Ладна морска супа: корејско мулхое за лето

Кога почнува летото, ми текнува на мулхое

Деновиве напладне е веќе толку топло што без проблем можеш да излезеш по кратки ракави. Токму во овој период има едно јадење што барем еднаш ми паѓа на памет, а тоа е мулхое. Тоа е корејска ладна морска супа во која свежа сирова риба се меша со лут и киселкаст сос, па одозгора се полева ладен бујон. Често доаѓа и со коцки мраз што пловат внатре, па уште од првата лажица имаш чувство како жештината одеднаш да исчезнува. Искрено, ова е прилично стара приказна. Мислам дека поминаа повеќе од десет години, ама мулхоето што го јадев со другар на почетокот на летото, близу Шинтанџин во Даеџон, сè уште не го заборавам. Денес ќе раскажам малку за тој ден.

Пред да стигне мулхоето — прво прилозите

Пред да дојде мулхоето, прво ни ги донесоа прилозите. Едниот беше школки на пареа со кремаст сос одозгора. На бела чинија имаше куп баџирак школки, а врз нив се слеваше густ бел кремаст сос. Не очекував вакво нешто во ресторан за мулхое, ама другар ми веднаш зеде една, ја отвори и рече: „Ова е вкусно“, па почна сам да ги отвора и јаде една по една.

Дојдоа и дасалги, мали слатководни полжавчиња. Беа зготвени со суво чили, па вкусот беше соленкав и малку лут. Се јадат така што со чепкалка го вадиш малото месо од куќичката, и чудно е колку раката сама постојано се враќа по уште. Само количината беше малку жална. Чинијата брзо се испразни, па пред да стигне мулхоето веќе немавме што да грицкаме.

Конечно стигна мулхоето — прв впечаток

Конечно стигна мулхоето. Беше во проѕирен стаклен сад, а околу рабовите имаше тенко сечкани морков, краставица, црвена зелка, круша, листови ккеннип и обична зелка. Во средината беа собрани состојките за мулхое: морски плодови и сирова риба измешани со лут сос, а одозгора посипани со сусам. Боите беа толку живи што некое време само гледав во садот пред да ги фатам стапчињата. На ова му се полева ладен бујон и се меша, па тогаш мулхоето станува готово. За тоа ќе зборувам малку подолу.

Што е мулхое?

Морски плодови во мулхое — морска краставица, меонгге и месо од школки

Го сликав од поблиску. Црната грутка во средината беше морска краставица, а нејзината мека, лизгава и еластична текстура навистина ги дели луѓето. До неа, портокаловото измешано со сос беше меонгге, морски плод со толку силен мирис на море што вкусот буквално се шири низ целата уста. Ако го пробуваш првпат, може сериозно да те изненади. Другар ми беше баш таков случај. Никогаш претходно немаше јадено меонгге; стави едно парче во уста, му се раширија очите и рече: „Што е ова, каков вкус?“ Го прашав дали му се допаѓа или не, а тој одговори: „...и двете.“ Месото од школки беше тенко исечено и скриено меѓу сосот. Кога ќе го загризеш, еластично е и има лесна слаткост, па од тие три состојки беше најлесно за јадење. Бидејќи морската краставица, меонгге и месото од школки беа распоредени меѓу зеленчукот, со секоја лажица не знаеше што ќе ти се падне. Тоа имаше свој шарм.

Сора и круша

Ова е тенко исечена сора, вид морски полжав. Кружниот пресек со јасна црна линија по работ е баш препознатлив за сора. Кога го џвакаш, е цврст и еластичен, со богат, малку јаткаст морски вкус што останува подолго во устата. Жолтите тенки ленти до него беа круша. Крцкава е и слатка, па кога ќе се измеша со лутиот сос, устата како да се освежува. На почеток ми беше чудно што во мулхое има овошје, ама откако го пробав измешано, сфатив дека без тоа јадењето би било некако празно.

Меонгге и морска краставица — состојки за мулхое што не се за секого

Ја фатив средината одблиску. Портокаловото и нерамно парче беше меонгге, а црното и лизгаво беше морска краставица. Одозгора имаше посипан сусам, па визуелно некако изгледаше прилично убедливо. Ама искрено, за некој што првпат го гледа ова, призорот може малку да го збуни. И другар ми на почеток праша: „Ова стварно се јаде?“

Зеленчук во мулхое — ккеннип, зелка, морков, па дури и овошје

Ккеннип — корејски лист на кој многу странци тешко се навикнуваат

Листовите ккеннип беа исечени на тенки ленти и ставени во прилично голема купчина од една страна. За Корејците ова е многу секојдневен зеленчук. Со него завиткуваат месо, доаѓа како прилог, а и во мулхое речиси никогаш не изостанува. Но и ова е вкус што не им лежи на сите. Корејците го доживуваат мирисот како свеж и ароматичен, додека на многу странци на почеток им е доста силен. Подоцна, кога жена ми првпат дојде во Кореја, го помириса ккеннипот и рече: „Ова не е некоја лековита билка?“ па го турна на страна од чинијата. Сега, пак, ѝ е чудно ако нема ккеннип. Вели дека ѝ требале околу шест месеци да се навикне. Во мулхое, мирисот на ккеннип се меша со лутиот сос и помага да се ублажи рибиниот мирис на морските плодови. Затоа, ако го тргнеш, вкусот доста се менува.

Зелка и морков

За зелката и морковот нема многу што да се објаснува. Беа тенко исечени и ставени одозгора, главно за да дадат крцкавост кога сè ќе се измеша. Без нив би останале само морските плодови и сосот, па вкусот брзо би станал тежок. Вака, бидејќи во секој залак имаше нешто крцкаво, можев да го дојадам целиот сад без да ми здосади.

Јаболко и краставица

И јаболкото беше исечено на тенки ленти, речиси како чкорчиња. Претходно имаше и круша, а со јаболкото слаткоста стана уште пополна. Меѓу лутиот сос одвреме-навреме излегуваше таа ладна овошна сладост, како устата да се ресетира. Светлозеленото одзади беше краставица, нормално — задолжена за свежина и крцкавост. На почеток не ни знаев дека во мулхое има толку многу зеленчук и овошје, ама кога го јадеш, сфаќаш дека секоја состојка си има своја улога.

Црвена зелка и кромид

И црвената зелка и кромидот заземаа еден дел од садот. Виолетовата боја на црвената зелка беше толку силна што целото мулхое изгледаше поживо. До неа малку се гледаше тенко исечен бел кромид. Кога ќе се измеша со сосот, дава лесна остринка што добро се сложува со зачинот.

Како се јаде мулхое — полеваш бујон и мешаш

Сега ќе покажам како се јаде мулхое. Го поливме ладниот бујон и сè добро го измешавме. Она убаво наредено нешто од пред малку исчезна целосно, а зеленчукот и морските плодови се испреплетоа во лута црвена супа, како да стана сосема друго јадење. Искрено, пред мешање изгледаше многу поубаво, ама вкусот е вистински баш во оваа состојба. Кога ќе земеш голема лажица, заедно излегуваат морска краставица, меонгге, јаболко и ккеннип, и сè одеднаш се спојува во уста: луто, студено, свежо и прилично силно. Другар ми ме гледаше како мешам и рече: „Зошто ова убавото стана вака?“ Му реков дека така се јаде, ама се гледаше дека малку му беше жал за изгледот.

Со кутлачата мешав од дното нагоре, со големи движења. Сосот се беше спуштил долу, па нема поента да мешаш само одозгора. По неколку превртувања, морковот, јаболкото и ккеннипот сите беа обложени со црвен сос, и тогаш конечно изгледаше како вистински измешано мулхое. Сепак, морам да кажам дека сосот беше малку солен. Бујонот го разредува, да, но во првата или втората лажица солта прва удираше во устата, толку што ми се здрви непцето.

Сомјон со мулхое — завршница со преостанатиот бујон

Кога ќе изедеш добар дел од мулхоето, класично е да нарачаш посебно сомјон, тенки пченични нудли, и да ги ставиш во преостанатиот бујон. Доаѓаат на чинија, свиткани во мали кружни порции за еден залак, со малку сусам одозгора. Кога ќе ги фрлиш во бујонот од мулхое и ќе ги измешаш, нудлите ја впиваат таа лута морска супа и речиси стануваат втор оброк. Другар ми рече дека сомјонот му се допаднал повеќе од самото мулхое. И искрено, го разбирам. Во бујонот веќе беше собран целиот вкус од морските плодови, па не беше исто како обични нудли измешани со некаков сос.

Кога сомјонот ќе влезе во бујонот

Количината на сомјон беше поголема отколку што очекував. На почеток бев лаком и го ставив целиот одеднаш, ама кон крај веќе малку ми здосади. Подобро ќе беше да ставам само половина, а остатокот подоцна да го додадам, ама тогаш не го знаев тоа. Се гледаше бел куп сомјон како плови врз црвениот бујон, а при мешање од дното повторно излегуваа парчиња зеленчук и морски плодови. Имав чувство како да го јадам мулхоето по вторпат.

Околу 40.000 вони за двајца, па патот назад

Кога излегувавме, го прашав другар ми како му беше. Ми рече: „Сè беше вкусно, освен меонгге.“ Значи, на крај сепак не се навикна на него. Јас, пак, баш меонгге најмногу го сакав. Дури и кога двајца јадат од истиот сад, секој си вади различни омилени парчиња, и можеби баш тоа е шармот на мулхоето. Се сеќавам дека за двајца, со мулхое и дополнителен сомјон, плативме околу 40.000 вони, односно приближно $30. Ако се земе предвид колку морски плодови имаше внатре, не ми беше жал. На враќање двајцата бевме прилично тивки. Не знам дали затоа што бевме сити или затоа што студениот бујон нè направи малку поспани. Инаку, ресторанот каде што бевме тогаш денес веќе не постои, но во околината на Даеџон сè уште има многу места што служат мулхое, па лесно ќе се најдат ако побараш. И денес, штом времето почне да се затоплува, ми текнува токму на тоа мулхое.