કોરિયન સ્ટ્રીટ ફૂડ સેટ | ટ્ટોકબોક્કી, સૂન્ડે, તળેલું

ઓફિસમાંથી ઘરે ફરી રહ્યો હતો. શિયાળો હતો એટલે સૂર્ય વહેલો ઢળી ગયો હતો, અને મેટ્રો સ્ટેશનમાંથી બહાર નીકળતા જ પવન ગાલ કાપે એવો લાગ્યો. ઢંગથી રાત્રિભોજન બનાવું એટલી ઊર્જા નહોતી, પણ ભૂખને એમ જ ટાળી દઉં એટલું પણ ચાલતું નહોતું. ગલીમાં ચાલતો હતો ત્યારે એક બનસિક, એટલે રોજબરોજના કોરિયન નાસ્તાવાળા દુકાનનું બોર્ડ દેખાયું. કાચના દરવાજા પાછળ લાલ ટ્ટોકબોક્કી, મસાલેદાર સોસમાં ચોખાના કેક, દેખાતા જ પગ પોતે અંદર ચાલી ગયા.

કોરિયન સ્ટ્રીટ ફૂડ કહો તો ઘણા લોકોના મનમાં સમગ્યોપ્સલ કે ફ્રાઇડ ચિકન આવે, પણ કોરિયન લોકો ખરેખર વારંવાર જે નાસ્તો ખાય છે તે કંઈક બીજું છે. એ છે બનસિક. ટ્ટોકબોક્કી, સૂન્ડે, ડુક્કરના લોહી અને નૂડલ્સથી બનેલો કોરિયન સોસેજ, ટ્વિગિમ, એટલે તળેલી વાનગીઓ, અને ઓમુક, એટલે માછલીના કેકવાળું ગરમ સૂપ. આ ચારેય એકસાથે મગાવો તો કોરિયામાં એને ટ્ટોકસૂનટ્વિઓ કહે છે. એ નામ ટ્ટોકબોક્કી, સૂન્ડે, ટ્વિગિમ અને ઓડેંગના પહેલા અવાજોથી બન્યું છે. કોરિયામાં આવી બનસિક દુકાનો લગભગ કન્વીનિયન્સ સ્ટોર જેટલી સર્વત્ર છે. સિયોલ હોય કે બુસાન, ગામડું હોય કે ગલીનો જૂનો ખૂણો, ચેઇન દુકાન હોય કે નાનું સ્થાનિક ઠિયું, ટ્ટોકબોક્કી વેચતું સ્થળ જરૂર મળે. ચારેય વસ્તુ મગાવીને પણ અંદાજે $7–$8માં મજા આવી જાય અને પેટ ભરાઈ જાય. એકલો અંદર જઈને ટ્ટોકસૂનટ્વિઓ મગાવો, બસ એ જ તમારું ડિનર થઈ જાય.

એ દિવસે પણ એ જ થયું. બેઠા બેઠા મેં ટ્ટોકસૂનટ્વિઓ સેટ મંગાવી દીધો. હું એકલો હતો છતાં પ્રમાણ બહુ સારું આવ્યું. વિચાર આવ્યો કે આખું પૂરું થશે કે નહીં. પણ સીધું કહું તો, સૂપનો છેલ્લો ઘૂંટ સુધી બધું સાફ કરી દીધું.

ટ્ટોકસૂનટ્વિઓ સેટ, આ છે કોરિયન સ્ટ્રીટ ફૂડનું ક્લાસિક સ્વરૂપ

લાલ ટ્રે પર ચારેય વસ્તુ એકસાથે આવી. આ જ છે ટ્ટોકસૂનટ્વિઓ સેટ. અહીં જૉસ ટ્ટોકબોક્કી (Jaws Tteokbokki) નામની બનસિક ચેઇન છે, જેના આઉટલેટ કોરિયામાં ઘણાં છે. પણ આજની વાત દુકાનની સમીક્ષા વિશે નથી, આ તો કોરિયન બનસિક વિશે છે, એટલે દુકાનની વાત અહીં પૂરતી.

તમે કોઈપણ બનસિક દુકાનમાં જાઓ, આ ગોઠવણી લગભગ એવી જ મળશે. લાલ ટ્ટોકબોક્કી, સાફ સૂપવાળું ઓમુક, એક પ્લેટ સૂન્ડે અને તળેલી વસ્તુઓની ટોકરી. મેં આ દેજોનમાં પણ ખાધું છે અને સિયોલમાં પણ, ફરક માત્ર સ્વાદની નાની નાની છટાઓમાં હતો.

ટ્ટોકબોક્કી — લાલ સોસમાં તરતા ચીવટિયા ચોખાના કેક

સૌ પહેલાં મેં ટ્ટોકબોક્કી ઉઠાવ્યો. લાલ સોસમાં જાડા કેક તરતા હતા અને ઉપર એક નાનું કરકરું નાસ્તું મૂકેલું હતું. શરૂઆતમાં મને થયું, આ ઉપર શેના માટે મૂકી દીધું હશે? પણ સોસમાં ડૂબાડી ખાધું ત્યારે સમજાયું કે કરકરાપો અને મીઠો-તીખો સ્વાદ સાથે મજાનો લાગ્યો. હા, લાંબો સમય સૂપમાં રાખો તો તરત ભીનું થઈ જાય. મને એ ખબર નહોતી, એટલે પછી ઉઠાવ્યું ત્યારે એ નરમ થઈ ચૂક્યું હતું.

ચોખાનો ટ્ટોક સામે ઘઉંનો ટ્ટોક, શું ફરક?

આ ટ્ટોક ચોખાનો છે. કોરિયન ટ્ટોકબોક્કીમાં વપરાતા ટ્ટોક મુખ્યત્વે બે પ્રકારના હોય છે: ચોખાના અને ઘઉંના.

આજકાલ ચોખાનો ટ્ટોક વધુ ચલણમાં છે. પણ હું તો હજુ ઘઉંવાળા તરફ ઝૂકું છું. બાળપણમાં શાળા છૂટે પછી ખિસ્સામાં લગભગ $0.70 જેટલા ખિસ્સાખર્ચા લઈને બનસિક દુકાનમાં જતો, ત્યારે મોટેભાગે ઘઉંનો ટ્ટોકબોક્કી મળતો. કોરિયામાં ચોખાનો સારો કે ઘઉંનો સારો એ ચર્ચા ઘણી જૂની છે. સાચો જવાબ કોઈ નથી. જેનો જેવો સ્વાદ.

ટ્ટોકબોક્કીના સોસનું રહસ્ય

ટ્ટોકબોક્કીનું દિલ છે આ ઘાટું લાલ સોસ. ગોચુજાંગ, એટલે ફર્મેન્ટેડ મરચાંની પેસ્ટ, તેમાં ખાંડ, મીઠો સિરપ અને સોયા સોસ ભેળવી બનાવાય છે, એટલે મીઠાશ અને તીખાશ બંને સાથે આવે. જેઓ બહુ તીખું નથી ખાઈ શકતા તેઓ ચિંતા કરે, પણ સામાન્ય ટ્ટોકબોક્કી એટલું ભયંકર તીખું નથી. પહેલા મીઠો સ્વાદ આવે છે અને પછી ધીમે ધીમે તીખાશ ચડે છે. જો બિલકુલ તીખું ન ચાલતું હોય તો જ્જાજાંગ ટ્ટોકબોક્કી પણ મળે. એ લાલ નહિ પણ કાળો હોય છે, અને બીન સોસના કારણે મીઠાસભર અને નરમ સ્વાદ આપે છે.

હા, પણ બીજી બાજુ જેઓને તીખાં ખોરાકમાં જ મજા આવે છે, તેમના માટે અલગ પ્રકારનું ટ્ટોકબોક્કી પણ છે.

મેં પણ એક વાર લેવલ 3 મંગાવ્યો હતો. અડધું પણ પૂરું ના થયું અને ઓમુકના સૂપના ઘૂંટ જ ભરતો રહ્યો. એ દિવસ પછી મેં આ ચેલેન્જમાં ફરી હાથ નાખ્યો નથી.

ટ્વિગિમ — ટ્ટોકબોક્કીના સૂપમાં ડૂબાડતાં જ બીજી વાનગી બની જાય

ટ્ટોકબોક્કી પછી હું ટ્વિગિમ તરફ ગયો. એ દિવસે અડધી મંડુ ટ્વિગિમ, એટલે તળેલી ડમ્પલિંગ, અને અડધી ઓજિંગઓ ટ્વિગિમ, એટલે તળેલો સ્ક્વિડ, આવી હતી. કોરિયન બનસિકનું ટ્વિગિમ જાપાની ટેમ્પુરાથી જુદું છે. ટેમ્પુરાનું બેટર હળવું અને પાતળું હોય છે, જ્યારે કોરિયન આવૃત્તિ વધુ જાડી હોય છે. એક કટકો ભરો તો પહેલા બહારનો કરકરો પડ ભાંગી પડે, પછી અંદરની સામગ્રીનો ચાવો આવે.

આને એમ જ ખાઈ શકો, પણ કોરિયન રીતે ખાવું હોય તો ટ્ટોકબોક્કીના સૂપમાં ડૂબાડીને ખાવું. શરૂઆતમાં મેં તો એમ જ ખાધું, કારણ કે કરકરાપો બગાડવો નહોતો. પછી બાજુની ટેબલવાળો માણસ આખું ડૂબાડી રહ્યો હતો તે જોયું અને મેં પણ એની નકલ કરી. ત્યારથી હું તો હંમેશા એમ જ ખાઉં છું. કરકરાપો થોડો ઓછો થાય છે, પણ મીઠો-તીખો સ્વાદ અંદર સુધી ઉતરી જાય છે અને આખી વાનગીનું સ્વરૂપ બદલાઈ જાય છે.

કોરિયન બનસિકના ટ્વિગિમમાં આટલા બધા પ્રકાર હોય છે

પોજાંગમાચા, એટલે રસ્તાની સ્ટોલવાળી ગાડીઓ પર જાઓ તો આ બધાં ટ્વિગિમ તેલ ટપકી રહે તેવી જાળી પર અલગ અલગ ગોઠવેલા જોવા મળે. આંગળીથી બતાવો અને તેઓ તમારી પસંદગી પ્રમાણે ભરી આપે. એક ટુકડો અંદાજે $0.35 થી $0.70 વચ્ચે પડે છે.

ગિમમારી ટ્વિગિમ, બનસિકનું અસલી હીરો

નજીકથી જુઓ તો બેટરની જાડાઈ તરત સમજાય. થોડું લીલું દેખાતું જે છે એ ગિમમારી ટ્વિગિમ છે, અને બનસિકની તળેલી વસ્તુઓમાં એ મારું મનપસંદ છે. નૂડલ્સને સમુદ્રી શાકમાં ટકોરે વાળી તળવામાં આવે છે. બહારથી કરકરું અને અંદરથી નૂડલ્સ લચીલા રહે. ટ્ટોકબોક્કીના સૂપમાં સરસ ડૂબાડી ખાઓ તો કરકરાપાની બદલે ભીનાશભર્યો તીખો સ્વાદ આવે છે. ટ્ટોકબોક્કી જો મુખ્ય પાત્ર હોય, તો ગિમમારી એ એવો સાથી છે જે વગર વાત અધૂરી લાગે. જેમ ગુજરાતમાં સમોસો મૂળ બહારથી આવ્યો હોવા છતાં હવે આપણો જ નાસ્તો લાગે છે, તેમ આ ગિમમારી પણ કોરિયન રોજિંદા સ્વાદમાં ગળી ગઈ છે.

ઓમુક — તીખાશને શાંત કરતું સાફ સૂપ

ટ્ટોકબોક્કી ખાતા ખાતા જ્યારે તીખાશ મોઢામાં ચઢે, ત્યારે હાથ આપમેળે આ તરફ જાય. ઓમુક. કોરિયામાં એને ઓડેંગ પણ કહે છે. સાફ સૂપમાં ઓમુકના ટુકડા ભરેલા હોય છે, પણ સાચી વાત કહું તો અહીં હીરો તો એનું સૂપ જ છે.

સુકી એન્ચોવી અને કેલ્પથી બનાવેલા સ્ટોકમાં ઓમુક ઉકાળો, તો ધીમે ધીમે ઉમામી બહાર આવે અને સૂપમાં ઊંડો સ્વાદ ભરી દે. શિયાળામાં એ સૂપનો એક ઘૂંટ લો તો આખું શરીર ઢીલું પડી જાય. મેં આ સ્વાદ ઘરે ઉતારવાનો ઘણો પ્રયત્ન કર્યો. એન્ચોવી લીધી, કેલ્પ લીધું, ઓમુક પણ લગભગ એ જ પ્રકારનું લીધું, છતાં એ જાદૂ આવ્યો નહીં. કદાચ દુકાનની મોટી હંડિયામાં સવારે લઈને રાત સુધી ઊકળતા રહે તે સમયનો સ્વાદ પણ તેમાં હોય છે. 30 મિનિટનું ઉકળેલું અને 12 કલાકનું ઉકળેલું એકસરખું કેવી રીતે હોય?

ઓમુકના આકાર પ્રમાણે ખાવાનો અનુભવ બદલાય છે

ઓમુકના આકારો અલગ અલગ હોય છે. ચોરસ, વળેલું, ગોળ. સપાટ ટુકડા વધુ સૂપ પી જાય, જ્યારે વળેલા ટુકડાઓ અંદર ગરમ રસ અટકાવી રાખે, એટલે કટકો ભરો તો અંદરથી ગરમ ઝરમર નીકળે. જેને પહેલી વાર ખાવું હોય તેમને એક સલાહ: વળેલો ઓમુક એક જ વારમાં મોટો કટકો ભરી ન ખાશો. અંદરનું ગરમ સૂપ મોઢાના ઉપરના ભાગને દાઝી શકે. હું પોતે દાઝ્યો છું.

સૂન્ડે — ડુક્કરના લોહીથી બનેલો કોરિયન અંદાજનો સોસેજ

આ છે સૂન્ડે. એને ટુકડાઓમાં કાપીને પીરસ્યું હતું, બાજુમાં લિવર અને અન્ય અંદરની વસ્તુઓ પણ હતી, અને નીચે મસાલાવાળું મીઠું દેખાતું હતું. મીઠામાં લાલ મરચું ભેળવેલું હોય છે, અને સૂન્ડેને તેમાં ડૂબાડી ખાવું એ મૂળ રીત છે.

સૂન્ડે એટલે શું? ડુક્કરના આંતરડામાં કાચા નૂડલ્સ, શાકભાજી અને ડુક્કરનું લોહી ભરીને વરાળમાં બનાવાતું ખોરાક. “લોહીથી બનેલો સોસેજ” સાંભળો તો કોઈ થોડી ક્ષણ અટકી જાય, પણ યુરોપમાં પણ આવી વાનગીઓ છે. બ્રિટનમાં બ્લેક પુડિંગ, સ્પેઇનમાં મોર્સિયા, ફ્રાંસમાં બુદાન ન્વાર. ધારણા સમાન છે, પરંતુ કોરિયન સૂન્ડેમાં અંદર નૂડલ્સ હોવાથી એ વધુ ચીવટિયું અને હળવું લાગે છે. ચરબી અને મસાલો ઓછો હોવાથી તેનો સ્વાદ વધુ સાદો અને સીધો રહે છે.

મને સૂન્ડેને મસાલાવાળા મીઠાં કરતાં ટ્ટોકબોક્કીના સૂપમાં ડૂબાડી ખાવું વધુ ગમે છે. મીઠાં સાથે એનો પોતાનો સ્વાદ આગળ આવે છે, જ્યારે ટ્ટોકબોક્કીનો સોસ એને સંપૂર્ણ અલગ સ્વાદ આપી દે છે. બંને રીતે અજમાવો અને પછી તમને જે ગમે એ પસંદ કરો.

બનસિક દુકાનનું સૂન્ડે અને હાથનું બનાવેલું સૂન્ડે, શું ફરક?

આ હાથનું બનાવેલું સૂન્ડે નથી. બનસિક દુકાનોમાં મળતું સૂન્ડે મોટા ભાગે ફેક્ટરીમાં બનતું હોય છે. હાથનું બનાવેલું સૂન્ડે પરંપરાગત બજારમાં મળે છે, જ્યાં અંદરની ભરાવટ વધુ રસ્ટિક લાગે અને જાડાઈ પણ સરખી ન હોય. સ્વાદ પણ ચોક્કસ અલગ હોય છે. પણ ખુલ્લું કહી દઉં તો, ટ્ટોકબોક્કી સાથે ખાવા માટે આ દુકાનવાળું સૂન્ડે પણ પૂરતું મજાનું છે.

સાથે મળતું લિવર અને અન્ય અંદરના ભાગો તો લોકોને બે ગોટામાં વહેંચી દે છે. જેને ગમે તેઓ કહે કે આ વગર મજા નથી, અને જેને ન ગમે તેઓ જોતા પણ નથી. ન ગમતું હોય તો ઓર્ડર વખતે અંદરના ભાગો કાઢી દેજો એવું કહી શકાય. ત્યારે એ બદલામાં સૂન્ડે થોડું વધુ મૂકે. મને લિવર ગમે છે, પણ બાકીના ભાગો હું ખાસ ખાઉં નહીં.

હવે એક એક કરીને હાથમાં લઈને જોયું

ઓમુકને ટૂથપિકમાં પકડીને એક જ વારમાં ખાઈ લીધો. સૂન્ડેને એમ ઉચક્યું કે અંદરનો કટ સારો દેખાય; તેમાં નૂડલ્સ ઘીચ ભરેલા હતા. ઓજિંગઓ ટ્વિગિમમાં બેટર વચ્ચેથી સફેદ પગ બહાર દેખાતા હતા. એક એક વસ્તુ એમ હાથમાં લઈને ખાવામાં જ બનસિકની મજા છે. ચોપસ્ટિકથી બહુ નમ્ર થઈને ખાવા કરતાં ટૂથપિકથી ટપટપ કરીને ખાવું એની દુકાનના માહોલને વધુ ફાવે છે.

બનસિક કોઈ ખાસ પ્રસંગ નહીં, સીધું દૈનિક જીવન છે

બનસિક એ એવું ખાવાનું નથી જે માટે રિઝર્વેશન કરાવવું પડે કે ખાસ કપડાં પહેરીને જવું પડે. એ તો પડોશમાં ક્યાંક હંમેશા હોય છે, અને ભૂખ લાગે તો તમે સીધા અંદર જાવ છો.

પણ આ સાદું લાગતું ખાવાનું કોરિયન લોકોના મનમાં ઘણું ઊંડું બેસેલું છે. શાળા પછી મિત્રો સાથે સિક્કા ભેગા કરીને ટ્ટોકબોક્કી મગાવાની યાદ. શિયાળામાં રસ્તાની ગાડી પાસે ઓમુકના સૂપથી હાથ ગરમ કરવાની યાદ. રાત્રે વધુ કામ પછી એકલા સૂન્ડેની પ્લેટ મગાવાની રાત. બનસિક માત્ર ખોરાક નથી, એ એવા નાનકડા દૃશ્યો છે જે જીવન સાથે ચોંટેલા રહે.

એ દિવસે મારા સાથે પણ એ જ થયું. ઓફિસથી ઘરે ફરી રહ્યો હતો, કોઈ ખાસ વિચાર વગર એક બનસિક દુકાનમાં ઘૂસી ગયો, અને લાલ ટ્રે પર આવેલો આખો ટ્ટોકસૂનટ્વિઓ એકલો પૂરો કરીને બહાર નીકળ્યો. પેટ ભરાઈ ગયું હતું, પણ મૂડ પણ સરસ થઈ ગયો હતો. બનસિક એમ જ હોય છે. કોઈ મોટું કારણ વગર અંદર જાઓ, વિચાર કરતાં વધુ ખાઈ લો, અને હળવી ખુશી લઈને બહાર નીકળો.

કોરિયા આવો તો એક વાર જરૂર આવી દુકાનમાં જજો. અને ઓમુકનું સૂપ તો ચોક્કસ પીજો. અસલી વાત તો એમાં જ છે.