Soppa kiesħa tal-baħar: mulhoe Koreana

Mulhoe, il-platt li jiġi f’moħħi meta jibda s-sajf

Dawn il-jiem, f’nofs ta’ nhar, diġà saret sħana biżżejjed biex toħroġ bil-kmiem qosra. F’dan iż-żmien tas-sena hemm platt wieħed li dejjem jiġini aptit għalih mill-inqas darba: mulhoe. Dan isir b’ħut nej frisk imħallat ma’ zalza pikkanti u qarsa, imbagħad jitferra’ fuqu brodu kiesaħ. F’xi postijiet iservuh ukoll bis-silġ jiflaħ fil-wiċċ, u l-ewwel mgħarfa tagħtik sensazzjoni bħallikieku s-sħana nqatgħet f’daqqa. Fil-fatt, din hija storja ta’ żmien ilu. Naħseb għaddew aktar minn għaxar snin, imma għadni niftakar il-mulhoe li kilt ma’ ħabib tiegħi qrib Shintanjin f’Daejeon, fil-bidu tas-sajf. Illum irrid ngħid ftit fuq dik l-ikla.

Qabel waslet il-mulhoe — l-ewwel il-platti tal-ġenb

Qabel ħarġet il-mulhoe, ġabulna l-ewwel xi platti tal-ġenb. Wieħed minnhom kien gandoffli msajra bil-fwar b’zalza kremuża fuqhom. Kienu miġburin f’munzell sabiħ fuq platt abjad, u minn fuq kienet nieżla zalza ħoxna u bajdanija. Ma kontx nistenna xi ħaġa bħal din f’post tal-mulhoe, imma ħabibi qabad waħda l-ewwel, fetaħha, u beda jiekolhom waħda wara l-oħra jgħid: “Din tajba.”

Ġabulna wkoll daseulgi, bebbux żgħir tal-ilma ħelu, imsajjar ma’ bżar aħmar niexef. It-togħma kienet mielħa u ftit pikkanti. Toħroġhom b’toothpick, u l-ħaġa stramba hi li idek tibqa’ tmur lura għal oħra. Imma l-kwantità kienet xi ftit diżappuntanti. Il-platt spiċċa malajr ħafna, u qabel waslet il-mulhoe spiċċajna mingħajr ħafna x’nitqattgħu bih.

Fl-aħħar waslet il-mulhoe — l-ewwel impressjoni

Fl-aħħar waslet il-mulhoe. Kienet f’bieqja trasparenti tal-ħġieġ, b’karrotta, ħjar, kaboċċa ħamra, lanġasa, kkaennip u kaboċċa bajda mqattgħin irqaq u mqassmin madwar il-ġenb. Fin-nofs kien hemm l-ingredjenti tal-mulhoe: frott tal-baħar u ħut nej imħalltin ma’ zalza pikkanti, u fuqhom ftit ġulġlien imxerred. Il-kuluri kienu tant sbieħ li qgħadt inħares lejha għal ftit qabel messitha bil-bsaten. Meta tferra’ l-brodu kiesaħ fuqha u tħallat kollox, il-mulhoe tkun lesta. Dik il-parti ngħidha aktar ’l isfel.

X’inhi mulhoe?

Frott tal-baħar fil-mulhoe — ħjara tal-baħar, meongge u laħam tal-gandoffli

Ħadt ritratt ftit aktar mill-qrib. Il-biċċa skura fin-nofs kienet ħjara tal-baħar, u dik in-nisġa ratba u kemxejn elastika tagħha taqsam lin-nies sew. Maġenbha, dik il-biċċa oranġjo mgeżwra fiz-zalza kienet meongge, magħrufa wkoll bħala sea squirt. Għandha togħma qawwija ħafna ta’ baħar li timla ħalqek, u min iduqha għall-ewwel darba jista’ verament jinħasad. Hekk ġralu ħabibi eżatt. Qatt ma kien ipprova meongge qabel, daħħal biċċa f’ħalqu, għajnejh infetħu beraħ u qal: “X’inhi din it-togħma?” Staqsejtu jekk għoġbitux jew le, u weġibni: “…it-tnejn.” Il-laħam tal-gandoffli kien maqtugħ irqiq u moħbi xi ftit bejn iz-zalza. Meta tomogħdu kien sod u ftit ħelu, għalhekk mit-tlieta kien l-aktar faċli biex jogħġob. Peress li ħjara tal-baħar, meongge u laħam tal-gandoffli kienu mxerrdin bejn il-ħaxix, kull darba li ttella’ mgħarfa ma kontx taf x’se jaqbdek. Kien hemm xi gost f’din ukoll.

Sora u lanġasa

Din kienet sora, tip ta’ bebbux tal-baħar, maqtugħa fi flieli rqaq. Il-forma tonda tal-flieli, b’dak il-bord skur ċar, hi tipika ħafna tas-sora. Meta tomgħodha, tkun soda u tomgħodha sew, b’togħma ħelwa u kemxejn tal-ġewż li tibqa’ f’ħalqek għal ftit. Maġenbha, l-istrixxi sofor kienu lanġasa. Kienet tqarmeċ u ħelwa, u meta titħallat maz-zalza pikkanti tagħmel sensazzjoni li tnaddaf il-ħalq. Għall-ewwel deherli xi ftit stramb li jkun hemm frott fil-mulhoe, imma wara li ħallattu u doqtu, ħassejt li mingħajr il-lanġasa l-platt kien ikun jonqsu xi ħaġa.

Meongge u ħjara tal-baħar — ingredjenti tal-mulhoe li jaqsmu l-opinjonijiet

Ħadt ritratt mill-qrib taċ-ċentru. Il-ħaġa oranġjo u mhux lixxa kienet meongge, u dik sewda u tiżloq kienet ħjara tal-baħar. Bil-ġulġlien imxerred fuqhom, b’xi mod kienu jidhru pjuttost tajbin. Imma biex ngħid is-sewwa, għal min jaraha għall-ewwel darba tista’ tkun dehra kemxejn ta’ sorpriża. Ħabibi wkoll għall-ewwel staqsa: “Din veru tittiekel?”

Ħaxix fil-mulhoe — kkaennip, kaboċċa, karrotta u frott

Kkaennip — il-werqa Koreana li ħafna barranin isibuha diffiċli

Il-kkaennip kien imqatta’ fi strixxi u mqiegħed f’munzell sabiħ fuq naħa waħda. Għall-Koreani din hi werqa familjari ħafna. Jintuża biex tgeżwer laħam mixwi, jittiekel bħala platt tal-ġenb, u jidħol ukoll f’platti bħal din il-mulhoe. Imma mhux kulħadd jaċċettah mill-ewwel. Il-Koreani jaraw ir-riħa tiegħu bħala friska u aromatika, waqt li ħafna barranin iħossuha qawwija wisq fil-bidu. Meta marti ġiet il-Korea għall-ewwel darba, xammet il-kkaennip u mbuttatu lejn ġenb il-platt, tgħidli: “Din mhix xi ħaxixa mediċinali?” Issa, min-naħa l-oħra, tħoss li jonqos xi ħaġa jekk ma jkunx hemm kkaennip. Qaltli li ħaditilha madwar nofs sena biex tidra. Fil-mulhoe, l-aroma tal-kkaennip titħallat maz-zalza pikkanti u tgħin tnaqqas ir-riħa tal-ħut. Jekk tneħħih, it-togħma tinbidel sew.

Kaboċċa u karrotta

Il-kaboċċa u l-karrotta ma tantx għandhom bżonn spjegazzjoni. Kienu mqattgħin fi strixxi rqaq u mqiegħda fuq nett biex jagħtu tqarmeċ meta kollox jitħallat. Mingħajrhom jibqgħu biss il-frott tal-baħar u z-zalza, u dan malajr jista’ jsir tqil. Minħabba li kien hemm xi ħaġa tqarmeċ x’tomgħod, stajt nispiċċa l-bieqja kollha mingħajr ma niddejjaq bit-togħma.

Tuffieħ u ħjar

It-tuffieħ ukoll kien imqatta’ rqiq ħafna, kważi bħal sulfarini. Diġà kien hemm lanġasa, imma bit-tuffieħ ukoll il-ħlewwa saret aktar mimlija. Bejn iz-zalza pikkanti kienet tiela’ dik il-ħlewwa friska tal-frott, qisha qed tirrisettja l-ħalq. Fuq wara kien hemm il-ħjar, aħdar ċar u mqatta’ fi strixxi, jiġifieri l-parti responsabbli għall-freskezza u t-tqarmeċ. Fil-bidu ma kontx naf li fil-mulhoe jidħlu daqshekk ħaxix u frott, imma meta tiekolha tinduna li kull wieħed għandu xogħlu.

Kaboċċa ħamra u basal

Il-kaboċċa ħamra u l-basal ukoll kienu jieħdu naħa mill-bieqja. Il-kaboċċa ħamra kellha kulur vjola tant qawwi li kienet tagħmel ħafna għad-dehra kollha tal-mulhoe. Il-basal abjad kien jidher ftit biss fuq il-ġenb, imma meta jitħallat joħroġ dak il-gdim kemxejn jaħraq li jmur tajjeb maz-zalza.

Kif tiekol mulhoe — ferra’ l-brodu u ħallat

Issa ħa nurikom kif tiekol mulhoe. Ferrajt il-brodu kiesaħ u ħallatt kollox sew. Id-dehra sabiħa ta’ qabel sparixxiet għal kollox, u l-ħaxix u l-frott tal-baħar tħabblu flimkien fil-brodu aħmar pikkanti, sakemm qisu sar platt kompletament differenti. Onestament, qabel ma ħallattu kien jidher ħafna aħjar, imma t-togħma vera tibda hawn. Tieħu mgħarfa kbira u jitilgħu flimkien ħjara tal-baħar, meongge, tuffieħ u kkaennip; kollox jitħallat f’ħalqek f’daqqa b’togħma pikkanti, kiesħa u friska. Ħabibi ra lili nħallat u qalli: “Għaliex qed tagħmel hekk lil xi ħaġa li kienet daqshekk sabiħa?” Għedtlu li hekk suppost tittiekel, imma xorta deherlu daqsxejn ħasra.

Ħallattha b’kuċċarun, naqleb sew mill-qiegħ. Iz-zalza tinżel ’l isfel, għalhekk jekk tħallat biss minn fuq ma jagħmilx sens. Wara ftit dawriet kbar, il-karrotta, it-tuffieħ u l-kkaennip kollha kienu miksijin biz-zalza ħamra, u fl-aħħar bdiet tidher bħal mulhoe kif suppost. Madankollu, iz-zalza kienet ftit mielħa. Il-brodu jraqqaqha, imma fl-ewwel mgħarfa jew tnejn il-melħ kien jolqot l-ewwel u jħalli ħalqi kemxejn imnaddaf.

Mulhoe bis-somyeon — it-tmiem bin-nudli fil-brodu li jibqa’

Meta tkun kilt biċċa sew mill-mulhoe, it-tmiem klassiku hu li tordna somyeon, nudli rqaq tal-qamħ, u tpoġġihom fil-brodu li jkun fadal. Ġibuhom fuq platt, mdawrin f’porzjonijiet żgħar ta’ gidma waħda, b’ftit ġulġlien fuqhom. Titfagħhom fil-brodu tal-mulhoe, tħallat sew, u dak il-brodu pikkanti jidħol fin-nudli qisu qed jagħmel ikla oħra. Ħabibi qal li s-somyeon għoġbuh aktar mill-mulhoe nnifisha. Il-brodu kien diġà ħa t-togħma tal-frott tal-baħar kollu, għalhekk żgur ma kienx bħal nudli mħalltin ma’ zalza pikkanti sempliċi.

Meta tpoġġi s-somyeon fil-brodu

Il-porzjon tas-somyeon kien akbar milli stennejt. Għamilt daqsxejn ta’ regħba u daħħalt kollox f’daqqa, u lejn l-aħħar bdejt nħossni xbajt wisq minnu. Aħjar kont indaħħal nofsu l-ewwel u nħalli l-bqija għal wara, imma dak iż-żmien ma kontx naf. Il-qatgħat bojod tan-nudli kienu qed jgħumu fuq il-brodu aħmar, u meta ttellagħhom bil-bsaten, jitilgħu magħhom ukoll biċċiet ta’ ħaxix u frott tal-baħar mill-qiegħ. Qisu kont qed niekol mulhoe għat-tieni rawnd.

Madwar 40,000 won għal tnejn, u t-triq lura

Meta ħriġna, staqsejt lil ħabibi kif kienet. Qalli: “Kollox kien tajjeb ħlief il-meongge.” Allura fl-aħħar ma rnexxilux jidraha. Jien, bil-maqlub, il-meongge kienet fost l-aktar affarijiet li għoġbuni, u forsi dak hu parti mis-seħer tal-mulhoe. Anki jekk żewġ persuni jieklu mill-istess bieqja, kull wieħed jispiċċa jaqbad affarijiet differenti. Sa fejn niftakar, għal mulhoe b’somyeon żejjed għalina t-tnejn ħallasna madwar 40,000 won, jiġifieri bejn wieħed u ieħor $29. Meta tqis kemm kien hemm frott tal-baħar ġewwa, ma ħassejthiex ħasra. Fit-triq lura kważi ma tkellimniex. Ma nafx jekk għax konna mimlijin jew għax il-brodu kiesaħ għamilna ftit ngħasu. Il-post li morna fih dak iż-żmien issa m’għadux hemm, imma madwar Daejeon għad hemm ħafna postijiet li jagħmlu mulhoe, allura mhux diffiċli ssib wieħed. Anki llum, malli t-temp jibda jisħon, niftakar f’dik il-bieqja mulhoe.