ငါးခြောက်ဟင်း ၄ မျိုး — ကိုရီးယား ဟွန်တေးငါးခြောက် ဟင်းလျာများ
မာတိကာ
11 ခု
ဟွန်တေး (hwangtae) ဆိုတာ သိပါသလား။ မြန်တေး (myeongtae, Alaska pollock) ငါးကို ဆောင်းတစ်ခုလုံး အပြင်မှာ ချိတ်ဆွဲပြီး အေးခဲလိုက် အရည်ပျော်လိုက် အကြိမ်ပေါင်း ရာနီးပါး ထပ်ခါထပ်ခါ လုပ်ပေးရင် ငါးသားက ဝါထွေးလာပြီး ဖောင်းကားလာကာ လုံးဝမတူတဲ့ ငါးခြောက်တစ်မျိုး ဖြစ်လာပါတယ်။ ကိုရီးယားလူတွေက ဒီငါးခြောက်နဲ့ ဟင်းစပ်လည်း ချက်တယ်၊ ဟင်းရည်လည်း ချက်တယ်၊ အနှပ်ချက်လည်း လုပ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံခြားမှာတော့ နာမည်တောင် မကြားဖူးတဲ့သူက အများကြီးပါ။ ဒီဘလော့မှာ ထောပတ်ထိုး (tteokbokki) တို့ ဘိဘင်ဘပ် (bibimbap) တို့လို ဟင်းတွေကတော့ ရေးပြီးပြီဆိုတော့ ဒီနေ့ တခြားတစ်ခုခု ပြပေးမယ်နော်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် နွေရာသီမှာ သူငယ်ချင်းနဲ့ ဒေဂျွန် (Daejeon — ဆိုးလ်မြို့တောင်ဘက် နာရီခွဲလောက် ခရီးကွာတဲ့ မြို့ကြီး) မှာ စားခဲ့တဲ့ ဟွန်တေးဟင်းလျာတွေပါ။
ဟွန်တေး (Hwangtae) ဆိုတာ ဘာလဲ
ဟွန်တေးရဲ့ အဓိကကုန်ကြမ်းက မြန်တေး (myeongtae, Alaska pollock) ငါးပါ။ ကိုရီးယားမှာ အများဆုံး စားတဲ့ ငါးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ပုံပေါ်မူတည်ပြီး နာမည်က အကုန်ပြောင်းသွားပါတယ်။
ငါးတစ်ကောင်တည်း၊ နာမည်ကွဲပြားခြင်း
• ဆန်တေး (saengtae) — ဖမ်းပြီးခါစ လတ်ဆတ်တဲ့ မြန်တေးငါး
• ဒေါင်တေး (dongtae) — အမြန်အေးခဲထားတဲ့ မြန်တေးငါး
• ဘူဂေါ (bugeo) — လေနဲ့ အခြောက်ခံပြီး မာကျောပြားချပ်ဖြစ်သွားတဲ့ မြန်တေးငါး
• ဟွန်တေး (hwangtae) — ဆောင်းတစ်ခုလုံး အေးခဲလိုက် အရည်ပျော်လိုက် ထပ်ခါထပ်ခါ လုပ်ထားတဲ့ မြန်တေးငါး
အဓိက အချက်က "အေးခဲလိုက် အရည်ပျော်လိုက်" ဆိုတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ပါ။ ကိုရီးယား ကန်ဝွန်ဒို (Gangwon-do) ပြည်နယ်ရဲ့ ဒေဂွမ်းရိုင် (Daegwallyeong) တစ်ဝိုက်ဟာ ဆောင်းညတွေမှာ အပူချိန်က အနှုတ် ၁၅ ဒီဂရီ ဆဲလ်ဆီးယပ်ဆ်ထက် နိမ့်ကျပြီး နေ့ဘက်မှာ နေရောင်ကြောင့် အပူချိန် ပြန်တက်လာပါတယ်။ ဒီသဘာဝအပူချိန် ကွာခြားချက်ကို အသုံးချတာပါ။
ပြုလုပ်ပုံ အဆင့်ဆင့်
ဆောင်းဦးမှာ ဖမ်းထားတဲ့ မြန်တေးငါးရဲ့ အူအတွင်းသားတွေကို ဖယ်ရှားပြီး သစ်သားဒေါ့ချန် (deokjang — အပြင်ဘက် ငါးအခြောက်ခံစင်) ပေါ်မှာ တစ်ကောင်ချင်း ချိတ်ဆွဲပါတယ်။ ဒီဇင်ဘာကနေ နောက်နှစ် မတ်လအထိ ၃ လမှ ၄ လလောက် သဘာဝအခြောက်ခံပါတယ်။
ညဘက် အေးခဲပြီး နေ့ဘက် အရည်ပြန်ပျော်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်က တစ်နေ့ တစ်ကြိမ်နှုန်းနဲ့ အကြိမ် ရာနီးပါးအထိ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်ပေါ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီတိုင်း ငါးသားရဲ့ ဆဲလ်နံရံတွေ ပျက်စီးပြီး တစ်သျှူးတွေ ကျယ်ပြန့်လာပါတယ်။
ရလဒ်အနေနဲ့ ပြားပြားချပ်ချပ် မာကျောခဲ့တဲ့ မြန်တေးငါးက ဝါဝါဖောင်းကားလာပြီး ရေစုပ်ဖောင်းလို နူးညံ့တဲ့ အသားအရည်ရောင် ဖြစ်လာပါတယ်။ "ဟွန် (黃)" ဆိုတာ ကိုရီးယားလို ဝါရောင်လို့ အဓိပ္ပါယ်ရပြီး ပြီးသားဟွန်တေးက တကယ်ပဲ အဝါရွှေရောင်လေး သမ်းနေပါတယ်။
ရေခဲသေတ္တာ မရှိခဲ့တဲ့ ခေတ်ကာလက သိုလှောင်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ စတင်ခဲ့တဲ့ နည်းလမ်းဖြစ်ပေမယ့် မူလငါးနဲ့ လုံးဝ မတူတဲ့ အရသာနဲ့ အသားအရည်ရောင်ကို ဖန်တီးပေးခဲ့ပါတယ်။ ဟင်းရည်ထဲ ထည့်ရင် ထုတ်ရည်က ပိုနက်လာတယ်၊ ဟင်းခတ်အနှပ်နဲ့ ချက်ရင် ဟင်းခတ်ကို အကုန်စုပ်ယူတယ်၊ ကင်ရင်လည်း ငါးသားတွေ ပြည့်ဖြိုးလာတယ်။ ကိုရီးယားမှာ အရက်သောက်ပြီး နောက်နေ့ ဟဲဂျန် (haejang — မူးယစ်ပြေလျော့ခြင်း) အတွက် ဟွန်တေးဟဲဂျန်ဂုတ် ဟင်းရည် ချက်စားလောက်အောင် နေ့စဉ်သုံး ငါးခြောက်တစ်မျိုးပါ။ မြန်မာပြည်က ငါးခြောက်ထိုးနဲ့ ခပ်ဆင်ဆင်ပါပဲ — ငါးခြောက်ကို ပြုပြင်ထားတဲ့ အစားအစာဆိုပေမယ့် ပြုလုပ်ပုံနည်းလမ်းက လုံးဝကွဲပြားပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီလို ရာသီဥတုအခြေအနေက အတော်ခက်ခဲတာကြောင့် ကိုရီးယားပြင်ပမှာ ထုတ်လုပ်တာ မရှိသလောက်ပါ။
💡 ကိုရီးယားမှာ မြန်တေးငါး တစ်ကောင်တည်းကနေ နာမည် ၇ ခုထက်မက ပြောင်းသွားတယ်။ ပြုပြင်နည်း၊ အရွယ်အစား၊ အချိန်ကာလပေါ်မူတည်ပြီး နိုဂါရီ (nogaree — မြန်တေးငါးငယ်)၊ ကိုဒါရီ (kodaree — တစ်ဝက်ခြောက်ထားတဲ့ မြန်တေးငါး) စသဖြင့် အားလုံး နာမည်ကွဲပြားစွာ ခေါ်ပါတယ်။ ကိုရီးယားဘာသာ မိခင်ဘာသာစကား ပြောတဲ့သူတွေတောင် ရှုပ်တတ်တဲ့ အပိုင်းပါ။
ဒီ ဟွန်တေးငါးခြောက် တစ်မျိုးတည်းနဲ့ ကိုရီးယားမှာ ဟင်းစပ်ချက်၊ ဟင်းရည်ချက်၊ အနှပ်ချက်၊ အသုတ်ချက် အကုန်လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ကုန်ကြမ်းတစ်မျိုးတည်းက ချက်ပြုတ်ပုံပေါ်မူတည်ပြီး ဘယ်လို ပြောင်းလဲသွားလဲ ဓာတ်ပုံတွေနဲ့ ပြပေးမယ်နော်။
ဟွန်တေးဟဲမူချင် (Hwangtae-Haemul-Jjim) — အစပ်ဟင်းခတ်နဲ့ ပင်လယ်စာ အစုံ
ဒီနေ့ ပထမဆုံးရောက်လာတာက ဟွန်တေးပင်လယ်စာဟင်းစပ်ပါ။ ဟွန်တေးငါးခြောက်ကို ပင်လယ်စာအမျိုးမျိုးနဲ့ အတူ အစပ်ဟင်းခတ်ထဲ ချက်ထားတာပါ — ကိုရီးယား ဟင်းချက်နည်းထဲမှာ အစပ်ဟင်းခတ်ချက်ဆိုတာ ဟင်းအမျိုးအစားတစ်ခုပါ။ Small size မှာယူထားတာ စားပွဲပေါ် ရောက်လာတာနဲ့ သူငယ်ချင်းက "ဒါ နှစ်ယောက်စာ လုံလောက်မလား" ဆိုပြီး အံ့သြသွားတယ်။ ပဲပင်ပေါက်တွေ အောက်ဘက်မှာ အပြည့်ခင်းထားပြီး အပေါ်မှာ ဟွန်တေးငါးသား၊ ဂျုကုမိ (jjukkumi — ပြည်ငယ်လေးမျိုး ရှစ်ခြေငါး)နဲ့ မိဒေါ်ဒက် (mideodeok — ပင်လယ်ဖရဲသီး) တွေ ပုံထားလာတယ်။
အရောင်အနီကြောင့် စပ်မယ်ထင်ခဲ့ပေမဲ့ ပထမအရသာက ချိုပါတယ်။ ချိုတာ အရင်ခံပြီး စပ်တာက နောက်မှ တက်လာတဲ့ အမျိုးအစားပါ။ ဟွန်တေးငါးသားက ဟင်းခတ်ကို ရေစုပ်ဖောင်းလို စုပ်ယူထားတာမို့ ဝါးတိုင်း ဟင်းခတ်အရသာ ထွက်လာပါတယ်။ သာမန်ငါးဆို ဟင်းခတ်နဲ့ ချက်ရင် ငါးသားပြိုကြေသွားတတ်ပေမဲ့ ဟွန်တေးကတော့ ပိုတောင် ဖောင်းကားလာသေးတယ်။
ဂျုကုမိ ရှစ်ခြေငါးခေါင်း တစ်ခုလုံး ပါလာတယ်။ စုပ်ခွက်တွေ အကုန်ပေါ်နေတယ်။ ကိုရီးယားမှာ ပင်လယ်စာကို ဒီလို ပုံစံမပျက်ဘဲ ခင်းကျင်းပေးတာ ထုံးစံပါ။
ဂျုကုမိနှင့် မိဒေါ်ဒက် — ဟွန်တေးဟင်းစပ်ထဲက ပင်လယ်စာများ
အနီးကပ်ကြည့်ရင် ပုံမှန် ရှစ်ခြေငါး (octopus) ထက် အများကြီး သေးငယ်ပြီး ခြေထောက်တွေ ပိန်ပါတယ်။ ဟင်းခတ်ထဲ ကျက်ထားတာမို့ ကျစ်လစ်ပြီး ရေခဲမုန့်ရော်ဘာလို တွန့်ကြွတဲ့ အသားအရည်ရောင်က သေချာ ရှိနေတယ်။ သူငယ်ချင်းက ဒါတွေချည်း ရွေးကောက်စားနေတယ်။
အစိမ်းရောင်လေး သမ်းနေတာက မိဒေါ်ဒက်ပါ — ကိုရီးယားမှ မဟုတ်ရင် ကြုံရခက်တဲ့ ပင်လယ်စာ အမျိုးအစားတစ်ခုပါ။
🦑 မိဒေါ်ဒက် (Mideodeok) ဆိုတာ ဘာလဲ?
အင်္ဂလိပ်လို sea pineapple သို့မဟုတ် sea squirt လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ကျောက်ပေါ်ကပ်ပြီး ပေါက်ရောက်တဲ့ ပင်လယ်စာဖြစ်ပြီး ကိုရီးယားတောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း (Namhaean) မှာ အဓိက ဖမ်းဆီးရရှိပါတယ်။ ဟင်းစပ်ချက်တွေ ဟင်းရည်တွေထဲ ထည့်စားပါတယ်။
ကိုက်လိုက်ရင် ထဲက ပင်လယ်ရေလို အရည်က ဗျစ်ကနဲ ပေါက်ထွက်လာတယ်။ ကိုရီးယားလူတွေချင်းတောင် ကြိုက်တဲ့သူကြိုက်၊ မကြိုက်တဲ့သူမကြိုက်ဆိုတဲ့ ကုန်ကြမ်းပါ။ ပင်လယ်စာ ကြိုက်ရင်တော့ စမ်းကြည့်သင့်ပါတယ်။
ပဲပင်ပေါက်ကြားက ဟွန်တေးငါးသား။ ဟင်းခတ်နဲ့ ချက်ထားပေမဲ့ မပြိုကြေဘဲ ပိုတောင် ဖောင်းကားနေတယ်မလား။ ဟွန်တေးနဲ့ ချက်ရင် အထူးခြားဆုံး ထူးခြားချက်ပါ ဒါက။
အောက်ဘက်က ပဲပင်ပေါက်တွေကလည်း အသေးအဖွဲ မဟုတ်ဘူးနော်။ အစပ်ဟင်းရည်ကို စုပ်ယူထားတဲ့ ပဲပင်ပေါက်ကို ထမင်းပေါ် တင်ရုံနဲ့ ဟင်းလျာတစ်ခု ဖြစ်သွားပါတယ်။
ကျန်ခဲ့တဲ့ ဟင်းရည်ကို ဘယ်လို သုံးမလဲ
ဟင်းစပ်ကို မကုန်မချင်း စားပြီး ပန်းကန်အောက်ခြေမှာ အနီရောင် ဟင်းရည်က နည်းနည်းကျန်နေတယ်။ ကိုရီးယားမှာ ဒါကို မပစ်ဘူး — ထမင်းထည့်ပြီး မွှေစားတယ်။ သူငယ်ချင်းက ဒီဟင်းရည်ထမင်းမွှေက မူလဟင်းစပ်ထက်တောင် အရသာရှိတယ်ဆိုတာကို ငါ ငြင်းဖို့ ခက်ခဲခဲ့ပါတယ်။
ဟွန်တေးဟဲဂျန်ဂုတ် (Hwangtae-Haejangguk) — ခုနက အစပ်ကို ပြေလျော့စေတဲ့ ဟင်းရည်ကြည်
ဟွန်တေးဟဲဂျန်ဂုတ်ဆိုတာ ကိုရီးယားမှာ အရက်မူးပြီး နောက်နေ့ ပြန်နာလျော့အောင် သောက်တတ်တဲ့ ငါးခြောက်ဟင်းရည်ကြည်ပါ။ အစပ်ဟင်းစပ်ချက် စားပြီးတော့ ဟင်းရည်ကြည်တစ်ခုခု သောက်ချင်စိတ်ပေါ်လာတယ်။ ဒါနဲ့ မှာယူဖြစ်သွားတာက ဟွန်တေးဟဲဂျန်ဂုတ်ပါ။
🍺 ဟဲဂျန် (Haejang) ဆိုတာ ဘာလဲ?
"မူးယစ်ပြေလျော့ခြင်း" လို့ အဓိပ္ပါယ်ရပါတယ်။ ကိုရီးယားမှာ အရက်သောက်ပြီး နောက်နေ့ ပူပူနွေးနွေး ဟင်းရည်သောက်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုက ရှေးကတည်းက ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဟွန်တေးဟဲဂျန်ဂုတ်၊ ဘြွေဟဲဂျန်ဂုတ် (ppyeo-haejangguk — ဝက်အရိုးဟင်းရည်)၊ ကုံနမူဟဲဂျန်ဂုတ် (kongnamul-haejangguk — ပဲပင်ပေါက်ဟင်းရည်) စသဖြင့် အမျိုးမျိုး ရှိပါတယ်။
ကိုရီးယား မြို့ကြီးတွေမှာ မိုးလင်းအထိ ဖွင့်ထားတဲ့ ဟဲဂျန်ဂုတ် အထူးပြုဆိုင်တွေ အများကြီးရှိပြီး အရက်ပွဲပြီးတာနဲ့ တန်းပြီး ဟဲဂျန်ဂုတ်ဆိုင် သွားတာ ထုံးစံတစ်ခုလို ဖြစ်နေပါတယ်။
ဒီနေ့ အရက်သောက်ခဲ့တာ မဟုတ်ဘူးပေမဲ့ ဟဲဂျန်ဂုတ်က အရက်မသောက်ဘဲလည်း စားလို့ အရမ်းကောင်းပါတယ်။ ထုပ်ဘေဂီ (ttukbaegi — ကိုရီးယား ရိုးရာ မြေအိုးငယ်) ထဲမှာ ဟင်းရည်ကြည်က ပူပူဆူဆူ ဆူနေပြီး ချည်ပင်မှို (paengi-beoseot, enoki mushroom) နဲ့ ကြက်သွန်မြိတ်တွေ ပေါ်မှာ တင်ထားတယ်။ ခုနက ဟင်းစပ်ချက်နဲ့ အတိအကျ ဆန့်ကျင်ဘက်ပါ — ကြည်လင်ပြီး ဆီဓာတ် မရှိသလောက်ပါ။
ဟွန်တေးငါးသားက ဟင်းရည်ကို အပြည့်စုပ်ပြီး ဖောင်းကားနေတယ်။ မာကျောတဲ့ ငါးခြောက်ဖြစ်ခဲ့တာက ဟင်းရည်ထဲမှာ ဒီလို ပြောင်းလဲသွားတယ်။ တူနဲ့ ကောက်ရင် အမျှင်အတိုင်း ဆွဲစုတ်နိုင်ပြီး ငါးလို့ ခံစားရတာထက် နူးညံ့တဲ့ တိုဟူး (ပဲမှုန့်ဒယ်) လို အသားအရည်ရောင်ကို ပိုခံစားရတယ်။
ကောက်ယူကြည့်ရင် ဒီလောက် ထူတယ်။ ပြားချပ်ချပ် ငါးခြောက်ဖြစ်ခဲ့တယ်ဆိုတာ မယုံရလောက်ဘူးနော်။ နောက်ဘက်မှာ ပေါ်နေတဲ့ အနှပ်ချက် သံပြားနဲ့ အတူ မှာယူရင် တွဲဖက်ကောင်းပါတယ်။ ဟင်းရည်ကြည် တစ်ဇွန်း၊ အနှပ်ချက် တစ်ကိုက်၊ ထမင်း တစ်ဇွန်း — ဒီလို ပတ်လည်ခြာ စားနေမိတယ်။
ဝါဆာဘီပဲငံပြာရည်နဲ့ နှပ်စားတဲ့ ဟွန်တေး
ဝါဆာဘီပဲငံပြာရည် (gochunengyi-ganjang, wasabi soy sauce)။ ဟဲဂျန်ဂုတ်ထဲက ဟွန်တေးငါးသားကို ဆယ်ယူပြီး ဒီဆော့စ်ထဲ နှစ်စားရင် ထပ်တူမရှိတဲ့ အရသာတစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။ ရှင်းသန့်ရှင်းခဲ့တဲ့ ငါးသားပေါ်မှာ ဝါဆာဘီရဲ့ စူးရှတဲ့ အနံ့နဲ့ ပဲငံပြာရည်ရဲ့ ငန်ချိုအရသာ ပေါင်းစပ်မိတော့ အရသာက ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲသွားပါတယ်။
အမြှုပ်တွေ တက်လာပြီး ဆူနေတဲ့အချိန်က အကောင်းဆုံး အချိန်မှတ်ပါ။ ဟွန်တေးဟဲဂျန်ဂုတ်က အအေးခံလိုက်ရင် အရသာ တစ်ဝက်လျော့သွားတယ်။ ကျွန်တော်က အရင် ထမင်းနဲ့ သီးသန့် စားပြီး နောက်ဆုံး ကျန်တဲ့ ဟင်းရည်ထဲ ထမင်းထည့်ပြီး အဆုံးသတ်ခဲ့တယ်။ သူငယ်ချင်းက အစကတည်းက ထမင်းထည့်ပြီး စားတယ် — နည်းလမ်းကတော့ ကိုယ့်သဘောပါ။
ဟွန်တေးဂျိုရင် (Hwangtae-Jorim) — ထမင်းပေါ် တင်ရုံသာ လိုတဲ့ ငါးခြောက်အနှပ်ချက်
ဟွန်တေးဂျိုရင်ဆိုတာ ဟွန်တေးငါးခြောက်ကို ဂေါ်ချီဂျန် (gochujang — ကိုရီးယား အစပ်ငံပြာရည်ခေါင်း) ဟင်းခတ်နဲ့ နှပ်ချက်ထားတဲ့ ဟင်းလျာပါ — ထမင်းနဲ့ တွဲစားရင် အပြိုင်အဆိုင် မရှိလောက်ဘူး။ ဒီနေ့ စားခဲ့တဲ့ဟာတွေထဲ အရိုးရှင်းဆုံး ဟင်းပါ။ သံပြားပေါ်မှာ ဟွန်တေးကို တစ်ကောင်လုံး တင်ပြီး ဂေါ်ချီဂျန် ဟင်းခတ် လိမ်းကျက်ထားတာ — တခြား ကုန်ကြမ်း ဘာမှ မပါဘဲ ဟွန်တေးတစ်ခုတည်း ပါတယ်။ ဟွန်တေးငါးရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အရသာကို အတိုက်ရိုက်ဆုံး ခံစားနိုင်တဲ့ မီနူးပါ။
ခေါင်းပိုင်း။ ငါးတောင်ပံအထိ ဟင်းခတ်ပေကျံနေပြီး သံပြားပေါ်မှာ အစွန်တွေ ကျွမ်းကပ်နေတယ်။ ဒီ ကြွပ်ကြွပ်ကပ်နေတဲ့ အစွန်ပိုင်းကို အရင်ဆုံး ဆွဲဆုတ်စားလိုက်တယ်။
ငါးသားပိုင်းကတော့ အတောက်ပနေအောင် ဟင်းခတ် ကုတ်ထားတယ်။ ချိုတာ အရင်၊ စပ်တာ နောက်ပိုင်း။ စပ်တဲ့အစားအစာ မတတ်နိုင်တဲ့သူတွေတောင် ဒါကို စားနိုင်ပါတယ်။
အစိတ်အပိုင်းအလိုက် ကွဲပြားတဲ့ အသားအရည်ရောင်
အမြီးဘက်ပိုင်း။ ငါးသား ပါးလွှာတာကြောင့် ဟင်းခတ်က ပိုနက်စီးဝင်ထားတယ်။ ခေါင်းဘက်က ထူထူ စိုစိုနဲ့ အမြီးဘက်က ပါးပါး ကြွပ်ကြွပ်ပါ။ ငါးတစ်ကောင်တည်းဖြစ်ပေမဲ့ အစိတ်အပိုင်းတိုင်း မတူဘူးနော်။
ဟင်းစပ်ချက်နဲ့ ဘေးချင်းကပ် ချထားရင် ဟွန်တေးတစ်ခုတည်းဖြစ်ပေမဲ့ လုံးဝ မတူတဲ့ အစားအစာ ဖြစ်နေတယ်။ ဟင်းစပ်ချက်က စိုထိုင်းပြီး ပင်လယ်စာအရသာ ရောထားတယ်။ ဂျိုရင်ကတော့ ငန်ချိုပြီး ဟင်းခတ်အရသာ ပြင်းတယ်။ ထမင်းနဲ့ဆိုရင်တော့ ဂျိုရင်က ပိုလိုက်ဖက်ပါတယ်။
တစ်ကိုက် ကောက်ယူပြီး ထမင်းပေါ် တင်ရုံသာ လိုတယ်။ ကိုရီးယားဘာသာမှာ "ဘပ်ဒိုဒုတ် (bap-doduk — ထမင်းခိုး)" ဆိုတဲ့ စကားတစ်ခု ရှိတယ်။ ဟင်းလျာက အရမ်းကောင်းလို့ ထမင်းက ကိုယ်မသိလိုက်ဘဲ ကုန်သွားတယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်ပါ။ သူငယ်ချင်းကို ထမင်းနည်းနည်း ကျန်ခဲ့ပါလို့ ပြောတဲ့အချိန်မှာ နောက်ကျနေပြီ။
ဟွန်တေးမူချင် (Hwangtae-Muchim) — ပါးစပ်ကို သန့်စေတဲ့ အသုတ်
ဟွန်တေးမူချင်ဆိုတာ ဟွန်တေးငါးခြောက်ကို အမျှင်ဆွဲဆုတ်ပြီး ငရုတ်သီးမှုန့်ဟင်းခတ်နဲ့ ရောထားတဲ့ ဘန်ချန် (banchan — ကိုရီးယား ထမင်းတွဲဟင်းလျာ) ပါ။ သခွားသီး၊ မုန်လာဥနီ ရောထားပြီး အပေါ်မှာ နှမ်းစေ့ ဖြူးထားတယ်။ ပင်မဟင်းမဟုတ်ဘူး — ဟင်းကြားကြားမှာ တစ်ကိုက်ချင်း ကောက်စားရတာပါ။ ချဉ်ချဉ်ပြီး ကျစ်လစ်တဲ့ အသားအရည်ရောင်ကြောင့် အစပ်ဟင်းစပ်ချက် သို့မဟုတ် ငန်တဲ့ ဂျိုရင် စားပြီးနောက် ကိုက်လိုက်ရင် ပါးစပ်ထဲ သန့်စင်သွားပါတယ်။
ဘိုလီးဘပ်ပေါ်မှာ အကုန်တင်ပြီး မွှေလိုက်ရင် ထမင်းတစ်နပ်
ထမင်းကတော့ ဘိုလီးဘပ် (bori-bap — မုယောစပါးရောထမင်း) ပါ။ ယန်ဖွန် (yangpun — ကိုရီးယား သတ္တုအိုးကြီး) ထဲမှာ မုယောစပါးထမင်း၊ မုန်လာဥဖြူနုပ်နယ်၊ ကင်မှုန့် (kimgaru — ရေညှင်းမှုန့်)၊ ဂေါ်ချီဂျန် (gochujang) တွေ တင်ထားပြီး မွှေစားရတာပါ။ ဆန်ဖြူထမင်း အစား မုယောစပါးထမင်း ပေးတာက ကိုရီးယား ဂျွန်ဆစ် (jeongsik — ကိုရီးယား အစုံအလင် ထမင်းတစ်ပွဲ) ရဲ့ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ပုံစံပါ။ ဒီထမင်းပေါ်မှာ ဟွန်တေးဟင်းလျာတွေကို တစ်ကိုက်ချင်း တင်သွားပြီး စားရင် ထမင်းတစ်နပ် ပြီးသွားပါပြီ။
တခြားနေ့ ပြန်သွားခဲ့တဲ့ စားပွဲပုံပါ။ တစ်ကြိမ် စားပြီး ရက်အနည်းငယ်ကြာ ထပ်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဟွန်တေးဂျိုရင်နဲ့ ဟဲဂျန်ဂုတ် ခင်းကျင်းထားတာ ပေါ်နေတယ်။ ဟွန်တေးငါးခြောက် တစ်မျိုးတည်းနဲ့ ဒီလောက် စားပွဲ ခင်းကျင်းလို့ ရတယ်ဆိုတာ။
အကုန်စားပြီးတဲ့ နောက်ပိုင်း။ ပန်းကန်တွေ ဗလာဖြစ်သွားပါပြီ။
ရိုးသားတဲ့ သုံးသပ်ချက်
ဟွန်တေးဟင်းစပ်ချက်နဲ့ ဂျိုရင်ကတော့ စပ်တဲ့ဘက်ပါ။ ဂေါ်ချီဂျန်အခြေခံ ဟင်းခတ်ဖြစ်တာကြောင့် စပ်တဲ့အစားအစာ မတတ်နိုင်တဲ့သူအတွက် နည်းနည်း ခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။ သူငယ်ချင်းလည်း ဟင်းစပ်ချက် စားရင်း ရေ သုံးခါတောင် သောက်လိုက်ရတယ်။ ဒါပေမဲ့ ချိုတဲ့အရသာ တွဲပါနေတာကြောင့် လုံးဝ မစားနိုင်လောက်အောင်တော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ပထမဆုံးအကြိမ် စမ်းကြည့်မယ်ဆိုရင် ဟဲဂျန်ဂုတ် (ဟင်းရည်ကြည်) ကနေ စတာ အကြံပြုပါတယ်။
📌 ဟွန်တေးဟင်းလျာ ၄ မျိုး အကျဉ်းချုပ်
• ဟွန်တေးဟဲမူချင် (hwangtae-haemul-jjim) — အစပ်ဟင်းခတ် + ပင်လယ်စာ။ ပမာဏများပြီး ထိတဲ့အရသာ။
• ဟွန်တေးဟဲဂျန်ဂုတ် (hwangtae-haejangguk) — ကြည်လင်ပြီး ရှင်းသန့်တဲ့ ဟင်းရည်။ စပ်တာမစားနိုင်လည်း ရတယ်။
• ဟွန်တေးဂျိုရင် (hwangtae-jorim) — ဂေါ်ချီဂျန်ဟင်းခတ်နဲ့ နှပ်ထားတဲ့ ထမင်းတွဲဟင်းလျာ။ ထမင်း မလောက်နိုင်ဘူး။
• ဟွန်တေးမူချင် (hwangtae-muchim) — ချဉ်စပ်တဲ့ ဘန်ချန်။ ပါးစပ်သန့်စေဖို့ စားတယ်။
ကိုရီးယားမှာ ဝက်သားကင်ရော ကြက်ကြော်ပဲ မစားဘဲ ဒီလိုဟာမျိုးလည်း ရှာစားကြည့်ပါ။ ဟွန်တေးငါးခြောက် အထူးပြုဆိုင်တွေက ဆိုးလ်မှာလည်း ရှိတယ်၊ ကန်ဝွန်ဒို ပြည်နယ်ဘက် သွားရင်တော့ ပိုများပါတယ်။ မီနူးမှာ "ဟွန်တေး" ဆိုတဲ့ စာလုံး တွေ့ရင် ဝင်စားကြည့်ပါ။
ဒီပို့စ်ကို မူလတင်ထားခဲ့သည်မှာ https://hi-jsb.blog ဖြစ်ပါသည်။