توكسۇنتۋىئو يېيىش ئۇسۇلى | كورېيەلىكلەر ئەڭ كۆپ يەيدىغان غىزا يۈرۈشى

ئەسكەرتىش: مەن بۈگۈن تونۇشتۇرماقچى بولغان بۇ كورېيە كوچا تائاملىرى ئىچىدە، بىزنىڭ دىنىي ئېتىقادىمىزغا ئۇيغۇن كەلمەيدىغان (چوشقا گۆشى ۋە قېنى قاتارلىق) بەزى تەركىبلەر بار. ئەمما بۇ يازما پەقەت كورېيەنىڭ ئۆزگىچە يەرلىك يېمەك-ئىچمەك مەدەنىيىتىنى كۆپچىلىككە تەبىئىي ھالدا تونۇشتۇرۇش ئۈچۈنلا يېزىلدى. شۇڭا، باشقا بىر دۆلەتنىڭ مەدەنىيىتى سۈپىتىدە قىزىقىپ كۆرۈپ چىقىشىڭلارنى ئۈمىد قىلىمەن!

خىزمەتتىن قايتىش يولى ئىدى. قىش بولغاچقا كۈن بالدۇر پېتىپ كەتكەنىدى، مېترو بېكىتىدىن چىقىشىمغا سوغۇق شامال يۈزۈمگە ئۇرۇلدى. كەچلىك تاماقنى ئۆيدە ئەستايىدىل ئېتىپ يېيىشكە ئېرىندىم، ئەمما قورسىقىم ئېچىپ كۇرۇلداپ كەتكەنىدى. كوچىدا كېتىۋېتىپ بىر غىزاخانا ۋىۋىسكىسىنى كۆرۈپ قالدىم. ئەينەك ئىشىكنىڭ ئارقىسىدىكى قىپقىزىل توكبوككىنى كۆرگەن ھامان ئاياغلىرىم ئۆزلۈكىدىن شۇ تەرەپكە ماڭدى.

كورېيە كوچا تائاملىرى دېسە نۇرغۇن كىشىلەر دەرھال كاۋاپ ياكى قورۇلغان توخۇ گۆشىنى ئويلايدۇ، ئەمما كورېيەلىكلەر ھەقىقىي مەنىدە ئەڭ كۆپ يەيدىغان كۈندىلىك يېمەكلىك باشقا. ئۇ بولسىمۇ مۇشۇ خىل غىزالار (Bunsik). توكبوككى، سۇندائې، قورۇما ۋە ئومۇك. بۇ تۆت خىل يېمەكلىكنى بىرلا ۋاقىتتا بۇيرۇتۇشنى كورېيەدە توكسۇنتۋىئو (Tteoksuntwio) دەپ ئاتايدۇ. بۇ سۆز توكبوككى، سۇندائې، تۋىگىم (قورۇما) ۋە ئودېڭ (ئومۇك) نىڭ باش ھەرىپلىرىدىن قىسقارتىلىپ ياسالغان. كورېيەنىڭ ھەممە يېرىدە مۇشۇنداق غىزاخانىلار خۇددى تاللا بازارلىرىدەك كۆپ تارقالغان بولۇپ، مەيلى سېئۇل ياكى بۇسان بولسۇن، كىچىك كەنت ياكى چوڭ شەھەر بولسۇن، توكبوككى ساتىدىغان دۇكان چوقۇم تېپىلىدۇ. باھاسىمۇ ئىنتايىن ئەرزان، تۆتىنى بىراقلا بۇيرۇتساقمۇ تەخمىنەن 7 دوللاردىن 8 دوللارغىچە پۇل كېتىدۇ ھەمدە قورساقنى بەكلا تويغۇزىدۇ. يالغۇز كىرىپ بىر قاچا توكسۇنتۋىئو بۇيرۇتسىڭىزلا، شۇ كۈنلۈك كەچلىك تامىقىڭىز ھەل بولدى دېگەن گەپ.

ئۇ كۈنىمۇ شۇنداق بولدى. ئولتۇرغان ھامان توكسۇنتۋىئو يۈرۈشىدىن بىرنى بۇيرۇتتۇم. يالغۇز بولساممۇ مىقدارى خېلى كۆپ كەلدى. ھەممىنى يەپ تۈگىتەلەرمەنمۇ دەپ ئويلىغانىدىم، ئەمما نەتىجىدە ھەتتا شورپىسىنىمۇ قويماي ئىچىپ تۈگەتتىم.

توكسۇنتۋىئو يۈرۈشى، مانا بۇ كورېيە غىزاسىنىڭ ئەسلى نۇسخىسى

قىزىل پەتنۇسنىڭ ئۈستىدە تۆت خىل يېمەكلىك بىرلا ۋاقىتتا ئېلىپ كېلىندى. مانا بۇ دەل توكسۇنتۋىئو يۈرۈشى. بۇ يەر «جاۋس توكبوككىسى» (Jaws Tteokbokki) دەپ ئاتىلىدىغان داڭلىق زەنجىرسىمان دۇكان بولۇپ، كورېيەدە نۇرغۇن تارماق دۇكانلىرى بار. ئەمما بۈگۈنكى يازما دۇكاننى باھالاش ئەمەس، بەلكى كورېيە غىزاسى ھەققىدە بولغاچقا، دۇكان توغرىسىدىكى گەپنى مۇشۇ يەردە توختىتاي.

قايسى دۇكانغا بارسىڭىزمۇ بۇ بىرىكمە ئوخشاش بولىدۇ. قىپقىزىل توكبوككى، سۈزۈك شورپىلىق ئومۇك، بىر تەخسە سۇندائې ۋە بىر سېۋەت قورۇما. مەن تېجون شەھىرىدىمۇ يەپ باققان، سېئۇلدىمۇ يەپ باققان، پەرقى پەقەت تەمىدىكى ئىنچىكە ئۆزگىرىشلەردىلا ئىدى.

توكبوككى — قىزىل قىيامغا چىلانغان چايناشلىق موچى

ئالدى بىلەن توكبوككىنى (Tteokbokki - ئاچچىق قىياملىق كورېيە موچىسى) ئالدىم. قىزىل قىيام ئىچىدە تومپايغان موچىلار يېتىپتۇ، ئۈستىدە بىر پارچە قورۇلغان يېمەكلىك بار ئىكەن. بۇنى دەسلەپتە نېمىشقا ئۈستىگە قويۇپ قويغاندۇ دەپ ئويلاپتىمەن، لېكىن قىيامغا تەككۈزۈپ يەپ كۆرگەندىن كېيىن، ئۇنىڭ چۈرۈكلۈكى بىلەن ئاچچىق قىيام ئارىلىشىپ ئادەمنى ئۆزىگە شۇنداق تارتىدىغان بىر خىل تەم پەيدا قىلىدىكەن. بىراق شورپا ئىچىدە ئۇزۇن تۇرۇپ قالسا يۇمشاپ كېتىدىكەن. مەن ئۇنى بىلمەي كېيىن ئالغىنىمدا ئاللىقاچان يۇمشاپ سۇلۇق بولۇپ قالغان ھالەتتە يېدىم.

گۈرۈچ موچىسى بىلەن بۇغداي موچىسى، نېمە پەرقى بار؟

بۇ موچى گۈرۈچتىن ياسالغان. كورېيە توكبوككىسىدا ئىشلىتىلىدىغان ئىككى خىل موچى بار، بىرى گۈرۈچ موچىسى، يەنە بىرى بۇغداي موچىسى.

ھازىرقى كۈندە گۈرۈچ موچىسى ئاساسىي ئېقىمغا ئايلانغان. لېكىن مەن بۇغداي موچىسىنى كۆپرەك ياخشى كۆرىمەن. كىچىك ۋاقتىمدا مەكتەپتىن قايتقاندا يانچۇقۇمغا بىر دوللارمۇ كەلمەيدىغان پۇلنى سېلىپ دۇكانغا كىرسەم، مانا مۇشۇ بۇغداي موچىسىدىن ياسالغان توكبوككى كېلەتتى. قايسىسى تېخىمۇ تەملىك دېگەن تېما كورېيەدە خېلى ئۇزۇندىن بېرى داۋاملىشىۋاتقان مۇنازىرە، ئەمما بۇنىڭغا ئېنىق جاۋاب يوق. ھەممىسى شەخسىي ياقتۇرۇشقا باغلىق.

توكبوككى قىيامىنىڭ سىرى

توكبوككىنىڭ يادروسى مۇشۇ قويۇق قىزىل قىيامدا. ئۇ كورېيە مۇچ قىيامىغا شېكەر، كۆممىقوناق شەربىتى ۋە سېرىق پۇرچاق قىيامىنى ئارىلاشتۇرۇپ ياسىلىدۇ ھەمدە تاتلىق ھەم ئاچچىق تەم بىرلا ۋاقىتتا بىلىنىدۇ. ئاچچىق يېيەلمەيدىغانلار بەلكىم ئەنسىرىشى مۇمكىن، لېكىن ئادەتتىكى توكبوككى ئۇنچىلىك ئاچچىق ئەمەس. ئاۋۋال تاتلىق تەمى كېلىپ، ئاندىن كەينىدىن سەل ئاچچىق تەمى بىلىنىدۇ. ئەگەر قىلچە ئاچچىق يېيەلمىسىڭىز «جاجاڭ توكبوككىسى» نى سىناپ باقسىڭىز بولىدۇ. ئۇ قىزىل رەڭلىك ئەمەس، بەلكى قارا رەڭلىك بولۇپ، قارا پۇرچاق قىيامى ئارىلاشتۇرۇلغاچقا قىلچە ئاچچىق ئەمەس، تاتلىقراق كېلىدۇ.

يەنە بىر تەرەپتىن، ئاچچىقنى ياخشى كۆرىدىغانلار ئۈچۈنمۇ مەخسۇس توكبوككىلار بار.

مەنمۇ بىر قېتىم 3-دەرىجىلىكىنى بۇيرۇتۇپ باققان. يېرىمىنىمۇ يېيەلمەي ئومۇك شورپىسىنىلا ئىچىپ تويغانمەن. شۇ كۈندىن باشلاپ ئۇنداق رىقابەتلەرگە قەتئىي قاتناشمايمەن.

تۋىگىم — توكبوككى قىيامىغا چىلاپ يېگەندە باشقا بىر تائامغا ئايلىنىدۇ

توكبوككىنى يەپ بولۇپ تۋىگىمغا (Twigim - كورېيەچە قورۇلغان ئۇششاق-چۈششەك يېمەكلىكلەر) ئۆتتۈم. ئۇ كۈنى قورۇلغان جياۋزا بىلەن قورۇلغان كالىمار (ئاياقلىق بېلىق) نى يېرىمدىن ئارىلاشتۇرۇپ ئېلىپ كەلدى. كورېيە قورۇمىلىرى ياپونىيەنىڭ تېمپۇراسىغا ئوخشىمايدۇ. تېمپۇرانىڭ خېمىرى نېپىز ھەم يەڭگىل بولىدۇ، ئەمما كورېيەنىڭكى قېلىنراق. بىر چىشلىسىڭىز سىرتىدىكى چۈرۈك قەۋىتى ئاۋۋال سۇنۇپ، ئاندىن ئىچىدىكى ماتېرىيال چاينىلىدۇ.

بۇ قورۇمىلارنى شۇ پېتى يېسىمۇ بولىدۇ، لېكىن كورېيەچە ئۇسۇل دەل توكبوككى قىيامىغا چىلاپ يېيىشتۇر. مەن دەسلەپتە قىيامغا سېلىشقا قىيمىغاچقا قۇرۇقلا يەيتتىم. لېكىن يېنىمدىكى ئۈستەلدە ئولتۇرغانلارنىڭ توكبوككى قىيامىغا پۈتۈنلەي چىلاپ يېگەنلىكىنى كۆرۈپ مەن ھەم شۇنداق قىلدىم. شۇنىڭدىن كېيىن چوقۇم قىيامغا چىلاپ يەيدىغان بولدۇم. گەرچە چۈرۈكلۈكى يوقالسىمۇ، ئۇنىڭ ئورنىغا ئاچچىق-تاتلىق تەم سىڭىپ كىرىپ پۈتۈنلەي باشقا بىر خىل يېمەكلىككە ئايلىنىدۇ.

كورېيە قورۇمىلىرى، تۈرلىرى مۇشۇنداق كۆپ

كوچىدىكى چاشقوت دۇكانلىرىغا بارسىڭىز، بۇ قورۇمىلار ياغ سۈزگۈچ تور ئۈستىدە تۈر بويىچە تىزىقلىق تۇرىدۇ. بارمىقىڭىز بىلەن كۆرسىتىپ تاللىسىڭىز بولىدۇ، بىر تالنىڭ باھاسى تەخمىنەن 0.5 دوللاردىن 1 دوللارغىچە بولىدۇ.

كىمممارى، كورېيە قورۇمىلىرىنىڭ پادىشاھى

يېقىندىن قارىسىڭىز خېمىرنىڭ قېلىنلىقىنى ھېس قىلالايسىز. ئىچىدىكى يېشىل رەڭلىك قىسمى «كىمممارى» (Gimmari) بولۇپ، مەن قورۇمىلار ئىچىدە ئەڭ ياخشى كۆرىدىغىنىم. سۈزۈك چۆپنى يېشىل دېڭىز ئوتى (Nori) بىلەن ئوراپ قورۇغان بولۇپ، سىرتى چۈرۈك ھەم ئىچىدىكى چۆپى چايناشلىق تۇيغۇ بېرىدۇ. توكبوككى قىيامىغا تولۇق چىلاپ يېگەندە ئۇنىڭ چۈرۈكلۈكى يوقىلىپ ئورنىغا يۇمشاق ھەم ئاچچىق تەم ئالمىشىدۇ. ئەگەر توكبوككى باش قەھرىمان بولسا، كىمممارى بولسا كەم بولسا بولمايدىغان ياردەمچى قەھرىماندۇر.

ئومۇك — ئاچچىق تەمىنى باسىدىغان سۈزۈك شورپا

توكبوككى يەۋېتىپ ئاچچىق تەمى كۆپىيىپ كەتكەندە قولىڭىز ئۆزلۈكىدىن مۇشۇنىڭغا ئۇزىدۇ. ئومۇك (Eomuk - بېلىق گۆشى قىيما كۇمىلىچى). كورېيەدە ئۇنى ئودېڭ دەپمۇ ئاتايدۇ. سۈزۈك شورپىدا لىققىدە ئومۇكلار تۇرىدۇ، ئەسلى ھەقىقىي لەززەت مۇشۇ شورپىدا.

كىچىك بېلىق (ئانچوۋى) ۋە دېڭىز يۈسۈنى بىلەن قاينىتىلغان شورپىغا ئومۇكنى سېلىپ قايناتقاندا، بېلىقنىڭ خۇش پۇرىقى چىقىپ شورپىنى تېخىمۇ مەززىلىك قىلىۋېتىدۇ. قىش كۈنلىرى بۇ شورپىدىن بىر يۇتۇم ئىچسىڭىز پۈتۈن بەدىنىڭىز ئىسسىپ كېتىدۇ. مەن بۇ تەمنى ئۆيدە تەييارلاپ بېقىش ئۈچۈن نەچچە قېتىم سىناپ باقتىم. كىچىك بېلىقمۇ ئالدىم، دېڭىز يۈسۈنىمۇ ئالدىم، ئومۇكنىمۇ ئوخشاش تۈردىن سېتىۋېلىپ قايناتتىم، لېكىن بەرىبىر ئۇ تەم چىقمىدى. بەلكىم بۇ غىزاخانىدىكى قازاندا ئەتىگەندىن كەچكىچە قاينىغان شۇ ۋاقىتنىڭ تەمى بولسا كېرەك. 30 مىنۇت قاينىغان شورپا بىلەن 12 سائەت قاينىغان شورپا چوقۇم پەرقلىق بولىدۇ دە.

ئومۇكنىڭ شەكلىگە قاراپ يېيىش ئۇسۇلىمۇ ئوخشىمايدۇ

ئومۇكنىڭ شەكىللىرىمۇ ھەر خىل بولىدۇ. تۆت بۇلۇڭلۇق، يۆگەلگەن ۋە يۇمىلاق. ياپىلاقلىرى شورپىنى كۆپرەك سۈمۈرىدۇ، يۆگەلگەنلىرىنىڭ ئىچىگە شورپا يىغىلىپ قالىدىغان بولغاچقا، چىشلىسىڭىز ئىسسىق شورپا ئېتىلىپ چىقىدۇ. تۇنجى قېتىم يەيدىغانلارغا شۇنى ئەسكەرتەيكى، يۆگەلگەن ئومۇكنى بىر قېتىمدىلا يوغان چىشلىمەڭ. ئىچىدە قايناق شورپا بولغانلىقى ئۈچۈن ئاغزىڭىزنى كۆيدۈرۈۋېلىشىڭىز مۇمكىن. مېنىڭ بىر قېتىم كۆيۈپ كەتكەن يېرىم بار.

سۇندائې — چوشقا قېنىدىن ياسالغان كورېيەچە كولباسا

بۇ سۇندائې (Sundae - كورېيە ئەنئەنىۋى كولباساسى). قۇر قىلىپ كېسىلگەن ھالەتتە كەلدى، يېنىدا جىگەر ۋە ئىچكى ئەزالىرى بار ئىكەن ھەمدە ئاستىدا تۇز كۆرۈنۈپ تۇرىدۇ. تۇزغا قىزىل مۇچ تالقىنى ئارىلاشتۇرۇلغان بولۇپ، سۇندائېنى ئادەتتە مۇشۇنىڭغا تەگكۈزۈپ يەيدۇ.

سۇندائې دېگەن نېمە دېگەندە، ئۇ چوشقا ئۈچىيىگە سۈزۈك چۆپ، كۆكتات ۋە چوشقا قېنى سېلىنىپ ھوردا پىشۇرۇلغان يېمەكلىك. «قاندىن ياسالغان كولباسا» دېگەندە بەزىلەر تېڭىرقاپ قېلىشى مۇمكىن، لېكىن ياۋروپادىمۇ بۇنىڭغا ئوخشاپ كېتىدىغان يېمەكلىكلەر بار. ئەنگلىيەدە قارا پۇدىڭ (Black Pudding)، ئىسپانىيەدە مورسىييا (Morcilla)، فرانسىيەدە بۇدىن نۇار (Boudin Noir) دەپ ئاتىلىدۇ. ئۇقۇمى ئوخشىشىپ كېتىدۇ، ئەمما كورېيە سۇندائېسىنىڭ ئىچىدە چۆپ بولغاچقا كۆپ چايناشلىق ھەم يۇمشاق بولىدۇ.

مەن سۇندائېنى تۇزغا تەككۈزۈپ يېگەندىن كۆرە توكبوككى قىيامىغا چىلاپ يېيىشنى بەكرەك ياقتۇرىمەن. تۇزدا يېسەك سۇندائېنىڭ ئۆز تەمى چىقىدۇ، توكبوككى قىيامى بولسا ئاچچىق تەم بېرىپ پۈتۈنلەي باشقىچە تۇيغۇ بېرىدۇ. ئىككىلىسىنى سىناپ بېقىپ ئۆزىڭىزنىڭ ياقتۇرۇشىغا ئاساسەن تاللىسىڭىز بولىدۇ.

ئادەتتىكى دۇكانلاردىكى سۇندائې بىلەن قولدا ياسالغان سۇندائېنىڭ پەرقى

بۇ قولدا ياسالغان سۇندائې ئەمەس. غىزاخانىلاردىكى سۇندائېلارنىڭ كۆپىنچىسى زاۋۇتتا ئىشلەپچىقىرىلىدۇ. قولدا ياسالغانلىرىنى ئەنئەنىۋى بازارلاردىن تاپقىلى بولىدۇ، ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى ماتېرىياللىرى يوغانراق، قېلىنلىقىمۇ تەكشى بولمايدۇ. تەمىمۇ ئەلۋەتتە پەرقلىق بولىدۇ. لېكىن ئوچۇقىنى ئېيتسام، توكبوككى بىلەن بىللە يېيىشكە مۇشۇ ئادەتتىكى سۇندائېمۇ تولۇق يېتىپ ئاشىدۇ.

بىللە كەلگەن جىگەر ۋە ئىچكى ئەزالىرىنى ياقتۇرىدىغانلار ۋە ياقتۇرمايدىغانلار ئېنىق ئايرىلىدۇ. ياخشى كۆرىدىغانلار بۇلار بولمىسا كۆڭلى يېرىم بولىدۇ، ياخشى كۆرمەيدىغانلار بولسا قاراپمۇ قويمايدۇ. ئەگەر ياقتۇرمىسىڭىز بۇيرۇتۇش جەريانىدا «ئىچ-قارنىلىرىنى ئېلىۋېتىڭ» دېسىڭىزلا بولىدۇ. ئۇنداقتا ئۇلارنىڭ ئورنىغا سۇندائېنى ئازراق كۆپەيتىپ بېرىدۇ. مەن جىگەرنى ياخشى كۆرىمەن، ئەمما ئىچكى ئەزالىرىنى ئانچە كۆپ يېمەيمەن.

بىردىن ئېلىپ كۆرسىتىپ بېرەي

ئومۇكنى چىش كولىغۇچقا سانجىپ بىرلا يۇتتۇم. سۇندائېنىڭ كېسىلگەن يۈزى كۆرۈنىدىغان قىلىپ ئېلىپ كۆرسەتتىم، سۈزۈك چۆپلەر زىچ تىزىلىپتۇ. كالىمار قورۇمىسىنىڭ خېمىرى ئارىسىدىن ئاق رەڭلىك ئاياقلىرى چىقىپ تۇرۇپتۇ. مۇشۇنداق بىردىن ئېلىپ يېيىش كورېيە غىزاسىنىڭ ئەڭ قىزىقارلىق يېرى. چوكا بىلەن رەسمىي ئولتۇرۇپ يېگەندىن كۆرە چىش كولىغۇچ بىلەن سانجىپ يېيىش بۇ خىل دۇكانلارنىڭ كەيپىياتىغا بەكرەك ماس كېلىدۇ.

بۇ خىل غىزالار پەقەت كۈندىلىك تۇرمۇشنىڭ بىر قىسمى

بۇ خىل كورېيە غىزاسى زاكاس قىلىپ قويۇپ يەيدىغان ياكى چىرايلىق كىيىنىپ بارىدىغان يېمەكلىك ئەمەس. مەھەللىنىڭ مەلۇم بىر يېرىدە ھەمىشە بار بولىدۇ، قورسىقىڭىز ئاچسا خالىغانچە كىرىپ يەۋېرىسىز.

ئەمما بۇ ئاددىيغىنە يېمەكلىكلەر كورېيەلىكلەرنىڭ قەلبىنىڭ چوڭقۇر يېرىگە ئورۇنلاشقان. مەكتەپتىن قايتقاندا دوستلار بىلەن تەڭگە پۇل يىغىپ توكبوككى يېگەن ئەسلىمىلەر. قىشتا كوچا ئاشخانىسىدا ئومۇك شورپىسى بىلەن قوللىرىنى ئىسسىتقان ئەسلىمىلەر. كېچىچە ئىشلەپ چىقىپ يالغۇز بىر تەخسە سۇندائې بۇيرۇتقان كېچىلەر. بۇلار پەقەت يېمەكلىكلا ئەمەس، بەلكى شۇ چاغدىكى تۇرمۇشنىڭ كارتىنىسىدۇر.

ئۇ كۈنى مەنمۇ شۇنداق قىلدىم. ئىشتىن قايتىش يولىدا ھېچنېمىنى ئويلىمايلا كىرىپ كەتكەن بۇ دۇكاندا، قىزىل پەتنۇس ئۈستىدە كەلگەن توكسۇنتۋىئونى يالغۇز ئۆزۈم يەپ تۈگىتىپ چىقتىم. قورسىقىم تويدى، كەيپىياتىممۇ كۆتۈرۈلدى. بۇ تائاملارنىڭ سېھرى كۈچى مۇشۇ يەردە. ئالاھىدە بىر سەۋەبسىزلا كىرىپ، ئويلىغاندىنمۇ كۆپ يەپ، ئاندىن خۇشال ھالدا چىقىپ كېتىش.

ئەگەر كورېيەگە كەلسىڭىز چوقۇم بىر قېتىم كىرىپ بېقىڭ. شۇنداقلا ئومۇك شورپىسىنى تېتىپ بېقىشنى ئۇنتۇپ قالماڭ. ھەقىقىي تەم شۇ يەردە.

بۇ ماقالە ئەسلىدە https://hi-jsb.blog تورىدا ئېلان قىلىنغان.