Dadlı Koreya küçə yeməkləri bələdçisi | ənənəvi bazar

Keçən həftəsonu Seuldan təxminən 2 saat cənubda yerləşən Daegu şəhərindəki Seomun bazarına getdim.

Açığı, getməzdən əvvəl elə bilirdim ki, sadəcə köhnə bir ənənəvi bazardır. Amma ora çatanda mənzərə tamam başqa oldu. Həftəsonu olduğu üçün insan seli inanılmaz idi, hər keçid adamla dolu idi. Bazarın içərilərinə girdikcə ölçüsünün düşündüyümdən qat-qat böyük olduğunu hiss etdim. Əslində Seomun bazarı 6 zonadan ibarət, 4,000-dən çox dükanı olan, Koreyanın ən iri ənənəvi bazarlarından biridir. Joseon dövründə də Pxenyan və Qanqgyeonq bazarları ilə birlikdə ölkənin 3 ən böyük bazarından biri sayılırdı və o tarix bu günə qədər davam edir. Elə bir hiss idi ki, doğrudan da yolu azacağam.

Bu yazını hazırlamağımın səbəbi bir dənədir. Koreyanın ənənəvi bazarlarında hansı yeməklər olduğunu, öz gözlərimlə görüb daddıqlarımı sizə göstərmək istədim. Xüsusilə Koreyaya səyahət planlayan xarici qonaqlar “Koreya bazarına getsəm, nə yeməliyəm?” deyə maraqlananda, bu yazı onların əlində həqiqətən işə yarayan bir Seomun bazarı yemək bələdçisi olsun istədim.

Amma bir şeyi yanlış anlamayın. Koreyadakı bütün bazarlar belə deyil. Seomun kimi ölkə üzrə tanınan böyük bazarlarda bu qədər ölçü və çeşid olur. Kiçik məhəllə bazarlarının ab-havası gözəl olur, amma yemək növləri xeyli azalır. Onların içində də Daegudakı Seomun bazarı, Koreya bazar mədəniyyətini ilk dəfə yaşayacaq biri üçün mütləq görülməli yerdir.

Məzmun o qədər çoxdur ki, bu yazını ümumilikdə 2 hissəyə böləcəyəm. Gəzərkən çəkdiyim fotoların sırasını olduğu kimi göstərəcəyəm. Hə, onda 1-ci hissəyə başlayaq.

Şəkərli şirin kartof — Seomun bazarında ilk qəlyanaltı

Bazarın girişini keçib ilk keçidə dönən kimi gözümə ilk dəyən bu oldu. Dəmir lövhənin üstündə qalaq-qalaq yığılmış şəkərli şirin kartof. Şirin kartofu iri hissələrlə doğrayıb yağda qızardır, sonra şəkər siropuna bulayır və üstünə qara küncüt səpirlər. Koreyada çox tanınan ənənəvi qəlyanaltıdır.

Hələ heç nə yeməmişdim, ona görə ilk olaraq bunu götürdüm. Barmağınla üstünü yüngülcə vuranda nazik donmuş sirop qatı xırtıldayıb qırılır, içindən isə yumşaq, nəmli və dənəvər şirin kartof çıxır. Təzə hazırlananda sirop hələ isti olur və uzana bilir, amma mənim aldığım bir az soyumuşdu, ona görə örtüyü daha sərt idi. Yenə də şirinliyi yerində idi. Qiyməti bir qutu üçün təxminən $3 idi.

Xaricidən soruşsalar, bunu ən yaxın belə izah etmək olar: şəkər siropu ilə örtülmüş qızardılmış şirin kartof parçaları.

Qoz formalı xəmir — Koreya magistral dayanacaqlarının məşhur qəlyanaltısı

İkinci diqqətimi çəkən şey şüşə vitrinin içində üst-üstə yığılmış bu qoz formalı xəmirlər oldu. Xəmir qoz şəklində qəlibə tökülüb bişirilən ənənəvi Koreya qəlyanaltısıdır və ölçüsü təxminən iki baş barmaq qədərdir.

Əslində bu qəlyanaltı Koreyada magistral yol dayanacaqlarının klassik yeməyi kimi o qədər məşhurdur ki, mənim üçün çox tanış dad idi. Amma bazarda təzə-təzə sobadan çıxanı doğrudan da fərqli olur. Çölü hələ isti olduğuna görə qabığı yumşaq-yumşaq çeynənir, içindən isə yumşaq qırmızı lobya içliyi və xırda qoz parçaları gəlir. Soyuyanda qabıq bir az xırtıldayır, amma mən şəxsən isti olanda qat-qat dadlı bildim. 10 ədəd üçün təxminən $2 idi.

Adında qoz sözü keçsə də, əsas məzmun qoz deyil. Adı sadəcə qəlibin qoz formasında olmasına görə belə qalıb.

Hotteok — Daegu üslubunda qızardılmış şirin xəmirin isti tələsi

Üçüncü dayandığım yer hotteok piştaxtası idi. Adətən hotteok düz tavada basılıb bişirilir, amma bu tamamilə başqa idi. Yağın içində bütöv qızardıldığı üçün ovuc boyda idi, çölü də donut kimi yumru və qalın görünürdü.

Sıra kifayət qədər uzun idi, təxminən 5 dəqiqə gözlədim. Gözləyəndə qızartma yağı ilə darçın qoxusu qarışıb adamı daha da acıdırdı. Əlimə alan kimi bir dişlədim və — səhv etdim. İçəridə qəhvəyi şəkər və darçından yaranan sirop birdən axmağa başlayır və həqiqətən çox istidir. Az qaldı damağımı yandırım. İlk dəfə yeyəcəksinizsə, mütləq ortadan bölüb siropu bir az soyudandan sonra yeyin.

Hotteok Koreyanın qış mövsümündə ən sevilən küçə qəlyanaltılarından biridir. Seomun bazarındakı kimi bütöv şəkildə yağda qızardılan versiyaya Daegu tərəfdə daha tez-tez rast gəlinir. Bir ədəd təxminən $1.5 idi.

10 von çörəyi — xaricilərin ən çox reaksiya verdiyi Koreya küçə yeməyi

Bu, Koreyanın köhnə 10 vonluq sikkəsi formasındakı qəlibdə bişirilən çörəkdir. İlk dəfə Gyeongjuda məşhurlaşmışdı, amma indi artıq ölkənin hər yerində görünən Koreya küçə yeməyinə çevrilib.

Bunun üçün sıra yox idi, ona görə dərhal ala bildim. Aşağıdakı fotoda görünən sarı hissə pendirdir. İçini bol pendirlə doldururlar, ortadan böləndə pendir uzun-uzun uzanır. O görüntü o qədər maraqlı idi ki, əvvəlcə şəklini çəkdim, sonra yedim. Duzlu və yağlı pendirlə yumşaq çörəyin birləşməsi çox sadə olsa da, adamın əli təkrar ona gedir.

Xarici qonaqlar arasında Koreya küçə yeməkləri içində ən çox reaksiya alan məhz budur. Sikkə formasındakı görnüş də maraqlıdır, pendirin uzandığı an isə hamı telefonunu çıxarıb video çəkir. İnternetdə bu pendirli sikkə çörəyi ilə bağlı video həqiqətən çoxdur. 3 ədəd üçün təxminən $1.5 idi.

Koreya bazar sendviçi — qərb sendviçindən nə ilə fərqlənir?

Seomun bazarında gəzəndə bazar sendviçi satan bir neçə piştaxtaya rast gəlirsiniz. Mən də birini alıb yedim və deməliyəm ki, bu, qərb sendviçindən tamamilə başqa yeməkdir. Xarici qonaqlar “sendviç” adını görüb alışdıqları bir şeyi gözləsələr, təəccüblənə bilərlər. Ona görə fərqi qısa şəkildə topladım.

Mənim dadıma görə, bunu qərb sendviçi ilə müqayisə etməyin özü elə mənasızdır. Daha çox “Koreya üsulu mayonezli tost” kimi düşünmək lazımdır.

Donuz ürəyi şişi — tərəddüddən sonra sınadığım bazar içalatı

Buradan sonra ab-hava bir az dəyişdi. Yemək küçəsinin daha içinə girdikcə qızaran ətin tüstüsü hər yanı bürümüşdü.

Bu, donuzun ürək hissəsidir. Yastı şəkildə doğrayıb şişə qat-qat düzərək qızardırlar. Açığı, əvvəlcə tərəddüd etdim. “Ürək” sözünün özü bir az çəkindirə bilər axı. Amma yanımda yeyən bir dayının necə ləzzətlə yediyini görüb mən də birini aldım.

Nəticəni əvvəlcədən deyim: düşündüyümdən qat-qat yüngül idi. Adi donuz ətindən daha möhkəm və çeynənən teksturası var, amma demək olar ki, yağı yoxdur. Çeynədikcə yağlı, xoş dad gəlir və “içalat” qoxusu isə ümumiyyətlə hiss olunmurdu. İçalat yeməklərinə marağı olan xarici qonaqlar bunu rahatlıqla sınaya bilər.

Yapışqan düyü çörəyi — həmin gün yediklərim arasında şəxsi top 3

Bu, şəxsən həmin gün yediklərim arasında Seomun bazarı yeməklərinin top 3-lüyünə salmaq istədiyim şeydir. Yapışqan düyü xəmirini yumru formada hazırlayıb yağda qızardır, sonra da çölünü şəkərə bulayırlar. İki növü olur: içi boş olan sadə versiya və içində şirin qırmızı lobya dolğusu olan versiya.

Mən içlikli versiyanı seçdim və bu, adi un donutundan tamamilə fərqlidir. Yapışqan düyünün özünəməxsus dartılan və elastik quruluşu var, elə bil düyü kökəsi ilə donut arasında qalan bir hissdir. Çölündəki şəkər yüngül xırtıldayır, içi isə uzana-uzana çeynənir. Bu teksturanın əsl gözəlliyi isti olanda daha yaxşı hiss olunur.

Bunu düşünmək üçün ən rahat bənzətmə moçi tipli donutdur. 2 ədəd üçün təxminən $1.5 idi.

İsti bulyonlu balıq köftəsi — Koreya ənənəvi bazarlarının simvolu

Koreyaya əvvəllər gəlmisinizsə, bunu mütləq görmüsünüz. Balıq ətindən hazırlanan qarışıq nazik yayılır, şişə taxılır və qaynar bulyonun içində saxlanaraq satılır. Bu, Koreyanın ən klassik küçə yeməklərindən biridir. Seulda da, Busanda da, Jejuda da, hansı bazara getsəniz, mütləq qarşınıza çıxır.

Seomun bazarında da bu tip bulyonlu balıq köftəsi piştaxtasından 10-dan çox vardı. Mən bazarın ortalarındakı bir piştaxtada yedim və ançousla dəniz yosunundan çəkilən bulyonun qoxusu doğrudan da möhtəşəm idi. Balıq köftəsinin özü yumşaq və elastik idi, uzun müddət bulyonda qaldıqca dadı içinə qədər keçir. Amma işin əsl məğzi, şişi bitirəndən sonra bulyondan bir qurtum içməkdir. O duzlu, dərin və isidən dad var e... soyuq havada təkcə buna görə bazara gəlməyə dəyər.

Koreyada bu yeməyi yeməyin klassik yolu məhz bulyonu da içməkdir. Bir şiş adətən təxminən $0.7 olur, bulyon isə pulsuzdur.

Qoçucanq şişi — Seomun bazarında məni ən çox təsirləndirən mənzərə

Bu, Seomun bazarında gördüyüm ən yaddaqalan mənzərələrdən biri idi. Geniş dəmir lövhənin üstündə bol qoçucanq sousunun içində yan-yana düzülmüş şişlər görüntü baxımından inanılmaz təsirli idi.

Düyü kökəsi, balıq köftəsi və sundeni şişə taxıb qatı qoçucanq sousunda bişirirlər. Bu yemək əvvəllər əsasən bəzi bölgələrdə görünürdü. Son vaxtlar Seulda da arabir rast gəlinir, amma məhəllə küçə arabalarında elə də tez-tez çıxan bir şey deyil. Belə düzgün formada görmək üçün Seomun kimi iri ənənəvi Koreya bazarına gəlmək lazımdır.

Mən düyü kökəsi şişini seçdim və qoçucanq dadı içinə qədər işləmişdi. Həm dartılan idi, həm acı-şirin. Eyni anda acı, şirin və duzlu dad gəlir. Koreyalılar buna bəzən “şorbasız tteokbokki” də deyirlər.

Acılı yeməkləri sevirsinizsə, bunu ürəkdən tövsiyə edirəm. Burada qırmızı acı bibər pastası ilə bişmiş düyü kökəsi, balıq köftəsi və ya sunde tapa bilərsiniz.

Sunde şişi, acı balıq köftəsi şişi, qırmızı balıq köftəsi qovurması, əlavə bulyonlu balıq köftəsi piştaxtası

Qoçucanq şişi satılan piştaxtanın ətrafında buna bənzər yeməklər çox idi. Dərhal yanında satılan sunde şişindən də bir dənə götürdüm. Sunde, donuz bağırsağının içinə şüşə əriştə və tərəvəz doldurularaq hazırlanan ənənəvi Koreya yeməyidir. Şişə taxılıb qoçucanq sousunda yaxşıca bişirildiyi üçün sous dadı içinə qədər keçir və daha ağır, dolğun ləzzət verir. Xarici qonaqlar “qan kolbasası” izahını eşidəndə bəzən diksinirlər, amma əslində yeyəndə əsas hiss olunan şey şüşə əriştənin çeynənən teksturasıdır, ona görə düşündüklərindən xeyli yumşaq gəlir.

Acı balıq köftəsi şişi də vardı. Bu, yuxarıda danışdığım şəffaf bulyonlu versiyadan tamamilə fərqlidir. Qaynayan qoçucanq sousu olan dəmir lövhədə uzun müddət saxlanıldığı üçün balıq köftəsinin hamısı qıpqırmızı olur. Mən əvvəlcə şəffaf bulyonlu versiyanı yeyib bunu dadmışdım və eyni məhsul olduğuna inanmaq çətin idi. Dadı daha sərt, daha qatı və daha acı gəlir.

Qırmızı balıq köftəsi qovurması isə qısa və qalın doğranmış balıq köftələrinin acı ədviyyatla qovrulduğu yeməkdir. Üstündə soya cücərtisi, çonqyanq bibəri və qırmızı bibər tozu olduğuna görə rəngi lap güclü görünür. Maraqlısı budur ki, bu, tək bir piştaxtaya xas yemək deyil. Seomun bazarının küçələrində gəzəndə balıq köftəsini buna bənzər üsulla bişirən bir neçə yer görürsünüz və hər yerin sous nisbəti başqa cür olur. Mən iki yerdə dadmışdım: birində şirinlik daha çox idi, digərində isə çonqyanq bibəri bol olduğuna görə həqiqətən daha acı idi.

Bir də bulyonlu balıq köftəsini yenidən qeyd etməyə dəyər. Seomun bazarının içində bu tip piştaxtalardan 10-dan çox var. Hər yerin bulyon dadı bir az fərqləndiyi üçün keçidlərdə gəzə-gəzə onları müqayisə etməyin ayrıca zövqü var. Mən özüm də iki fərqli yerdə bulyon içmişdim. Birində ançous dadı daha güclü idi, o birində isə dəniz yosunu dadı daha qabarıq gəlirdi. Hər şiş təxminən $0.7-dir, bulyon isə pulsuzdur, ona görə rahatlıqla bir neçə yeri sınaya bilərsiniz.

Qızartmalar — bütöv kimbağı yağda qızardılmış halda ilk dəfə gördüm

Koreya ənənəvi bazarlarında qızartmaların əsasları bibər qızartması, kalmar qızartması və tərəvəz qızartmasıdır. Amma burada mənim də ömrümdə ilk dəfə gördüyüm bir şey çıxdı: bütöv kimbağı qızardırdılar.

Əvvəlcə kimbap hazırlanır, sonra üzərinə xəmir örtüyü çəkilib yağda qızardılır. Çölü xırtıldayan qızartma qabığı olur, içində isə kimbap olduğu kimi qalır. Açığı, əvvəl “görəsən, bu dadlı olar?” deyə düşündüm, amma gözləmədiyim qədər yaxşı idi. Yağın o yağlı dadı ilə dəniz yosunu ətri bir-birinə çox yaxşı yaraşırdı. Yanında bibər qızartması da aldım. Bu, çonqyanq bibərinin üzərinə xəmir çəkilib qızardılmış versiyadır, çölü yağlı və xırtıldayan, içi isə tünd acıdır. Acıya həssassınızsa, diqqətli olun.

Bu tip yeməklərin ümumi adı Koreyada sadəcə qızartma qəlyanaltıları kimi keçir. Yapon tempurasına bənzəyir, amma Koreya üsulunda xəmir qatı daha qalın olur və çox vaxt soussuz, olduğu kimi yeyilir.

Toyuq şişi və şirin-acı toyuq tikələri — Koreya toyuq mədəniyyətinin küçə versiyası

Toyuq şişi Koreyada o qədər sevilir ki, demək olar hər yaşdan insanın xoşladığı “xalq qəlyanaltısı” sayılır. Toyuq ətini şişə düzür, qızardır, sonra da üstünə bol şirin-duzlu sous çəkirlər. Bunu Koreyanın hər yerində yemək olur, ona görə xüsusi bir şey deyilmiş kimi görünə bilər. Amma bazar piştaxtasında təzə-təzə oddan çıxanı həqiqətən başqa olur. Sousun od üstündə karamel kimi örtük bağlayanda yayılan qoxusu var axı. Bir ədəd təxminən $2 idi.

Dərhal yanında şirin-acı toyuq dükanı da vardı. Adətən bu yeməyin bir-iki növü olur, amma bu dükanın çeşidi xeyli çox idi. Toyuq ayağı versiyası, bağırsaq versiyası, pendir tozu ilə hazırlanan versiya, sarımsaqlı soya dadı, acı dad — hər şey vardı. Mən sarımsaqlı soya dadını seçdim və sous çölünü yapışqan kimi örtmüşdü, ona görə şirin və duzlu dad çox güclü hiss olunurdu.

Xarici qonaqlar tez-tez “bu yemək adi qızardılmış toyuqdan nə ilə fərqlənir?” deyə soruşurlar. Fərq həqiqətən var. Aşağıda qısa şəkildə topladım.

Burulğan kartof, buxarda qarğıdalı, şirin kartof qızartması — yüngül Seomun bazarı qəlyanaltıları

Burulğan kartof bir dənə kartofun bütöv halda spiral şəklində nazik doğranıb şişə taxılaraq yağda qızardıldığı qəlyanaltıdır. Sosial şəbəkələrdə tez-tez görünür, amma dad baxımından açığı kartof çipsindən çox da fərqlənmir. Yağlı və duzlu kartof dadı. Amma əldə tutub gəzə-gəzə yemək üçün forması o qədər rahatdır ki, bazarı gəzərkən əlində bir dənə olması xoş olur.

Buxarda qarğıdalı isə Koreya bazarlarında illərdir satılan ən klassik qəlyanaltılardan biridir. Bu yemək haqqında çox uzun danışmağa ehtiyac yoxdur, amma bazar ab-havasında yeyəndə qəribə şəkildə daha dadlı gəlir. Dənələri dolu, şirəli və şirindir, sadə olsa da adamı usandırmır. Bir ədəd təxminən $1.5 idi.

Şirin kartof qızartması, şirin kartofun nazik doğranıb xırtıldayan şəkildə qızardılmış halıdır. Görünüşcə kartof friyə bənzəyir, amma dadı tamam başqadır. Şirin kartofun özünəxas şirinliyi olduğu üçün soussuz belə rahat yeyilir. Bazarın bir küncündə dağ kimi yığıldığını görüb yanından keçə bilmədim, bir dənə də bundan aldım. Bir dəfə götürəndən sonra saxlamaq çətin olur.

Tanqsuyuk — bazarda rast gəldiyim Koreya üslubunda Çin yeməyi

Bu, donuz ətinin qızardılıb üstünə şirin və turş sous tökülən Koreya üslubunda Çin yeməyidir. Sousun içində yerkökü və soğan da olur və hamısı birlikdə ətin üstünə verilir.

Koreyada Çin yeməyi çatdırılmasında ən çox sifariş edilən yeməklərdən biridir və adətən restoranlardan evə sifariş verilir. Bazarda boşqabla satıldığını görmək o qədər də adi deyil, ona görə mənə maraqlı gəldi. Dad baxımından Çindəki şirin-turş ət yeməyinə bənzəyir, amma Koreya üsulunda sous daha duru olur və turşluğu bir az daha qabağa çıxır.

Qızardılmış mandu — Seomun bazarı yemək turunun sonu

Bu, un xəmirinin içinə ət və tərəvəz qoyulub bükülən, sonra da yağda gözəl qızardılan Koreya üsulu kökədir. Paslanmayan polad buxar qabının üstündə düzülmüş görnüşü Seomun bazarına xas o səmimi mənzərələrdən biri idi.

Bir porsiya təxminən $5 idi və içində bir neçə fərqli növ olurdu. Yastı olanı da vardı, yumrusu da, uzunsovu da. Ölçüləri də kifayət qədər iri idi, təkcə bunu yesən belə adam doyur. Açığı, Koreya qiymətlərinə görə bu məbləğə pis deyil.

Yapon qyozasına və ya Çin tavada qızardılan kökələrinə bənzəyir, amma Koreya mandusunun xəmiri daha qalın olur və içliyində çox vaxt şüşə əriştə də olur.

1-ci hissəni bitirərkən — təxminən $20 bəs etdi

Buraya qədər Daegudakı Seomun bazarında gəzə-gəzə çəkdiyim yeməklərin 1-ci hissəsi idi. Açığı, bu hələ hamısı deyil. Göstərə bilmədiyim xeyli yemək qaldı, ona görə 2-ci hissədə davamını da paylaşacağam.

Bu hissəyə başdan sona baxanda hiss etmiş olarsınız ki, Koreyanın ənənəvi bazar yeməklərinin çoxu təxminən $1.5–3 aralığında bir-bir dadıla bilən kiçik qəlyanaltılardır. Ona görə bir az-bir az çox şey sınamaq olur. Mənim həmin gün yediklərim də 10 çeşiddən çox idi, ümumi xərc isə təxminən $20–25 civarında tutdu. Xarici səyahətçi baxımından bu qədər müxtəlif Koreya küçə yeməklərini bu büdcə ilə sınamaq həqiqətən cəlbedici məqamdır.

2-ci hissəni də tezliklə paylaşacağam.

Daegu Seomun bazarı haqqında əsas məlumatlar

Seomun bazarına necə getmək olar

※ Nəqliyyat qiymətləri və yol müddəti 2026-cı ilin mart ayı üzrə verilib və dəyişə bilər. Koreya küçə yeməkləri turu üçün yola çıxmazdan əvvəl ən son məlumatı Korail, SRT, ekspres avtobus vahid rezervasiya sistemi üzərindən yoxlayın.

Bu yazı ilk olaraq https://hi-jsb.blog saytında yayımlanıb.