්, කොරියාවේ ජීවත් වෙන නිසා එයා දැන් මේ කොරියානු කෑම වලට ගොඩක් කැමතියි. හැබැයි සුන්දේ කියන කෑමට තවම පුරුදු නෑ. සුන්දේ ඇතුළේ ඌරු ලේ තියෙන නිසා එයාට ඒක කන්න අමාරුයි, ඒ නිසා හැමතිස්සෙම ඌරු මස් සුප් එක තමයි ගන්නේ. කොරියානු ජාතිකයින් අතරත් සුන්දේ කන්න බැරි අය ගොඩක් ඉන්නවා, ඒ නිසා මේක විදේශිකයෙක් වුණු නිසාම නෙවෙයි, පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් වෙන දෙයක්.

එක සුප් එකක් ඇණවුම් කළත් මේසය පිරෙනවා

කොරියානු කෑම සංස්කෘතියේ විශේෂත්වයක් නම් ප්‍රධාන කෑමට අමතරව නොමිලේ ලැබෙන අතුරු කෑම (Banchan) රැසකි. මෙම උණුසුම් ආසියානු සුප් එක සමඟ කිම්චි, රාබු, ළුණු සහ මිරිස් ලැබේ. මේවාට අමතර මුදලක් අය නොකරන අතර ඕනෑ තරම් ඉල්ලා ගත හැක.

සුප් එක ගානේ දෙකක් විතරයි අපි ඇණවුම් කළේ, ඒත් මේසයේ හිස් තැනක් නෑ. බිරිඳ මුලින්ම කොරියානු කඩේකට ආවම මේ දේවල් දැකලා ඇහුවා "මේ ඔක්කොම අපි ඕඩර් කළාද?" කියලා. නෑ, කොරියාවේ හැටි ඔහොම තමයි. ප්‍රධාන කෑම එකක් ගත්තත් අතුරු කෑම ඉබේම මේසෙට එනවා. අමතර ගාස්තු නෑ, මදි වුණොත් "තව ටිකක් දෙන්න" කිව්වම ආයෙත් ගෙනත් දෙනවා.

කිම්චි කතුරෙන් කපලා කන්නේ

කිම්චි (Kimchi) මේසෙට එන්නේ ලොකු කොළ පිටින්මයි. එකපාර කටට දාගන්න අමාරුයි. කොරියානු කඩවල් වල හැමතිස්සෙම කතුරක් තියෙනවා, ඒකෙන් කන්න ලේසි වෙන විදිහට කපාගන්න පුළුවන්. කෑම කතුරෙන් කපන එක කොරියාවේ සංස්කෘතියේ කොටසක්. මුලින්ම ටිකක් අමුතු වුණත් මෙහේ අයට ඒක ගොඩක් සාමාන්‍ය දෙයක්. බිරිඳත් මුලදි කතුර අතේ තියාගෙන බලාගෙන හිටියා, ඒත් දැන් මටත් කලින් එයා කපන්න පටන් ගන්නවා.

කක්දුගි, අමුමිරිස් සහ අනෙකුත් අතුරු කෑම

කක්දුගි (Kkakdugi). රාබු කොටු කපලා හදන කිම්චි වර්ගයක්, හැපෙන ගතිය ගොඩක් වැඩියි. මම සුප් එකෙන් හැඳි තුන හතරක් බීලා කක්දුගි කෑල්ලක් කනවා. ආයෙත් සුප් බොනවා කක්දුගි කනවා. ඔහොම මාරුවෙන් මාරුවට කෑවම කෑම එක එපා වෙන්නේ නෑ.

චොන්ග්යැන්ග් අමුමිරිස් (Cheongyang). සෝස් (Ssamjang) වල ඔබලා කන්න තියෙන්නේ. කොරියාවේ තියෙන මිරිස් වලින් මේක ගොඩක් සැර ජාතියක්. බිරිඳ දවසක් මුකුත් හිතන්නේ නැතුව එකපාර ලොකු කෑල්ලක් කටට දාගෙන වතුර වීදුරු තුනක් බිව්වා. පළමු වතාවට කනවා නම් අගින් පොඩ්ඩක් කාලා සැර බලන්න.

අතුරු කෑම කඩෙන් කඩේට වෙනස් වෙනවා. මේ කඩේ බැදපු හතු දුන්නා, වෙන කඩේක නිවිති හරි බෝංචි ඇට හරි දෙන්න පුළුවන්. කිම්චි සහ කක්දුගි විතරයි කොහේ ගියත් අනිවාර්යයෙන්ම ලැබෙන්නේ, අනිත්වා කඩේ හැටියටයි.

සුන්දේගුක්බප් සුප් එක සහ මස් කෑලි

මෙම උණුසුම් සුප් එකේ සුදු පාට හොද්ද ඌරු ඇටකටු හොඳින් තම්බා සාදා ඇත. ඒ යට කොරියානු ලේ සොසේජස් (සුන්දේ) සහ ඌරු මස් කෑලි රැසක් ඇත. මෙය සෙල්සියස් 95 ක පමණ උෂ්ණත්වයකින් මේසයට එන අතර, මුලින්ම මෙහි කිසිදු ලුණු රසයක් නැත.

හොද්දේ පාට සම්පූර්ණයෙන්ම සුදුයි. ඌරු ඇටකටු ගොඩක් වෙලා තම්බන නිසා තමයි මේ පාට එන්නේ, මුලින්ම දකිද්දී නම් රසක් නෑ වගේ පේනවා. හැන්දෙන් එකපාරක් කලවම් කළාම යට තියෙන සුන්දේ සහ මස් කෑලි උඩට එනවා. බිරිඳ මගේ එක දිහා බලලා "ඒක නම් මට කන්න බෑ" කියලා ඔළුව වැනුවා. එයාගේ ඌරු මස් සුප් එකේ මේවා නෑනේ.

තම්බපු ඌරු මස් — ඌරු මස් සුප් එකේ ප්‍රධානියා

මේ තියෙන්නේ තම්බපු ඌරු මස්. සම සහිත කෑලි තමයි තියෙන්නේ, ඒත් දියවෙලා යන්නේ නැතුව හැපෙන ගතියක් තියෙනවා. හොද්ද ඇතුළේ හොඳට තැම්බිලා තියෙන නිසා අමුතු ගඳක් නෑ. බිරිඳත් මේ කෑලි වලට ගොඩක් කැමතියි. ඌරු මස් සුප් (Dwaejigukbap) එකක් ඇණවුම් කළාම මේ වගේ මස් තමයි වැඩියෙන්ම එන්නේ, ඒ නිසා අනිත් කෑලි වලට අකමැති අයට මේක ගන්න පුළුවන්.

සුන්දේ (Sundaegukbap) — මුලින්ම දකිද්දී ටිකක් අමුතුයි

මේක තමයි සුන්දේ කියන්නේ. ඌරු බඩවැල් ඇතුළේ නූඩ්ල්ස් සහ ලේ පුරවලා තියෙන නිසා පාට ටිකක් අඳුරුයි. මම බිරිඳගෙන් ඇහුවා "එක සැරයක් කාලා බලනවද?" කියලා. එයා කූරු දෙකෙන් අල්ලලා ගොඩක් වෙලා බලන් ඉඳලා ආයෙත් පල්ලෙහායින් තිබ්බා. "ඊළඟ සැරේ..." කියලා කිව්වට, ආයෙත් කවදාවත් කන්නේ නෑ වගේ තමයි මූණෙන් පෙනුණේ. රසය ගත්තොත් ගොඩක් සාමාන්‍යයි. සමහරුන්ට මේකේ රසක් නෑ වගේ තේරෙන නිසා සෝස් වල ඔබලා හරි සුප් එකට දාලා හරි තමයි කන්නේ.

සුන්දේගුක්බප් කන හැටි — රසය හදාගන්නේ අපිමයි

කොරියානු සුන්දේගුක්බප් කන නිවැරදි ක්‍රමය නම්, මේසය මත ඇති ලුණු දැමූ කුඩා ඉස්සන්, සැර මිරිස් පේස්ට් සහ ලීක්ස් කොළ (Chives) එකතු කරමින් තමන්ගේ රසයට අනුව උණුසුම් සුප් එක හදාගැනීමයි. මුලින්ම එන සුප් එකේ රසක් නැති තරම්ය.

මෙතන ඉඳලා තමයි වැදගත්ම හරිය. සුන්දේගුක්බප් මේසෙට එද්දී ඒකේ ලුණු ඇත්තේම නෑ. ඒ විදිහටම කෑවොත් කිසිම රසක් නෑ. මේසෙ උඩ තියෙන දේවල් පාවිච්චි කරලා රසය අපිම හදාගන්න ඕනේ.

කක්දුගි යුෂ එකතු කිරීම

සමහරු කක්දුගි (රාබු කිම්චි) යුෂ හැන්දෙන් අරගෙන සුප් එකට දාගන්නවා. මම සාමාන්‍යයෙන් එහෙම කරන්නේ නෑ, හැබැයි කක්දුගි යුෂ ටිකක් ඇඹුල් සහ සැර නිසා සුදු පාට හොද්දට දැම්මම රස වෙනස් වෙනවා.

මිරිස් පේස්ට් සහ ඉස්සන්ගෙන් රස කිරීම

මම මිරිස් පේස්ට් (Dadaegi) හැන්දක් දැම්මා. මිරිස් කුඩු සහ සුදුළූණු වලින් හදන මේ රතු පේස්ට් එක දැම්ම ගමන් සුදු පාට හොද්ද සැර රතු පාටට හැරෙනවා. කොරියානු ජාතිකයින්ගෙන් භාගයකට වඩා මේක දාගෙන තමයි කන්නේ. සැර කන්න පුළුවන් නම් හැන්දක් දාන්න, බැරි නම් භාගයක් දාන්න.

ලුණු දැමූ ඉස්සන් (Saeujeot). මිරිස් පේස්ට් එකට වඩා මේකේ රාජකාරිය වෙනස්. මේකෙන් සැර වෙන්නේ නෑ, හොද්දට උමාමි (Umami) රසයක් එකතු වෙනවා. බිරිඳට මේක මුලින්ම පෙන්නපුවාම, පියන ඇරලා නහය වහගෙන ඇහුවා "මේ මොකක්ද?" කියලා. පල් කරපු ඉස්සන් නිසා ටිකක් සැර සුවඳක් තියෙනවා. හැබැයි හොද්දට ටිකක් දාලා රස බලන්න දුන්නම කිව්වා "කලින් තිබ්බ රස නෙවෙයි දැන් තියෙන්නේ" කියලා. ලුණු දැම්මම ලුණු රස විතරයි එන්නේ, ඒත් මේ ඉස්සන් දැම්මම වෙනස්ම ගැඹුරු රසක් එනවා.

ඒත් රස මදි වගේ නම් ලුණු ටිකක් දාගන්න පුළුවන්. හැබැයි එකපාර ගොඩක් දැම්මොත් ආයෙත් හදාගන්න බැරිවෙන්නම ලුණු රස වැඩිවෙනවා. ටිකක් දාලා, කලවම් කරලා රස බලන්න. අනිවාර්යයෙන්ම කලවම් කරන්න ඕනේ, නැත්නම් එක පැත්තක් ලුණු වැඩියි අනිත් පැත්තට රසක් නෑ වගේ තියෙයි.

මේසෙ උඩ පෙරියිලා කුඩු (Perilla powder) තියෙනවා නම් ඒකත් දාලා බලන්න. ඒකෙන් බැදපු රසක් එකතු වෙලා ඌරු මස් වල තියෙන ගඳ ගතිය අඩුවෙනවා. බිරිඳටත් ඒක ඌරු මස් සුප් එකට දාගන්න කිව්වම, දාලා බලලා "මේක දැම්මම ගොඩක් රසයි" කිව්වා. අනිවාර්යයෙන්ම දාන්න ඕනේ නෑ, හැබැයි තියෙනවා නම් දාලා බලන්න.

ලීක්ස් කොළ (Chives) දැමීම — මේක තමයි අන්තිම පියවර

දැන් ලීක්ස් කොළ දාමු. කලින් ඉස්සන් සහ මිරිස් පේස්ට් දැම්මම හොද්දේ පාට වෙනස් වුණානේ. ඒකට ලීක්ස් කොළත් දැම්මම ඌරු මස් සුවඳ තවත් අඩුවෙලා මාර රසක් එනවා. ලෝභ වෙන්න එපා. ගොඩක් දාන තරමට රසයි.

හොද්ද ගොඩක් රස්නෙ නිසා ලීක්ස් කොළ ඉක්මනටම මැලවෙනවා. දැම්ම ගමන්ම කන්න පටන් ගන්න ඕනේ. පොඩ්ඩක් මැලවුණු ලීක්ස් කොළයි, සුන්දේ සහ මස් කෑල්ලකුයි එක හැන්දට අරගෙන කෑවම — පාන්දර වෙනකම් වැඩ කරලා හිස් බඩට මේක ගියාම ඇඟට මාර සහනයක් දැනුණේ.

සුන්දේගුක්බප් එකේ තියෙන විවිධ මස් වර්ග

සුන්දේගුක්බප් එකේ එක ජාතියක මස් කෑලි විතරක් නෑ. තම්බපු මස්, සම, ඔළුවේ මස් වගේ විවිධ ජාති කලවම් වෙලා තියෙනවා. කඩෙන් කඩේට මේවා වෙනස් වෙනවා. එකම භාජනයක් ඇතුළේ කටින් කටට වෙනස් වෙන රසවල් තියෙන නිසා කද්දී එපා වෙන්නේ නෑ.

මගේ අවංක අදහස

මෙම උණුසුම් ආසියානු සුප් එක පළමු වරට කන කෙනෙකුට තරමක් අමුතු විය හැක. නමුත් එහි ඇති ගැඹුරු රසය සහ ශරීරයට දෙන උණුසුම නිසා මෙය මහන්සිය නිවන විශිෂ්ට ඌරු මස් කෑමක් ලෙස මම නිර්දේශ කරමි.

බිරිඳ එයාගේ ඌරු මස් සුප් එක සම්පූර්ණයෙන්ම කාලා හොද්දත් අන්තිම බිංදුවටම බිව්වා. "රසද?" කියලා ඇහුවම ඔළුව වනලා කිව්වා "ඒත් ඔයා ඒක කනවා දැක්කම නම් මට කවදාවත් සුන්දේ කන්න බැරි වෙයි කියලා හිතෙනවා". මම මගේ සුන්දේගුක්බප් එකට ලීක්ස් කොළ ගොඩක් දාගෙන අන්තිම ටික වෙනකම්ම බිව්වා. එකම කඩේකින් එකම හොද්දකින් හදපු වෙනස් කෑම ජාති දෙකක් කාලා අපි දෙන්නම ඩොලර් 13 කින් බඩ පිරෙන්න කාගෙන ආවා.

පළමු වතාවට මේක කන කෙනෙක්ට අවංකවම කිව්වොත්, පළවෙනි හැන්ද තමයි අමාරුම. පේන විදිහත් අමුතුයි, සුවඳත් ටිකක් අමුතුයි. ඒත් ඒක කොහොමහරි කෑවොත් ඔක්කොම වෙනස් වෙනවා. මටත් සමහර දවස් වලට මේක කන්න හිතෙන්නේ නෑ, ඒත් අද වගේ පාන්දර වෙනකම් වැඩ කරලා බඩ හිස්වෙලා තියෙද්දී උණුසුම් සුප් එකෙන් එක හැන්දක් කටට ගියොත් ආයේ නවත්තන්න බෑ.

සුන්දේ කන්න අමාරු නම් ඌරු මස් සුප් (Dwaejigukbap) ගන්න පුළුවන්. ඒකත් අමාරු නම් හරක් මස් වලින් හදන සුප් (Seolleongtang) කඩයක් හොයාගන්න. ඒක හරක් මස් වලින් හදන නිසා ඌරු මස් ගඳක් නෑ, බිරිඳ වුණත් ඒකට ගොඩක් කැමතියි. බෝංචි ඇට සුප් එකේ මස් ඇත්තෙම නැති තරම් නිසා ඒක තමයි කන්න ලේසිම. කොරියාවේ සුප් වර්ග ගොඩක් තියෙන නිසා එකක් හරියන්නේ නෑ කියලා සුප් බොන එකම අත්හරින්න ඕනේ නෑ.

මෙම ලිපිය මුලින්ම ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ https://hi-jsb.blog වෙබ් අඩවියේය.