Таиланд жанармай бекетіндегі 3 жергілікті ас

Таиландта жанармай бекетінде түскі ас іше ме?

Таиландқа сапарда шынымен жергілікті дәм татып көргіңіз келсе, күтпеген бір орынды айтайын: жанармай бекеті. Бұл жазбада шошқа еті мен қан қосылған тағамдар бар, сондықтан халал ас іздейтін оқырман соны басынан біліп алғаны дұрыс. Бірақ дәл жергілікті тұрмыстық дәмді сезіну жағынан мұндай жерлер өте қызық тәжірибе береді.

Мен Таиландта 3 жыл тұрдым. Тайландтық әйеліммен Районгта бірге өмір сүрдік, сол күні де үйге қайтып келе жатып Пи-ти-ти жанармай бекетіне соқтық. Көлікке жанармай құйып жатқанда әйелім осы жерден түскі ас ішіп кетейік деді. Таиландта жанармай бекеті тек жанармай құятын орын емес. Пи-ти-ти сияқты үлкен бекеттерде дүкен, кафе, мейрамхана, тіпті массаж салоны да болады. Бүгін сол Пи-ти-ти ішіндегі асханада әйелім екеуміз жеген үш тай тағамы туралы айтамын: шошқа сирағымен күріш као кха му, том ям рамені және қан сорпалы кеспе куайтиао нам ток.

Районгтағы Пи-ти-ти осылай көрінеді. Қызыл қолшатырлардың астында орындықтар тұр, арт жақта Севен Илевен, кафе және мейрамхана ғимараты көрінеді. Шынын айтсам, кәдімгі жанармай бекетінен гөрі шағын сауда орталығына көбірек ұқсайды. Таиландқа алғаш келгенде бұл маған қатты қызық көрінген, бірақ 3 жыл тұрған соң неге олай екенін түсіндім.

Кореядағы автобан аялдамасы мен Таиландтағы тасжол бекеті

Корея мен Таиландтың жол жағдайы өзінен-өзі бөлек.

Кореяда демалыс аймақтары автобанның айналасында дамыса, Таиландта аймақтық тасжол бойындағы жанармай бекеттері тұтас станцияға айналған. Бағыты бөлек болғанымен, жол үстінде аялдап тамақ ішіп, кофе ішетін орын керек болатыны барлық жерде бірдей. Тіпті маған бұл Қазақстандағы жол бойы асхананы сәл кеңейтіп, шағын кешенге айналдырып қойғандай әсер берді.

Жанармай бекетіндегі мейрамхананың атмосферасы осындай

Мейрамхананың алдында осылай тот баспайтын болаттан жасалған үстелдер мен орындықтар тізіліп тұрды. Бұл Таиландтағы жергілікті асханаларда өте жиі көрінетін стиль. Кореямен салыстырсаң, көше тағамы сатылатын шағын орындардың алдындағы темір үстелдерге ұқсайды. Жартылай ішкі, жартылай ашық құрылым болғандықтан сыртқы самал жаман емес, бірақ шындығын айтсам, Таиландтың шақырайған түсінде жай отырсаң да арқаңнан тер сорғалайды.

Әрине, кондиционер жоқ, бір желдеткіш айналып тұрса соған да риза боласың. Бірақ әйелім мұндай орынды керісінше көбірек ұнатады. Таиландта көп адам мұздай болып тұрған жабық бөлмеден гөрі сырт жақта отырып тамақ жегенді жақсы көреді.

Раменді өзің таңдайсың, олар саған пісіріп береді

Мейрамхананың бір шетінде осылай толып тұрған рамен мен жаңа кеспелер болды. Сол жерден біреуін таңдайсың, асүй оны түрлі қоспамен пісіріп береді. Кореядағы қарапайым асханаларда да раменге тапсырыс берсең, қайнатып береді ғой. Ұқсас сияқты, бірақ әдісі сәл бөлек.

Кореяда су, дәмдеуіш, тіпті жұмыртқа қосылып толық піскен күйде келеді. Ал Таиландта кеспені ыстық суға аздап жібітіп, ыдысқа салып, үстіне сорпа құйып, кейін ет, көкөніс, кинза сияқты қоспаларды қосады. Сондықтан кеспенің құрылымы тірірек қалады, ал сорпа корей раменіндей қою емес, мөлдірлеу болады.

Бұл тайдың шошқа сирағы ма? Кореядағысымен тым ұқсас екен

Міне, бұл Таиландтағы шошқа сирағы. Алғаш көргенде шынымды айтсам, таңғалып қалдым. Не болды өзі, бұл кәдімгі корейдің чокпалі емес пе деп ойладым. Жылтыраған қоңыр қабық, сүйегімен бірге ұзақ бұқтырылып, былқылдап кеткен ет, астында жатқан жасыл жапырақты көкөніс — бәрі де өте таныс көрінді. Мұны Кореядағы дәстүрлі базардағы чокпаль дүкенінің сөресіне қойсаң да, ешкім оғаш көрмес еді.

Түсіне қарасаң-ақ соя тұздығы негізінде ұзақ қайнатылғаны байқалады, ал қабығының мөлдірленіп, желімтекке айналғаны да корей чокпаліне қатты ұқсайды. Әдетте тай тағамы десе, алдымен том ям кунг не пад тай сияқты дәмдеуіші өткір ас елестейді ғой. Бірақ као кха му ондай емес, керісінше корейдің соя тұздығында бұқтырылған ет тағамдарына жақын. Бұл ас Таиландқа қытай текті көшіп келгендер арқылы тараған, сондықтан Шығыс Азияға тән соя тұздығында пісірілген тағамның бағытына жатады. Түбі ұқсас болған соң, чокпальмен де ұқсауы заңды. Маған бұл сырттан келгенімен, қазір өзінікі болып кеткен лағманды елестетіп жіберді.

Бір тостаған као кха му, дайын тай үлгісіндегі шошқа сирақты күріш

Міне, дайын болған као кха му — тай үлгісіндегі шошқа сирағы қосылған күріш. Оны әйелім тапсырыс берді, кейін екеуміз бөлісіп жедік. Күріштің үстіне ұзақ бұқтырылған шошқа сирағын мол етіп салады да, үстінен бұқтыру тұздығын аздап құяды. Қасына қайнатылған бок чой мен тұздалған қыша жапырағы беріледі.

Кореяда чокпальға тапсырыс берсең, әдетте екі түрлі болады ғой. Бірі кесіліп келеді де, оны тұзды асшаян тұздығына не соусқа батырып жейсің, екіншісі кішірек сирақ күйінде тұтас келеді де, қолмен жұлмалап жейсің. Күрішпен бірге жегенмен, өзі бәрібір қосымша ас не тіске басар сияқтырақ тұрады. Ал Таиландта оны бірден күріштің үстіне қойып, толық бір тостаған ас қылып жібереді. Тұздық күрішке сіңіп, дәнге дәм кіргенде, қасық өзінен-өзі қайта-қайта бара береді.

Бір тостағаны шамамен $2 болды. Кореяда чокпаль алсаң, кішкентайының өзі бұдан әлдеқайда қымбат шығады ғой. Әрине, көлемі мен мүшесі дәл бірдей емес, сондықтан оны тура салыстыру қиын, бірақ күріші бар толық бір ас деп қарасаң, бұл баға шынымен сенгісіз. Мен као кха муны алғаш Бангкоктағы Асок ауданындағы Терминал 21 фудкортында жеген едім, сол кезде де бағасына таңғалғанмын. Ал Районгтағы осы жанармай бекеті мейрамханасы одан да арзан болып шықты. Үйдің жанындағы түнгі базардан да жиі алатынбыз, қай жерде жесең де бағасы әдетте осы шамада болады.

Корей чокпалі мен тай као кха муы, құрылымы осылай өзгеше

Као кха муға жақыннан қарасаң, көрінісі осындай. Жасмин күрішінің үстінде шошқа сирағы жатыр, бір жағында тұздалған қыша жапырағы, екінші жағында қайнатылған бок чой бар. Ал тәрелкенің түбінде бұқтыру тұздығы жұқалап жиналып тұрады. Сырт келбеті таныс көрінгенімен, ауызға салғанда сезілетін құрылымы басқа бағытқа кетеді.

Татып көрсең, корей чокпалімен салыстырғанда құрылымы едәуір бөлек екенін бірден байқайсың.

Тұздалған қыша жапырағы күткеннен де маңызды рөл атқарады. Шошқа сирағы тәттілеу әрі майлылау болғандықтан, бір сәтте ауырлап кетуі мүмкін, ал осы қышқыл көкөніс ауыз ішін бір тазартып жібереді. Кореямен салыстырсаң, чокпальдың қасына берілетін тұздалған шалғам сияқты қызмет атқарады. Тай әйелімнің айтуынша, осы тұздалған көкөніс болмаса, као кха му толық болмайды екен.

Том ям мама, тай үлгісіндегі том ям рамен әлемі

Бұл — мен тапсырыс берген том ям мама, яғни тай үлгісіндегі том ям рамені. Аз бұрын кеспе сөресінен таңдап, пісіріп беріңіз деп бергенімнің нәтижесі осы болды. Мама — Таиландтағы ұлттық деңгейдегі рамен бренді, оны Кореядағы танымал рамен брендімен салыстыруға болады. Мейрамханадағы нұсқасының басты ерекшелігі — үстіндегі қоспасының әлдеқайда мол болуы.

Олар мама кеспесін том ям сорпасына пісіріп, үстіне балық домалақтарын, шошқа етінің бөліктерін, ұсақталған жержаңғақ, чили майын, көк пияз бен кептірілген асшаянды молынан салып береді. Таиландтағы Севен Илевеннен де мама алып, пісіртіп жеуге болады, бірақ мейрамханада қоспасы әлдеқайда бай.

Шынымды айтсам, алғашында бір тостағанын тауыса алмадым

Ашығын айтайын. Бұл раменді корейлердің көбі бірден бір тостаған қылып тауысып тастай алмайды. Себебі оның ащылығында не тұздылығында емес. Негізгі мәселе — Кореяда мұндай дәм мүлде жоқ, сондықтан ауыз оған бірден үйренбейді. Лимон шөбі, галангал және лайм жапырағы беретін қышқылдық пен иіс корей асханасында кездеспейтін мүлде басқа үйлесім.

Кореядағы ащы дәм әдетте чили пастасы не чили ұнтағы негізіндегі таныс ащылық болса, том ямда оған қатты қышқылдық пен шөптің хош иісі қосылады. Алғаш жегенде бұл дәмді ме, жоқ па, соны да бірден шеше алмай қаласың. Мен де басынан жақсы жей қойған жоқпын. Таиландқа алғашқы екі сапарымда том ямға тіпті жолай алмадым. Тек үшінші рет барғанда ғана аз-аздан аузыма түсе бастады, бірақ бір рет үйренген соң қайта-қайта ойға орала береді. Районгта тұрған кезде аптасына бір-екі рет міндетті түрде жейтінмін. Қазір Кореяға оралсам да, мама том ям раменін әлі де тапсырыспен алып жеймін. Бірақ шынымды айтсам, жергілікті жердегі дәм шықпайды. Жаңа шөппен жасалған нұсқа мен құрғақ дәмдеуіштен жасалған импорт кеспе бәрібір бірдей болмайды. Бір тостағаны шамамен $1.7 еді.

Куайтиао нам ток, тайдың қан сорпалы кеспесінің терең дәмі

Бұл — әйелім тапсырыс берген куайтиао нам ток, яғни тай үлгісіндегі қан мен шошқа еті қосылған кеспе сорпасы. Қап-қара сорпасы бірден көзге түседі, иә? Қан негіз ретінде қосылғандықтан, сорпа қоюланып, терең қоңыр түске енеді. Тай тілінде нам ток «сарқырама» деген мағына береді, сорпаның түсіне қарасаң, атауы неге дәл солай қойылғанын түсінесің.

Әйелім мұны бала күнінен жеп өскенін айтты. Тайлар үшін куайтиао нам ток корейлердің соллонтаны не кальгуксуы сияқты орын алады. Яғни бұл мерекелік ас емес, түсте тез ішіп алатын күнделікті бір тостаған тағам.

Корейдің қан сорпасынан мүлде басқа бағыттағы дәм

Бір қасық сорпа алып көрсең, алғашында корейдің қан сорпасына сәл ұқсай ма деп қаласың, бірақ артынша бағыты мүлде бөлек екенін түсінесің. Кореяда мұндай сорпа көбіне тереңдеу, қоюлау дәмге кетсе, тайдың нам тогы соя тұздығы, сірке суы, чили ұнтағы мен қант араласқан қышқыл-тәтті-ащы бағытқа тартады.

Үстінде ұнтақталған чили мен майдалап туралған көк пияз жүзіп тұрады, ал ұзақ қайнаған шошқа етін іліп алсаң, талшық-талыш болып жұмсарып кеткенін көресің. Таиландқа арналған тағам тізімін жасасаңыз, мұны міндетті түрде енгізіңіз. Меніңше, мұның корейлерге ұнау ықтималдығы том ям мамадан әлдеқайда жоғары. Том ямның бірінші кедергісі — шөптің иісі, ал куайтиао нам ток соя тұздығына жақын болғандықтан тосын емес. Қою сорпаға малынған кеспені жегенде, Кореядағы сиыр сорпасынан алатын қанағатқа ұқсас сезім береді. Бағасы да шамамен $1.7 болды.

Райхан мен өскін беретін тепе-теңдік

Жақыннан қарасаң, көрінісі осындай. Тай райханының жапырақтары сорпаның үстіне шикілей салынған, оны сорпаға аздап малып, етпен бірге жесең, шөптің иісі жайлап шығады. Кеспесі күріш кеспесі болғандықтан құрылымы мөлдірлеу әрі жеңіл, ал өскін ара-арасында қытырлақ сезім береді.

Қою сорпа мен кеспе ғана болса, ас ауырлау болып кетер еді, бірақ райхан мен өскін осының бәрін жақсы теңестіріп тұр.

Таяқшамен іліп алған бір тілім ет

Міне, таяқшамен іліп алған бір тілім ет. Талшықтары толық босап кеткені анық көрінеді. Ұзақ бұқтырылғаны түсінен-ақ білініп тұр, ал таяқшамен ұстағанда пішінін әрең сақтағанымен, ауызға салғанда күш салмай-ақ үгітіліп кетеді. Жанармай бекетінің ішіндегі асханадан осындай деңгей шығады деп ойламағанмын.

Әйелімнен, мұнда тамақты әрдайым осылай жақсы жасай ма деп сұрадым. Ол күліп, Таиланд — көше тағамы ең дәмді елдердің бірі деді. Үш жыл бойы сонда өмір сүріп көрген соң, бұл сөзбен толық келісемін.

Үш тостағаны бірге шамамен $5.3, тай жанармай бекетін жай өте салмаңыз

Жанармай бекетінде ас іштік десем, Кореядағы таныстарымның бәрі күледі. Бірақ као кха му шамамен $2, куайтиао шамамен $1.7, том ям мама да шамамен $1.7 болды. Үш тостаған алып, әбден тойып жеп, жалпы есепте небәрі шамамен $5.3 шықты. Кореяда мұндай ақшаға әрең бір дайын түскі ас аласың.

Кемшілігін айтсам, әрине, бірінші кезекте ыстық. Жартылай ашық орында ыстық кеспе жеген соң, тер тоқтамай ақты, ал дәретхана да ортақ болғандықтан аса таза емес еді. Бірақ Таиландта 3 жыл тұрып түсінгенім бір нәрсе: қымбат мейрамханада жегеннен гөрі, дәл осындай жанармай бекеті асханасы, түнгі базар мен көше дүңгіршектеріндегі жергілікті жұрт шын мәнінде жейтін тағам әлдеқайда есте қалады әрі дәмдірек болады.

Егер Таиландқа сапар жоспарлап жүрсеңіз, мынаны есте сақтаңыз. Жанармай бекетін жай өте салмаңыз. Бангкоктан Паттайя не Районг бағытына қарай жүргенде, тасжол бойындағы Пи-ти-ти бекетіне кірсеңіз, као кха му не куайтиао сататын орын табу өте оңай. Кореядағы автобан аялдамасы сапардың бір бөлігі болса, Таиландтағы Пи-ти-ти станциясы да сол сияқты жол тәжірибесінің бір бөлігі. Као кха му аузыма жақпай қалар деп қорқудың қажеті жоқ. Түбі корей чокпаліне жақын болғандықтан, корейлердің көбі оны қиындықсыз ұнатып кетеді. Ал егер том ям алғашында ауырлау көрінсе, бірден бас тартпаңыз. Менің де аузым үшінші ретте ғана үйренді.

Бұл жазба алғаш рет https://hi-jsb.blog сайтында жарияланған.