Нагжи гобчан: Наймалж, үхрийн нарийн гэдэстэй халуун ногоотой хуурмаг

Компьютерын зургийн цомгоос гарч ирсэн 2015 оны намар

Компьютер дахь хуучин зургуудаа цэгцэлж суутал нэгэн сонирхолтой зураг нүдэнд туслаа. Согобчан-нагжи-боггым буюу үхрийн нарийн гэдэс, наймалжны халуун ногоотой хуурмаг. 2015 оны намар хавьцаа л байх. Яг хэзээ гэдгийг нь санахгүй байгаа ч зургийн файлын он сарыг харахад тэр үед авсан бололтой. Улаан сүмсэнд хуурсан наймалж, үхрийн нарийн гэдэс холилдон харагдах тэр зургийг хармагц л тухайн өдрийн амт амтагдах шиг болсон шүү. Солонгосоор аялсан хүмүүс ихэвчлэн догбуги эсвэл шарсан тахиаг нэг удаа ч болов заавал амталж үздэг дээ. Гэхдээ Солонгосын халуун ногоотой хоолнууд дунд энэ хуурмаг шиг аяллаар явахдаа тэр бүр таараад байдаггүй хоолнууд бас бий. Багаасаа Солонгос хоол идэж өссөн надад ч гэсэн өдөр болгон идээд байдаггүй хэрнээ, нэг идэхээрээ хэсэгтээ л бодогдоод байдаг тийм л төрлийн хоол. Тиймээс энэ дурсамжаа сэргээн хуваалцмаар санагдлаа.

Хачирнаас эхлэнэ — Хоолны газрын ширээний засалт

Үндсэн хоол гарахаас өмнө ширээн дээр хачирнууд өрөгдлөө. Тав зургаан жижиг тавагтай хачир ирсэн бөгөөд нэг бүрчлэн харвал нэлээд сонирхолтой зүйлс бий. Тавагны доор харагдах "Dongseo-ne Nakji" (Донсо-нэ Нагжи) гэдэг нь тэр өдөр Тэжонд орсон хоолны газрын маань нэр бөгөөд одоо бол энэ салбар нь хаагдсан байгаа. Гэхдээ л энэ хоолны тухай заавал ярихгүй өнгөрч болохгүй нь.

Зөөлөн дүфү, салат, цуунд дарсан ногоо

Эхлээд зөөлөн дүфү (ёндубү). Энгийн дүфүг бодвол хамаагүй зөөлөн бөгөөд дээр нь нарийн хэрчсэн ногоон сонгино болон амтлагч тавьсан, харин тавагны ёроолд бага зэрэг шар буурцгийн сүмс (цуу) хийсэн байдаг. Халбагадаж идэхэд яг л пудинг шиг зөөлөн уусдаг бөгөөд дараа нь халуун ногоотой хуурмаг идэх үед амны халууныг дарах гайхалтай үүрэг гүйцэтгэдэг.

Мөн салат гарч ирлээ. Улаан байцаа, лууван, амтат чинжүү болон бусад ногоо холилдсон хэдий ч тусгай сүмс (dressing) байхгүй байсан тул идэхэд жаахан сул амттай санагдсан. Ний нуугүй хэлэхэд энэ салат байхгүй байсан ч болох л байсан.

Энэ бол цагаан манжинг маш нимгэн хэрчээд цагаан цуунд исгэлэн амттай болгож дарсан хачир (чомүчим). Цаана нь байгаа зүйл гэрэлтэж харагдтал тийм нимгэн хэрчсэн байна. Нэг хазахад цууны исгэлэн амт эхэлж мэдрэгдээд, дараа нь манжингийн өөрийнх нь сэнгэнэсэн амт араас нь орж ирдэг бөгөөд халуун ногоотой хоол идэх үед иймэрхүү хачир хажууд байх үнэхээр хэрэг болдог.

Дончими — Халуун ногоотой хуурмагны салшгүй найз

Голд байгаа хар тавагтай зүйл бол дончими. Цагаан манжинг давстай усанд дарж исгэсэн усан кимчи бөгөөд шөл нь маш тунгалаг бас хүйтэн байдаг. Дотор нь манжинг урт нарийн савх шиг хэлбэртэй хэрчиж хийсэн байгаа. Наймалжны хуурмаг шиг халуун ногоотой хоолонд иймэрхүү хүйтэн шөлтэй хачир бараг л багц болоод дагаж ирдэг бөгөөд халуун ногоотой зүйл идэж байгаад энэ шөлнөөс нэг балгахад амны халуун тэр чигтээ арилдаг.

Бондэги — Хүмүүсийн дуртай, дургүй нь хоёр хуваагддаг хачир

Бондэги (Хүр хорхойн үүр). Энэ хоолыг хүмүүс нэг бол маш их дурлаж иднэ, эсвэл огт үзэж чаддаггүй. Торгоны хүр хорхойн үүрийг чанаж амталсан зүйл бөгөөд харагдах байдлаас нь болоод идэж чадахгүй гэх хүн олон байдаг. Гэхдээ Солонгост гудамжны зууш болтол түгээмэл зарагддаг эртний хоолнуудын нэг юм. Амт нь самар шиг хэрнээ бага зэрэг шороо амтагдсан юм шиг өвөрмөц үнэртэй, би лав багаасаа идэж өссөн болохоор ямар нэгэн эвгүй мэдрэмж төрдөггүй. Харин хамт явсан ээж маань савхаа ч хүргээгүй шүү.

Усан банш

Хачиранд бас усан банш (мүлманду) гарч ирсэн. Баншны гурил нь нэлээд нимгэн болохоор доторх шанз нь нэвт харагдаж байсан бөгөөд дээр нь гүнжидийн үр цацаад хажууд нь дүрдэг сүмстэй хамт өгсөн. Үндсэн хоол гарахаас өмнө энийг тэрийг амсаж суухдаа ээж маань "Хачирнуудад нь цадах нь ээ" гэж байсан ч, үнэхээр л тийм зүйл болох шахсан.

Үндсэн хоолны маань ээлж — Нагжи гобчан (Наймалж, үхрийн нарийн гэдэсний хуурмаг)

Эцэст нь үндсэн хоол. Согобчан-нагжи-боггым, товчлоод нагжи-гобчан гэж нэрлэдэг энэ хоол нь наймалж болон үхрийн нарийн гэдсийг Солонгос халуун чинжүүний оо (гочужан)-гоор амталж хамтад нь хуурсан хоол юм. Халсан чулуун тавган дээр ув улаан өнгөтэй хуурга уул шиг овоорох ба дээр нь хуурсан далайн байцаа, гүнжидийн үр их хэмжээгээр цацсан байдаг. Голд нь харагдах цагаан зүйл нь гарэттог буюу цагаан будааны цулхирсан гоймон бөгөөд чулуун тавагны халуунд алгуурхан болж зөөлөрдөг. Ширээн дээр ирмэгцээ л үнэр нь хамар сэтлэх шахам ханхалж, чулуун таваг учраас зогсолтгүй шжигнэн буцалсаар байх тул зүгээр орхивол ёроол нь түлэгдчихнэ. Хурдан идэхгүй бол түлэгдэх эрсдэлтэй хоол болохоор зургийг нь гялс авчихаад шууд л савхаа бариад дайрсан даа.

Хуурмагийг ойроос харвал

Хажуу талаас нь харвал хэр их орцтой байгааг нь баримжаалж болно. Чулуун тавган дээр овоорсон хуурмагийг ойртуулаад харвал дээр нь байгаа цагаан урт зүйл нь гарэттог юм. Цагаан будаагаар хийдэг урт гоймон бөгөөд буцалж буй халуун сүмс рүү дүрвэл сүмснээс сорж улам цулхирсан, зөөлөн болдог. Далайн байцаа, гүнжидийн үрээр гадаргууг нь бүрхсэн болохоор холоос харвал зүгээр л нэг улаан бөөгнөрөл шиг харагдах ч, ойртоод харвал ногоон, цагаан өнгө холилдоод нэлээд үзэмжтэй харагдана. Сүмсний завсраар наймалжны мушгиралдсан тэмтрүүлүүд цухуйж, шар өнгөтэй харагдах нь буурцгийн соёолжийн (конамүл) толгой хэсэг юм. Зураг дээрээс хараад бүрэн мэдрэхгүй байж болох ч, яг энэ хоолны урд сууж байхад халуун чинжүүний ооны үнэр хамрыг үргэлж сэнгэнүүлдэг.

Нагжи гобчаныг жинхэнэ утгаар нь мэдрэх — Наймалж, үхрийн гэдэс, буурцгийн соёолж

Далайн байцааг хойшлуулж байгаад доторхыг нь харлаа. Наймалжны тэмтрүүл дээрх дугуй соруул нь тод харагдаж, түүний завсраар зузаан үхрийн нарийн гэдэс (гобчан) нь сүмсэндээ бүрхэгдэн гялалзаж байна. Гобчан гэдэг нь үхрийн нарийн гэдсийг хэлдэг бөгөөд гадна тал нь зажлууртай ч, дотор талдаа тостой байдаг болохоор зажлах үед шүүс нь задарч гайхалтай амт мэдрэгддэг. Халуун ногоотой сүмстэй нийлэхээрээ нялуун биш, харин ч бүр өвөрмөц сайхан амттай болдог. Ёроол хэсгээр нь буурцгийн соёолж (конамүл) дүүрэн байх бөгөөд энэ нь байхгүй бол тослог амтыг дарж чадахгүй тул хэдхэн халбагаад л зогсоход хүрнэ. Үсжигнэсэн соёолжтой хамт идэхэд л савх зогсолтгүй хөдөлдөг нууц үүнд байгаа юм. Нэг савхдаад л наймалжны тэмтрүүл, нэг хэсэг гобчан, хэдэн ширхэг соёолжийг сүмстэй нь хамт амандаа хийхэд энэ л нагжи гобчаныг идэх жинхэнэ амт юм даа. Цагаан будаан дээр тавиад хамт идвэл будаа нүд ирмэхийн зуурт л алга болно. Тэр өдөр ч бас хоёр аяга будаа захиалсан ч дутах шахаж билээ.

Сүмс нь шингээд ирэхээр л жинхэнэ амт нь гарна

Сайн хутгаад ирэхээр сүмс нь орцнууддаа жигд шингэж эхэлнэ.

Дээр нь хучсан байсан далайн байцаа алга болохоор орц нэг бүр нь ил тод харагдана. Голд нь харагдах хүрэн зүйл бол үхрийн нарийн гэдэс бөгөөд сайн харвал доторх нь харагдахаар огтлогдсон байгаа. Гадна тал нь сүмсэндээ буцлаад бага зэрэг цулхирсан болж, соёолж нь зөөлрөн шөлийг өөртөө уусгасан байдалтай харагдана. Анх гарч ирэхдээ уул шиг овоорсон байсан ч, хутгасны дараа порц нь багассан мэт санагддаг. Чулуун тавагны захаар сүмс нь буцалж байгаа нь харагдах бөгөөд энд хүрсэн соёолж эсвэл гобчан нь бага зэрэг түлэгдэж хуйхлагдсан мэт шаржигнасан болдог. Зориуд зах хэсэгт наалдаж түлэгдсэнийг нь хусаж идэх бас л нэг урамтай байдаг бөгөөд ээж маань үүнийг мэдэхгүй голыг нь л ухаж идээд байхаар нь захын хэсгээс савхдаж өгтөл, түүнээс хойш зөвхөн тэр хэсгийг нь л түүж идсэн дээ.

Халуун ногоотой шөлний нууц — Үүгээр дуусахгүй ээ

Нэлээд удаан идсэний дараа чулуун тавагны ёроолд шөл нь тунаж эхлэв. Анх бараг л хуурга шиг байсан ч цаг өнгөрөх тусам орцнуудаас гарсан шүүс сүмстэйгээ холилдон өтгөн шөл бий болдог. Энэ шөл ёстой гайхалтай. Наймалж болон гобчанаас гарсан шүүс халуун чинжүүний сүмстэй нийлээд маш өтгөн, халуун ногоотой болдог бөгөөд халбагадаад цагаан будаан дээрээ асгаж идвэл жинхэнэ будааны хулгайч л гэсэн үг. Соёолж нь энэ шөлийг өөртөө шингээсэн байх тул зөвхөн соёолжийг нь түүж идсэн ч амттай. Гарэттог ч энэ үед бүрэн зөөлөрч, сүмсийг өөртөө шингээсэн байх бөгөөд нэг хазахад л цулхирсан хэрнээ халуун ногоотой амт зэрэг мэдрэгдэнэ. Баруун талын зурган дээр жижиг тавганд тусад нь хийсэн харагдаж байна, хуурмагийг ингэж тусад нь аягалаад будаатайгаа хольж идэх нь энэ хоолыг идэх бас нэгэн зөв арга юм. Чулуун тавган дээрээс нь шууд идвэл хэтэрхий халуун байх тул амны хаалтаа түлэх эрсдэлтэй. Би ч уг нь тэвчээргүй болохоороо тавган дээрээс нь шууд идэх гэж байгаад дандаа амаа түлдэг хүн л дээ, тэр өдөр ч ялгаагүй хэлээ түлсэн.

Гол орцуудыг нь идэж дууссаны дараа — Үлдсэн шөлийг хэрхэн ашиглах вэ

Доторх гол орцуудыг нь идэж дууссаны дараа чулуун тавган дээр улаан сүмс л үлддэг. Гэхдээ үүнийг зүгээр л хаячихдаггүй. Ажилтан ирээд энэ шөлөн дээр будаа нэмээд хуурч эхлэх бөгөөд халбагаар хурдан хурдан хутгаж будаа бүрийг сүмсэнд өнгө оруулдаг. Согобчан-нагжи-боггым үүгээр дуусдаггүй гэсэн үг. Наймалж болон гобчаны бүх амт шингэсэн шөлийг яг тэр чигт нь ашиглаж шарсан будаа (боккымбаб) болгож үргэлжлүүлдэг явцтай.

Шарсан будаа — Зөөлнөөр нь үлдээх үү, ёроолыг нь хуйхлах уу

Солонгост үүнийг боккымбаб гэж нэрлэдэг бөгөөд үлдсэн сүмсэн дээр будаа хийж чулуун тавган дээрээ хуурсан хоол юм. Дээрээс нь далайн байцаагаар тас хартал нь бүрхэж, мөн бүчү хэмээх нарийн хавтгай ногоон сонгино хэлбэртэй ногоог жижиглэн хэрчиж цацсан байна. Голд нь харагдах шар зүйл нь түүхий өндөгний шар бөгөөд үүнийг хагалаад хутгавал халуун ногоотой будаанд нэгэн төрлийн зөөлөн тослог амт нэмэгддэг. Зүгээр л нэг будаа хуурсан хэрэг биш шүү дээ, наймалж, үхрийн гэдэс идээд үлдсэн шөлөөр хуурсан болохоор тэр шөлөнд далайн гаралтай амт болон гобчаны тослог амт аль хэдийн шингэсэн байдаг. Тиймээс тусгайлан амтлагч хийгээгүй байсан ч будааны ширхэг бүрд амт нь шингэсэн байдаг. Ажилтан эхэнд нь хуурч өгөх боловч дундаас нь өөрсдөө зохицуулах хэрэгтэй болдог. Энэ үед л сонголт хийнэ дээ, зөөлнөөр нь идэх үү, эсвэл бага зэрэг түлэгдсэн ч ёроолд нь хуйхлагдсан хэлбэрээр (нүрүнжи шиг) идэх үү гэдгээ шийднэ. Би хувьдаа будаа ёроолд нь наалдаж шажигнасан хэлбэртэй болох дуртай. Ээж маань шарсан будаа гармагц "Саяны цагаан будаанаас бага идэхгүй яав даа" гээд харамссан шүү. Аль хэдийн хоёр аяга цагаан будаа идчихээд гэдэс хагарах дөхөж байсан ч халбага маань зогсохгүй л байсан. Нагжи гобчан гэдэг хоол нь зүгээр хуургаар дуусдаггүй, харин шарсан будаагаар төгсдөг бүхэл бүтэн цогц хоол юм байна гэдгийг би тэр өдөр л анх мэдсэн юм.

Согобчан-нагжи-боггымыг хаанаас идэж болох вэ?

Шарсан будааныхаа ёроолыг нь хүртэл хусаж идсэний дараа бид хоёр хоёулаа дуугарч чадахаа байв. Хэтэрхий их цадсанаас болоод тэр л дээ. Ээж маань шигхэ (цагаан будааны чихэрлэг ундаа) захиалж уунгаа "Ийм гоё газрыг яаж мэдээд олоод ирдэг байна аа" гэж асуухад нь би зүгээр л гэрийнхээ ойролцоогоос интернэтээр хайж байгаад л олсон гэдгээ хэлсэн. Наймалжны хуурмагны дагнасан газрууд Сөүл, Пусан, Тэжон гээд томоохон хотуудад хаа сайгүй байдаг бөгөөд "nakji bokkeum" эсвэл "nakji gopchang" гэж хайхад л таны ойр орчмоос маш амархан олдох болно. Донсо-нэ Нагжи гэхэд л Тэжоны Дунсан-дун эсвэл Иксан, Гуанжу зэрэг газруудад одоо ч ажилласаар байгаа. Гудамжны асрын мухлагт (пожанмача) зардаг хоол биш бөгөөд тухтай хоолны газарт сууж иддэг хоол юм.

Догбуги эсвэл самгёпсал шиг хүн бүрийн мэддэг хоол биш хэдий ч, нэг л удаа амталж үзсэн хүн заавал дахин хайж очдог тийм л төрлийн хоол. Гэр рүүгээ харих замд ээж маань "Дараа аавыгаа дагуулж ирье" гэж хэлсэн бөгөөд энэ үг л энэ хоолонд өгч болох хамгийн зөв бөгөөд өндөр үнэлгээ байх гэж бодож байна.