કોરિયન સ્પાઈસી ઓક્ટોપસ અને બીફ: સ્વાદિષ્ટ ફ્રાઈડ રાઇસ સાથે એક યાદગાર ભોજન

કમ્પ્યુટરના જૂના ફોટાઓમાંથી મળેલી 2015 ની એક યાદ

મારા કમ્પ્યુટરની ગેલેરી સાફ કરતી વખતે મારી નજર એક જૂના ફોટા પર પડી. આ કોરિયન મસાલેદાર ઓક્ટોપસ અને બીફ જેને અહીં 'સોગોપચાંગ નાકજી બોક્કેઉમ' (Sogopchang Nakji Bokkeum) કહે છે, તેનો ફોટો હતો. આ કદાચ 2015 ની પાનખર ઋતુની વાત છે. મને ચોક્કસ તારીખ તો યાદ નથી પણ ફાઈલની ડેટ પરથી એવો જ અંદાજ આવે છે. લાલ તીખા મસાલામાં લપેટાયેલા ઓક્ટોપસ અને બીફના ટુકડાઓનો આ ફોટો જોતા જ તે દિવસનો સ્વાદ મારા મોઢામાં તાજો થઈ ગયો. જો તમે કોરિયા ફરવા જાઓ છો તો ફ્રાઈડ ચિકન અથવા તોકબોકી તો બધા જ ખાય છે, પરંતુ કોરિયાના તીખા ફૂડમાં આ ડીશ એવી છે જે સામાન્ય પ્રવાસીઓને ભાગ્યે જ મળે છે. જોકે હું કોરિયામાં જ મોટો થયો છું અને તેને રોજ ખાતો નથી, પણ આ એવા ફૂડમાંથી છે જેને એકવાર ખાઈ લો તો લાંબા સમય સુધી તેને ખાવાની ઈચ્છા રહે છે. તેથી મેં વિચાર્યું કે આજે આ યાદોને તાજી કરવામાં આવે.

સાઇડ ડિશથી શરૂઆત — ડાઇનિંગ ટેબલની રોનક

મુખ્ય ડીશ આવતા પહેલા હંમેશાની જેમ સાઇડ ડિશ પીરસવામાં આવી. ટેબલ પર પાંચ-છ પ્લેટો મૂકેલી હતી અને જો તેને ધ્યાનથી જોવામાં આવે તો તેમાં કેટલીક ખૂબ જ રસપ્રદ વસ્તુઓ સામેલ હતી. પ્લેટની નીચે "Dongseo-ne Nakji" લખેલું છે, આ દેજોન (Daejeon) શહેરના એ રેસ્ટોરન્ટનું નામ છે જ્યાં અમે ગયા હતા, જોકે હવે આ બ્રાન્ચ બંધ થઈ ગઈ છે. પણ હું આ શાનદાર ડીશ વિશે ચોક્કસ વાત કરવા માંગુ છું.

સોફ્ટ ટોફુ, સલાડ અને સરકોવાળો મૂળો

શરૂઆત સોફ્ટ ટોફુથી કરીએ. આ સામાન્ય ટોફુ કરતા ઘણું વધારે મુલાયમ હોય છે. તેની ઉપર સમારેલી લીલી ડુંગળી અને મસાલો નાખવામાં આવ્યો હતો અને પ્લેટના તળિયે સોયા સોસ હતો. ચમચીથી ખાતી વખતે આ બિલકુલ કોઈ સોફ્ટ પુડિંગ જેવું લાગે છે, અને પછી જ્યારે તમે તીખો ઓક્ટોપસ ખાઓ છો ત્યારે તે મોઢાની બળતરા ઓછી કરવામાં ખૂબ મદદ કરે છે.

સાથે એક સલાડ પણ પીરસવામાં આવ્યું હતું. તેમાં લાલ કોબી, ગાજર, કેપ્સિકમ અને કેટલાક સલાડના પાન સામેલ હતા. તેના પર કોઈ ખાસ ડ્રેસિંગ ન હતું તેથી મને તે થોડું ફીકું લાગ્યું. સાચું કહું તો જો આ ટેબલ પર ન હોત તો પણ કોઈ ખાસ ફરક પડવાનો ન હતો.

આ મૂળાના પાતળા ટુકડા છે જેને સરકામાં પલાળીને તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ એટલા બારીક કાપેલા હોય છે કે તેની આરપાર જોઈ શકાય છે. એક બચકું ભરતા જ પહેલા સરકાની ખટાશ અનુભવાય છે અને પછી મૂળાની પોતાની ઠંડક. જ્યારે તમે કોઈ ખૂબ જ મસાલેદાર વસ્તુ ખાઈ રહ્યા હોવ, ત્યારે આવી ખાટી અને ઠંડી સાઇડ ડિશ ખાવાની મજા બમણી થઈ જાય છે.

ડોંગચિમી (Dongchimi) — તીખા ફૂડનો શ્રેષ્ઠ સાથી

આ કાળા બાઉલમાં જે સૂપ છે, તેને 'ડોંગચિમી' કહે છે. આ મૂળાને મીઠાવાળા પાણીમાં આથો લાવીને (ferment) બનાવવામાં આવતું એક ઠંડું સૂપ છે. તેનું પાણી બિલકુલ સાફ અને બરફ જેવું ઠંડું હોય છે જેમાં મૂળાના લાંબા ટુકડા તરી રહ્યા હોય છે. ઓક્ટોપસ અને બીફ જેવા તીખા ફ્રાઈડ ફૂડ સાથે આ ઠંડુ સૂપ એક જરૂરી ભાગ માનવામાં આવે છે. મરચાંથી જ્યારે જીભ બળવા લાગે ત્યારે તેનો એક ઘૂંટડો આખા મોઢાને શાંતિ આપે છે.

બ્યોનડેગી (Beondegi) — એક અજીબોગરીબ સાઇડ ડિશ

આ બ્યોનડેગી છે. આ એક એવી સાઇડ ડિશ છે જેને લઈને લોકોનો અભિપ્રાય બિલકુલ બે અંતિમો પર હોય છે. આ ખરેખર રેશમના કીડાના પ્યુપાને ઉકાળીને અને મસાલો લગાવીને તૈયાર કરવામાં આવે છે. ઘણા લોકો તેને જોતા જ ખાવાની ના પાડી દે છે. પરંતુ કોરિયામાં આ એક બહુ જૂની ડીશ છે જે રસ્તાના કિનારે પણ સામાન્ય રીતે વેચાય છે. તેનો સ્વાદ થોડો નટી (nutty) અને માટી જેવી ચોક્કસ સુગંધવાળો હોય છે. કારણ કે હું તેને બાળપણથી ખાઈ રહ્યો છું તેથી મને તેનાથી કોઈ વાંધો નથી, પરંતુ મારી સાથે બેઠેલી મારી મમ્મીએ તેને અડકવાનું પણ ટાળ્યું.

બોઈલ્ડ ડમ્પલિંગ્સ (Mulmandu)

સાઇડ ડિશમાં પાણીમાં બાફેલા નરમ ડમ્પલિંગ્સ પણ સામેલ હતા. તેનું બહારનું પડ એટલું પાતળું હતું કે અંદરનો મસાલો સાફ દેખાઈ રહ્યો હતો. ઉપર કેટલાક તલ છાંટવામાં આવ્યા હતા અને સાથે સોયા સોસ આપવામાં આવ્યો હતો. અસલ જમવાની રાહ જોતા જોતા, હું આ સાઇડ ડિશ પર એટલો તૂટી પડ્યો કે મમ્મીએ હસતા હસતા કહ્યું, "એવું ન થાય કે તું માત્ર આ જ વસ્તુઓથી પેટ ભરી લે", અને સાચું પૂછો તો એવું જ થવાનું હતું.

મુખ્ય ડીશનું આગમન — ઓક્ટોપસ અને બીફનું મસાલેદાર મિક્સ

અને પછી અમારી મુખ્ય ડીશ આવી ગઈ. તેને સોગોપચાંગ નાકજી બોક્કેઉમ (Sogopchang Nakji Bokkeum) કહે છે, અથવા શોર્ટમાં તેને 'નાકજી ગોપચાંગ' પણ કહેવામાં આવે છે. આ એક નાના ઓક્ટોપસ અને બીફના આંતરડાને તીખા ગોચુજાંગ (કોરિયન મરચાની પેસ્ટ) સોસમાં ફ્રાય કરીને બનાવવામાં આવે છે. આ ગરમ પથ્થરની પ્લેટ પર પીરસવામાં આવી હતી જેના પર લાલ મસાલામાં લથબથ સામગ્રીનો એક ઢગલો હતો, અને ઉપર કાપેલું સીવીડ અને તલની ભરમાર હતી. વચ્ચે રહેલા સફેદ ટુકડા રાઇસ કેક (Garaetteok) ના હતા. પથ્થરની પ્લેટની ગરમીથી આ ધીમે ધીમે નરમ થઈ જાય છે. ટેબલ પર આવતા જ તેની ભૂખ ઉઘાડતી સુગંધ ચારે બાજુ ફેલાઈ ગઈ. કારણ કે આ પથ્થરની પ્લેટ પર સતત પાકી રહ્યું હોય છે, તેથી જો તેને જલ્દી ન ખાવામાં આવે તો તે નીચે ચોંટવા લાગે છે. મેં જલ્દી જલ્દી કેટલાક ફોટા લીધા અને તરત જ મારા ચોપસ્ટિક્સ ઉપાડી લીધા.

નજીકથી એક ઝલક

જો તમે તેને સાઇડથી જુઓ તો અંદાજ આવે છે કે આ કેટલો મોટો જથ્થો છે. આ પથ્થરની પ્લેટ પર એક નાના પહાડની જેમ સજાવેલું હોય છે. નજીકથી જોતા ઉપર મૂકેલા સફેદ રાઇસ કેક સ્પષ્ટ થઈ જાય છે. જ્યારે તમે તેને આ ઉકળતા મસાલામાં દબાવો છો ત્યારે તે તમામ સ્વાદ ચૂસીને ખૂબ જ નરમ અને ચાવવાલાયક થઈ જાય છે. દૂરથી આ બસ એક લાલ રંગનો ઢગલો લાગે છે, પરંતુ નજીકથી જુઓ તો લીલું સીવીડ અને સફેદ તલનું મિશ્રણ તેને એક આકર્ષક રંગ આપે છે. મસાલાની વચ્ચે ઓક્ટોપસના વાંકડિયા ટુકડાઓ અને પીળા રંગના બીન સ્પ્રાઉટ્સ (bean sprouts) ડોકિયાં કરી રહ્યા હોય છે. ફોટાઓ તેની સુગંધને કેદ નથી કરી શકતા, પરંતુ જ્યારે તમે તેની સામે બેઠા હોવ ત્યારે તેની તીખી અને મસાલેદાર સુગંધ સતત તમારી ભૂખ જગાડતી રહે છે.

સામગ્રીનું નિરીક્ષણ — ઓક્ટોપસ, બીફ અને બીન સ્પ્રાઉટ્સ

મેં ઉપરથી સીવીડ હટાવીને અંદર જોયું. ઓક્ટોપસના પગ પર રહેલા નાના નાના ગોળ કુંડાળા સાફ દેખાઈ રહ્યા હતા અને તેમની વચ્ચે બીફના મોટા ટુકડા મસાલામાં લથબથ ચમકી રહ્યા હતા. કોરિયન ભાષામાં ગોપચાંગ (Gopchang) બીફના નાના આંતરડાને કહે છે. આ બહારથી થોડા કડક પણ ચાવવાલાયક હોય છે અને તેની અંદર રહેલી ચરબીનો ભાગ મોઢામાં જતા જ એક જબરદસ્ત સ્વાદ વિખેરી દે છે. જ્યારે આ તીખા મસાલા સાથે મળે છે ત્યારે આ ભારે લાગવાને બદલે ડીશના સ્વાદને વધુ વધારી દે છે. સૌથી નીચે બીન સ્પ્રાઉટ્સની એક જાડી થર પાથરેલી હતી. તેના વિના આ ડીશ ખૂબ જ ચીકણી અનુભવાત, પરંતુ બીન સ્પ્રાઉટ્સનું ક્રંચ તેના સ્વાદને સંતુલિત રાખે છે. એક જ કોળિયામાં ઓક્ટોપસ, બીફનો ટુકડો, થોડા બીન સ્પ્રાઉટ્સ અને ઢગલાબંધ મસાલો સામેલ હોય તો આ જ આ શાનદાર ડીશની અસલી મજા છે. તેને બાફેલા ચોખા પર નાખીને ખાઓ તો ચોખાની પ્લેટ મિનિટોમાં ગાયબ થઈ જાય છે. એ દિવસે પણ મેં બે વાટકી ચોખા ખાધા અને છતાં પણ લાગી રહ્યું હતું કે હજુ પણ થોડી જગ્યા છે.

જ્યારે મસાલો સારી રીતે ભળી જાય

થોડીવાર તેને મિક્સ કર્યા પછી મસાલો દરેક વસ્તુમાં સમાન રીતે શોષાવા લાગ્યો.

જ્યારે ઉપરનું સીવીડ મસાલામાં ભળી ગયું ત્યારે દરેક સામગ્રી નિખરીને સામે આવી ગઈ. વચ્ચે રહેલા બ્રાઉન રંગના ટુકડા બીફના હતા, જેની કિનારીઓથી તેનો અંદરનો ભાગ દેખાઈ રહ્યો હતો. સતત પાકવાને કારણે તેનો બહારનો ભાગ વધુ સ્વાદિષ્ટ થઈ ગયો હતો અને બીન સ્પ્રાઉટ્સ નરમ થઈને મસાલાનો રસ પી ચૂક્યા હતા. શરૂઆતમાં જે ડીશ એક પહાડ જેવી લાગી રહી હતી, તે પાક્યા પછી થોડી ઓછી અનુભવાવા લાગી. પથ્થરની પ્લેટની કિનારીઓ પર મસાલો સતત ઉકળી રહ્યો હતો અને જે ટુકડાઓ આ કિનારીઓ પર લાગતા હતા તે હળવા બળીને વધુ ક્રિસ્પી થઈ જતા હતા. કિનારીઓથી ઉઝરડીને એ બળેલા ટુકડા ખાવાની પોતાની જ એક અલગ મજા છે. મારી મમ્મીને આનો અંદાજ ન હતો અને તે વચ્ચેથી ખાઈ રહી હતી, પણ જ્યારે મેં તેને કિનારીથી એક ટુકડો આપ્યો તો પછી તેણે માત્ર કિનારીઓ પર જ ફોકસ રાખ્યું.

મસાલેદાર ગ્રેવી — હજુ વાર્તા બાકી છે

થોડીવાર ખાતા રહ્યા પછી મને અનુભવાયું કે પ્લેટના તળિયે એક તીખી ગ્રેવી ભેગી થઈ ગઈ છે. શરૂઆતમાં આ બિલકુલ સૂકી ડીશ લાગી રહી હતી, પરંતુ જેમ જેમ સામગ્રી પાકી, તેનો ભેજ અને મસાલો મળીને એક જાડી ગ્રેવી બનવા લાગી. અને વિશ્વાસ કરો, આ ગ્રેવી લાજવાબ હોય છે. ઓક્ટોપસ અને બીફનો પોતાનો સ્વાદ જ્યારે આ તીખા લાલ મસાલા સાથે મળે છે ત્યારે એક ખૂબ જ ચટપટો રસ તૈયાર થાય છે. એક ચમચી ભરીને તેને ચોખા પર નાખો તો આ કોઈ જાદુઈ સ્વાદથી કમ નથી લાગતું. બીન સ્પ્રાઉટ્સે આ ગ્રેવીને પોતાની અંદર સંપૂર્ણપણે શોષી લીધી હતી, અને એ સમય સુધી રાઇસ કેક પણ એટલા નરમ થઈ ચૂક્યા હતા કે મોઢામાં મૂકતા જ ઓગળવા લાગતા હતા. જમણી બાજુ તમને એક પ્લેટ જોવા મળશે જ્યાં મેં તેને થોડું ઠંડુ થવા માટે કાઢેલું છે, કારણ કે સીધા પથ્થરની પ્લેટમાંથી ખાવું મોઢું બાળવા સમાન છે. હું હંમેશા મારી ઉતાવળમાં જીભ બાળી બેસું છું, અને તે દિવસે પણ એવું જ થયું.

જ્યારે ટુકડાઓ પૂરા થઈ જાય — બચેલી ગ્રેવીનો ઉપયોગ

જ્યારે અમે બધા ટુકડાઓ પૂરા કરી લીધા તો પથ્થરની પ્લેટ પર માત્ર લાલ મસાલેદાર ગ્રેવી બચી. પરંતુ કોરિયામાં તેને વેડફવામાં નથી આવતી. રેસ્ટોરન્ટનો એક કર્મચારી આવ્યો અને તેણે એ જ બચેલી ગ્રેવીમાં ચોખા નાખીને તેને શેકવાનું શરૂ કરી દીધું. તેણે એક મોટા ચમચાથી ચોખાને મસાલામાં સારી રીતે ભેળવ્યા જેથી દરેક દાણો લાલ રંગ પકડી લે. અહીંથી આ ભોજનનો બીજો તબક્કો, એટલે કે ફ્રાઈડ રાઇસ શરૂ થાય છે. ઓક્ટોપસ અને બીફના તમામ સ્વાદ પહેલાથી જ આ ગ્રેવીમાં હાજર હોય છે, તેથી તેમાં અલગથી કોઈ વસ્તુ નાખવાની જરૂર નથી પડતી.

ફ્રાઈડ રાઇસ — નરમ કે કડક?

આ એ કોરિયન ફ્રાઈડ રાઇસ છે જેને અમે 'બોક્કેઉમ બાપ' (Bokkeumbap) કહીએ છીએ. બચેલી ગ્રેવીમાં તૈયાર કરવામાં આવેલા આ ચોખાની ઉપર કાપેલું સીવીડ અને ઝીણી સમારેલી લીલી ડુંગળી નાખવામાં આવે છે. બિલકુલ વચ્ચે એક કાચું ઈંડું નાખવામાં આવ્યું છે, જેને તોડીને ચોખામાં ભેળવવાથી આ તીખા સ્વાદમાં એક મુલાયમતા આવી જાય છે. કારણ કે આ સામાન્ય તેલમાં નહીં પરંતુ ઓક્ટોપસ અને બીફની સ્વાદિષ્ટ ગ્રેવીમાં ફ્રાય કરવામાં આવે છે, તેથી તેનો દરેક કોળિયો સ્વાદથી ભરપૂર હોય છે. શરૂઆતમાં કર્મચારીએ તેને ભેળવ્યા પરંતુ પછી તેને અમારા પર છોડી દીધું. અહીં આવીને નક્કી કરવાનું હોય છે કે તમે તેને નરમ ખાશો કે થોડી રાહ જોશો જેથી ચોખા નીચેથી કડક થઈ જાય. મને એ કડક અને હળવા બળેલા ચોખા ખૂબ જ પસંદ છે જે પ્લેટના તળિયે ચોંટી જાય છે. મમ્મીએ જેવા જ ફ્રાઈડ રાઇસ જોયા તો હસીને બોલી, "કાશ મેં શરૂઆતમાં આટલા બધા સાદા ચોખા ન ખાધા હોત." અમે બંને પહેલા જ બે વાટકી ચોખા ખાઈ ચૂક્યા હતા અને પેટ ફાટવા જેવું થઈ ગયું હતું, પણ છતાં પણ હાથ નહોતા રોકાતા. મને એ જ દિવસે અંદાજ આવ્યો કે આ ડીશ માત્ર ટુકડાઓ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેની અસલી મજા તો અંતે બનતા આ ચોખામાં છે.

આ સ્વાદિષ્ટ ડીશ તમે ક્યાં ખાઈ શકો છો?

ફ્રાઈડ રાઇસનો છેલ્લો દાણો પણ સાફ કર્યા પછી અમારા બંને પાસે બોલવા માટે કંઈ બચ્યું ન હતું. અમારું પેટ એટલું ભરાઈ ચૂક્યું હતું કે હલવું મુશ્કેલ હતું. મમ્મીએ પચાવવા માટે એક પારંપરિક મીઠું પીણું (Sikhye) મંગાવ્યું અને મને પૂછવા લાગી, "તને આ જગ્યા વિશે કેવી રીતે ખબર પડી?" સાચું કહું તો મેં બસ ઘરની નજીક ઇન્ટરનેટ પર સર્ચ કર્યું હતું. ઓક્ટોપસ અને બીફ ફ્રાય (Nakji Bokkeum) ના ખાસ રેસ્ટોરન્ટ તમને સિઓલ, બુસાન અથવા દેજોન જેવા દરેક મોટા શહેરમાં મળી જશે. તમે બસ તમારા નજીકના વિસ્તારમાં આ નામ સર્ચ કરો, કોઈ ને કોઈ જગ્યા મળી જ જશે. 'Dongseo-ne Nakji' ની કેટલીક બ્રાન્ચ આજે પણ દેજોન, ઈકસાન અને ગ્વાંગજુમાં ચાલી રહી છે. આ રસ્તાના કિનારે વેચાતું સ્ટ્રીટ ફૂડ નથી, પરંતુ બરાબર બેસીને નિરાંતે ખાવામાં આવતું શાનદાર ભોજન છે.

જોકે આ ડીશ કોરિયન બાર્બેક્યૂ અથવા તોકબોકીની જેમ દુનિયાભરમાં પ્રખ્યાત નથી, પરંતુ જે વ્યક્તિ તેને એકવાર ચાખી લે, તે તેનો દીવાનો થઈ જાય છે. ઘરે પાછા ફરતી વખતે મમ્મીએ મને કહ્યું, "આવલી વખતે આપણે તારા પપ્પાને પણ અહીં લઈને આવવું જોઈએ", અને મારા ખ્યાલથી કોઈ ફૂડની પ્રશંસા માટે આનાથી સારા શબ્દો ન હોઈ શકે.