Ẩm thực Thái ở trạm xăng: Khao Kha Moo, Tom Yum

Ăn trưa ở trạm xăng Thái Lan thật à?

Nếu bạn đi du lịch Thái và muốn thử đồ ăn đường phố cho ra chất địa phương, mình sẽ chỉ một chỗ khá bất ngờ: trạm xăng. Nghe nói quán ăn ngon kiểu bản địa nằm ngay trong trạm xăng thì nhiều người Việt cũng sẽ thấy lạ, vì bình thường mình chỉ nghĩ đó là nơi ghé đổ xăng rồi đi tiếp thôi.

Mình đã sống ở Thái 3 năm. Mình sống cùng vợ người Thái ở Rayong, và hôm đó trên đường về nhà tụi mình cũng ghé vào trạm PTT. Vừa đổ xăng xong thì vợ bảo ăn trưa luôn ở đây đi. Trạm xăng ở Thái không chỉ để đổ xăng đâu. Những trạm lớn như PTT giống hẳn một tổ hợp mini, có cửa hàng tiện lợi, quán cà phê, quán ăn, thậm chí cả tiệm massage. Hôm nay mình sẽ kể về ba món Thái mà hai vợ chồng đã ăn ở quán trong trạm PTT này: cơm chân giò hầm khao kha moo, mì tom yum và kuaitiao nam tok, món hủ tiếu nước huyết kiểu Thái.

Đây là khung cảnh của trạm PTT ở Rayong. Dưới những chiếc dù đỏ có ghế băng đặt sẵn, phía sau là cửa hàng tiện lợi, quán cà phê và khu quán ăn. Cảm giác không giống trạm xăng mà giống một trung tâm nhỏ ven đường hơn. Lần đầu sang Thái mình thấy chuyện này lạ lắm, nhưng sống ở đây 3 năm thì hiểu ngay vì sao.

Trạm dừng cao tốc Hàn Quốc và trạm xăng quốc lộ ở Thái

Điều kiện đường sá ở Hàn Quốc và Thái Lan vốn đã rất khác nhau.

Hàn Quốc phát triển trạm nghỉ theo hướng cao tốc, còn Thái Lan thì biến trạm xăng trên quốc lộ thành các điểm dừng chân đúng nghĩa. Hướng đi khác nhau nhưng nhu cầu thì giống nhau thôi: đang di chuyển ai cũng cần một nơi để nghỉ, ăn một bữa và uống ly cà phê cho tỉnh người.

Quán ăn trong trạm xăng có không khí như thế này

Ngay trước quán là một dãy bàn ghế inox kiểu này. Đây là phong cách cực kỳ phổ biến ở các quán ăn địa phương Thái, nhìn khá giống mấy bàn sắt trước quán ăn bình dân ở Việt Nam. Không gian nửa trong nhà nửa ngoài trời nên ngồi ăn đón gió cũng không tệ, nhưng nói thật là giữa trưa Thái Lan chỉ cần ngồi yên thôi là mồ hôi đã chảy đầy lưng rồi. Tất nhiên không có máy lạnh, có quạt quay là đã may. Thế mà vợ mình lại còn thích kiểu chỗ ngồi này hơn. Nhiều người Thái thực sự chuộng ngồi ngoài trời hơn phòng lạnh bật mạnh.

Chọn mì xong là quán nấu luôn cho bạn

Ở một góc quán có bày cả đống mì gói và mì tươi như thế này. Bạn chỉ việc chọn một loại, rồi bếp sẽ cho thêm đủ thứ nguyên liệu và nấu luôn. Nghe hơi giống mấy quán ăn bình dân cũng nấu mì cho khách, nhưng cách làm lại khác hẳn. Ở Hàn, kiểu mì được nấu chín hoàn toàn trong nồi cùng gói súp và trứng. Còn ở Thái, mì thường chỉ được chần nhanh qua nước nóng, bỏ vào tô rồi chan nước dùng lên sau, cuối cùng mới thêm thịt, rau và ngò. Sợi mì vì thế giữ được độ dai rõ hơn, còn nước thì trong chứ không sánh như mì Hàn.

Đây là chân giò Thái sao? Nhìn giống món Hàn đến mức mình sốc

Đây là chân giò kiểu Thái. Lúc mới nhìn mình thật sự giật mình. Ủa, cái này chẳng phải chân giò om kiểu Hàn sao? Lớp da nâu bóng, phần thịt được hầm mềm rục cả xương, bên dưới còn lót rau xanh. Đặt vào tủ kính của quán chân giò ở chợ truyền thống Hàn Quốc cũng không thấy lạc quẻ chút nào. Chỉ nhìn màu thôi là đã thấy rõ nó được hầm rất lâu trong nền nước tương, còn lớp da thì trong và dẻo kiểu gelatin, gần như giống hệt món jokbal (chân giò om kiểu Hàn).

Nhắc tới món Thái, nhiều người sẽ nghĩ ngay tới tom yum kung hay pad thai, tức kiểu món đậm gia vị và mùi thơm mạnh. Nhưng khao kha moo lại đi theo hướng khác hẳn, gần với kiểu thịt kho đậm vị như món jangjorim của Hàn hơn. Đây vốn là món do cộng đồng gốc Hoa mang vào Thái, nên thuộc nhóm món hầm xì dầu đậm chất Đông Á. Cũng vì có chung gốc như vậy nên bảo sao nó không giống. Nếu phải ví cho dễ hiểu với người Việt, mình thấy cảm giác nó gần như một phiên bản thịt kho tàu chan cơm, nhưng mềm và ngọt kiểu Thái hơn.

Một đĩa khao kha moo hoàn chỉnh, cơm chân giò kiểu Thái

Đây là phần khao kha moo hoàn chỉnh, tức cơm chân giò kiểu Thái. Vợ mình gọi món này rồi hai đứa chia nhau ăn. Trên cơm là một lớp chân giò hầm thật dày, phía trên chan xâm xấp nước kho. Bên cạnh còn có cải thìa chần và rau cải muối nữa.

Ở Hàn, khi gọi chân giò thì thường có hai kiểu. Hoặc là thái lát để chấm saeujeot (mắm tôm Hàn) hay ssamjang (tương chấm đậm vị), hoặc là loại chân giò nhỏ để gặm nguyên miếng. Dù có ăn cùng cơm thì chân giò vẫn giống món nhắm hay món ăn kèm hơn. Còn ở Thái, họ đặt hẳn lên cơm và hoàn thiện thành một đĩa cơm đúng nghĩa. Nước kho thấm xuống từng hạt cơm, làm mình cứ xúc mãi không dừng được.

Giá một phần chỉ khoảng 48.000₫. Ở Hàn mà gọi chân giò thì loại mini cũng đã khoảng 360.000₫, còn phần thái lát cỡ nhỏ thường tầm 540.000₫. Dĩ nhiên lượng thịt và phần cắt không giống nhau nên khó so trực tiếp, nhưng nếu xét như một bữa ăn trọn vẹn có cả cơm thì mức giá này thật sự quá hời. Lần đầu mình ăn khao kha moo là ở khu ẩm thực của Terminal21 tại Bangkok, lúc đó đã thấy giá quá ổn rồi. Quán trong trạm xăng ở Rayong còn rẻ hơn nữa. Ở chợ đêm gần nhà mình tại Rayong, món này cũng thường nằm quanh mức đó.

Chân giò Hàn và khao kha moo Thái khác nhau ở độ mềm

Nhìn gần thì khao kha moo là như thế này. Trên cơm jasmine có chân giò hầm, một bên là rau cải muối, bên còn lại là cải thìa chần. Phần nước kho đọng xâm xấp ở đáy đĩa.

Khi ăn vào mới thấy độ mềm của nó khác khá rõ so với chân giò Hàn.

Phần rau cải muối đóng vai trò lớn hơn mình tưởng. Chân giò vừa ngọt vừa béo nên ăn nhiều dễ ngấy, nhưng chút vị chua ấy sẽ dọn miệng lại ngay. Nếu so cho dễ hiểu thì nó giống vai trò của đồ chua ăn kèm thịt kho ở Việt Nam. Vợ mình còn bảo với kiểu chắc nịch rằng thiếu phần rau muối này thì khao kha moo chưa thể gọi là hoàn chỉnh.

Tom yum Mama, thế giới mì tom yum kiểu Thái

Đây là tô tom yum Mama mình gọi, tức mì tom yum kiểu Thái. Thành phẩm chính là tô mì mình đã chọn lúc nãy ở quầy. Mama là thương hiệu mì gói quốc dân ở Thái, nếu phải ví thì ở Hàn nó giống vị trí của Shin Ramyun vậy. Gói mì Mama ấy được nấu với nước dùng tom yum, rồi phủ lên trên chả cá viên, thịt heo, đậu phộng băm, dầu ớt, hành lá và cả tôm khô. Ngay cả ở cửa hàng tiện lợi 7-Eleven bên Thái bạn cũng có thể mua mì Mama rồi nhờ nấu giúp, nhưng ăn ở quán thì topping hào phóng hơn hẳn.

Nói thật nhé, lần đầu mình không ăn hết nổi một tô

Nói thật luôn, món mì này phần lớn người Hàn sẽ không ăn hết được ngay từ lần đầu. Không phải vì quá cay hay quá mặn, mà vì hương vị ấy hoàn toàn không tồn tại trong đồ ăn Hàn nên miệng chưa kịp làm quen. Sả, riềng và lá chanh kaffir tạo ra tổ hợp vị chua và mùi thơm gần như không có điểm tương đồng với món Hàn. Vị cay kiểu Hàn thường dựa trên gochujang hoặc ớt bột nên rất quen, còn cay của tom yum lại chồng thêm vị chua gắt và mùi thảo mộc. Lần đầu ăn rất dễ rơi vào cảm giác không biết mình có thấy ngon thật hay không.

Bản thân mình cũng đâu có ăn được ngay từ đầu. Trong hai chuyến đầu đến Thái, mình gần như không đụng nổi tom yum. Phải tới lần thứ ba mình mới bắt đầu ăn được từng muỗng một, nhưng một khi đã quen thì lại nhớ mãi. Sống ở Rayong, có tuần mình ăn một hai lần là chuyện thường. Giờ đã về Hàn rồi mà mình vẫn đặt mì Mama tom yum trên Coupang để ăn tiếp, nhưng thành thật mà nói thì vẫn không ra đúng vị tại chỗ. Phiên bản ngoài tiệm có rau thơm tươi, còn loại nhập khẩu chủ yếu dựa vào gói súp khô nên khác là phải. Giá một tô khoảng 40.000₫.

Kuaitiao nam tok, món hủ tiếu nước huyết đậm sâu của Thái

Đây là kuaitiao nam tok mà vợ mình gọi, một món hủ tiếu thịt heo và huyết kiểu Thái. Nước dùng màu đen nhìn khá ấn tượng đúng không. Điểm đặc trưng là phần huyết được cho vào nền nước nên nó trở nên sánh và có màu nâu rất đậm. Nam tok trong tiếng Thái có nghĩa là “thác nước”, chỉ nhìn màu nước thôi cũng hiểu vì sao món này mang cái tên ấy.

Vợ mình nói cô ấy ăn món này từ nhỏ. Với nhiều người Thái, kuaitiao nam tok có vị trí kiểu như seolleongtang (canh xương bò sữa) hay kalguksu (mì dao nước) ở Hàn vậy. Không phải món dành cho dịp đặc biệt, mà là một bữa trưa rất đời thường, ăn nhanh nhưng lại thấy cực kỳ yên tâm cái bụng.

Vị của nó đi theo hướng hoàn toàn khác canh huyết Hàn

Múc một muỗng nước lên thì cảm giác vừa giống vừa không giống canh huyết kiểu Hàn. Nếu nước canh Hàn thường đi theo hướng đậm đà dựa trên doenjang hoặc gochujang, thì nam tok của Thái lại nghiêng về vị chua ngọt cay hòa từ xì dầu, giấm, ớt bột và đường. Bên trên còn có ớt giã và hành lá băm, còn phần thịt heo luộc kỹ thì mềm đến mức gắp lên là tơi ra theo thớ.

Nếu bạn đang lên danh sách món nên thử khi du lịch Thái, mình thật sự muốn đưa món này vào. Tỷ lệ hợp miệng với người Hàn còn cao hơn cả tom yum Mama. Tom yum có hàng rào đầu tiên là mùi rau thơm khá mạnh, còn kuaitiao nam tok dùng nền xì dầu nên ít gây sốc hơn. Khi để sợi hủ tiếu ngấm trong nước dùng đậm rồi hút một hơi, cảm giác thỏa mãn khá giống lúc ăn tô bò kho nước hay bún bò đậm vị ở Việt Nam. Giá của món này cũng khoảng 40.000₫.

Rau húng và giá đỗ tạo nên điểm cân bằng

Nhìn gần thì nó là thế này. Lá húng Thái được đặt tươi ngay trên mặt nước dùng, chỉ cần nhúng nhẹ rồi ăn cùng thịt là mùi thơm thảo mộc bốc lên rất dịu. Sợi hủ tiếu gạo có cảm giác trong và trơn, còn giá đỗ trộn vào giữa lại tạo ra độ giòn rất rõ. Nếu chỉ có nước đậm và mì thôi thì món này dễ bị nặng, nhưng húng với giá kéo mọi thứ về thế cân bằng khá đẹp.

Một miếng thịt được gắp lên bằng đũa

Đây là một miếng thịt được gắp lên bằng đũa. Nhìn là thấy từng thớ đã tơi hẳn ra rồi đúng không. Chỉ cần nhìn màu thôi cũng biết nó đã được hầm rất lâu, và dù gắp lên vẫn giữ được hình dạng vừa đủ, nhưng đưa vào miệng thì gần như tự vỡ ra mà không cần dùng lực. Mình thật sự bất ngờ vì một quán nằm trong trạm xăng lại cho ra chất lượng như thế này. Mình hỏi vợ rằng chỗ này vốn đã nấu ngon vậy à, cô ấy chỉ cười rồi bảo Thái Lan là đất nước mà đồ ăn đường phố ngon nhất. Sống ở đây 3 năm, mình thấy câu đó đúng thật.

Ba tô hết khoảng 128.000₫, đừng lướt qua trạm xăng ở Thái

Nếu kể là mình ăn cơm trong trạm xăng thì bạn bè ở Hàn thường bật cười. Nhưng gọi khao kha moo, kuaitiao nam tok và tom yum Mama, ăn no căng bụng cả ba tô mà tổng cộng chỉ khoảng 128.000₫. Nếu đem so với Hàn thì số tiền đó gần như chỉ ngang một hộp cơm tiện lợi tử tế mà thôi.

Điểm hơi tiếc vẫn là thời tiết nóng. Ngồi ở khu nửa ngoài trời mà ăn tô mì nóng nên mồ hôi chảy liên tục, còn nhà vệ sinh dùng chung của trạm xăng cũng không hẳn sạch bóng. Nhưng sau 3 năm sống ở Thái, có một điều mình chắc chắn nhận ra: so với nhà hàng sang trọng, chính những quán ăn trong trạm xăng, sạp ở chợ đêm hay xe đẩy ven đường mới là nơi cho ra món người địa phương ăn thật sự, và vì thế cũng để lại ký ức lâu nhất.

Nếu bạn đang chuẩn bị đi Thái, hãy nhớ điều này: đừng lướt qua trạm xăng. Khi di chuyển từ Bangkok về phía Pattaya hay Rayong, cứ thấy trạm PTT bên quốc lộ là rất có thể sẽ có quán bán khao kha moo hoặc kuaitiao. Nếu coi trạm nghỉ trên cao tốc là một phần hành trình ở Hàn, thì trạm PTT ở Thái cũng nên được xem như một phần chuyến đi. Bạn cũng không cần quá lo khao kha moo khó ăn, vì nó có chung gốc với món chân giò hầm kiểu Hàn nên rất dễ hợp khẩu vị châu Á. Còn nếu tom yum làm bạn khựng lại ở lần đầu, cũng đừng bỏ cuộc ngay. Mình phải đến lần thứ ba mới thật sự mở miệng được với nó mà.