Saftig makrelgrill og bibimbap, ordiliga gott

Fyrsta ferðin til Gyeongju og eitt spontant matstøð-val

Eg fór til Gyeongju á ferð fyri fyrstu ferð. Eg hevði altíð hoyrt, at tað er ein býur við nógvari søgu, men tá eg kom fram sjálvur, kendist luftin longu øðrvísi. Hesa ferð var tað ikki ein túrur, har eg skuldi vera leingi; eg var bara inn á einum stuttum stoppi. Eg hevði heldur ikki leitað eftir matstøðum frammanundan. Tá eg gekk nær Bulguksa, sá eg frammanfyri Bulidan-gil eitt skelti við “Gyeongchunjae” og fór bara inn. Eg leitaði ikki á Naver og hevði ongar serligar væntanir. Tí haldi eg eisini, at eg kann skriva hetta heilt erligt.

Gyeongchunjae nær Bulguksa: hvussu var fyrsta inntrykk?

Tá eg stóð uttanfyri, sá tað reinari út enn eg hevði væntað. Tað er beint frammanfyri eitt ferðafólkaøki, so eg hugsaði, at tað fór at vera óskipað og larmandi, men tað var undarliga stillisligt. Á skeltinum stóðu rættirnir stórt, so eg skilti beinanvegin, hvat tey seldu. Og takið hevði ein hanok-stíl, so tað passaði eitt sindur “rætt” til Gyeongju-stemmingina. Tað kendist ikki galið, so eg fór inn.

Matseðil, samanseting og prísir

Á matseðlinum vóru fleiri sløg av bibimbap. Buchu-bibimbap var 11.000 won (umleið $8). Tongyeong-mengge bibimbap, 꼬막 bibimbap og hanwoo yukhoe bibimbap vóru hvør 14.000 won (umleið $10). Mueo bibimbap og abalone bibimbap vóru 16.000 won (umleið $12). Seafood-dolsot bibimbap var 18.000 won (umleið $13). Grillað makrel var 14.000 won (umleið $10), og ein skál av rís var serliga 1.000 won (umleið $1).

Eg hevði ætlað mær at bíleggja grillaða makrel fyri tveir persónar. Men eigarin byrjaði sjálvur at tosa og segði, at um eg bílegði so, kom nógv makrel, so tað var betri at royna ein annan rætt saman við. Summastaðni vilja tey hava, at øll bíleggja tað sama, men her søgdu tey, at tað var í lagi at blanda. So eg legði 꼬막 bibimbap afturat. Smá ting sum hetta geva mær eitt slag av áliti.

Innanlands-stemming: stillislíkt hóast ferðafólk uttanfyri

Meðan eg bíðaði eftir matinum, hugdi eg runt í staðnum. Tað var rímiliga lítið og hugnaligt. Tað vóru ikki ótrúliga nógv borð, men nokk til fleiri bólkar, serliga við 4-manna borðum. Træinnrættingin gav eina heita og mýka kenslu, sum um tað var meira heimligt enn túristaligt.

Eg sat við vindeygað, og sólskin kom inn, so stemningurin var veruliga fínur. Tað var lágárstíð, so tað vóru næstan ongar gestir. Hóast tað er ein matstøð á Bulidan-gil í Gyeongju, var tað ikki trongt, og tað var bara lætt at slappa av.

Banchan á borðinum: her byrjar hugurin við koreanskum mati

Tá banchan kom á borðið, fór mín eyga beinanvegin dit. Tað er kanska júst sjarmin við koreanskum mati: øll hesi smáu fatini, sum fylla borðið. Tey koma eitt og eitt, og brádliga er alt borðið fullt; bara at síggja tað ger, at tú kennir teg næstan mettan.

Kimchi, steiktar smáfiskar (멸치볶음), pickles, tofu og ymiskar grønmetisrættir komu. Litirnir vóru fjølbroyttir, og samansetingin var góð, so tú fert ósjálvboðin at taka meira. Hóast høvuðsrætturin ikki var komin enn, kendist tað longu sum ein heildarmáltíð. Eg skilti, hví fólk siga, at ein koreansk borðseting er so heit og heimlig.

Heilt erligur dómur um hvørt banchan

Gulrótasalatið var ein óvæntaður favorittur. Gulrøturnar vóru smátt hakkaðar, knasandi og frískar. Kryddaríið var ikki ov nógv, so tað “ruddaði” munnin og gjørdi alt reinari. Áðrenn høvuðsrætturin kom, hevði eg longu tikið tað aftur og aftur.

멸치볶음 glinsaði lekkurt. Tað var ikki ov hart, men hevði eitt passaligt knas, so tað var gott at tyggja. Tað var saltligt og nøtumikið, perfekt at leggja omaná rís. Og júst ein slíkur banchan-rættur gevur mær kensluna av “heimamati”, sjálvt um tú ert á ferð.

Kkakdugi var skorið í rímiliga stórar terningar, so bitið hevði ordiligan tygging. Saftin hevði sett seg, og saman við rísinum kendist tað svalandi, sum um munnurin bleiv “nullstilltaður”. Sterkleikin var mitt í; tú kanst taka meir uttan at verða móður av tí.

Svampapickles hevði tikið væl ímóti sojasósini, men var ikki bløtt og sløkt. Teksturin var livandi, so eg endaði við at taka tað oftari enn eg hevði væntað. Saman við bibimbap ella makrelinum hjálpti tað við at halda javnvág í smakki.

Kimchi helt seg til tað klassiska, og tað var gott. Kryddaríið var ikki ov nógv, og kál hevði knas. Eg haldi, at kimchi-smakkur hevur nógv at siga í eini koreanskari matstovu, og her var tað støðugt og trygt, akkurát sum eg dámi.

Tofu-rætturin var mildur, men hevði eitt varligt salt, sum sat seg spakuliga. Tað var ikki hvassligt, so tað virkaði sum ein rólig “miðja” millum hini banchan. Ein bita, og tú kennir eitt mýkt, nøtumikið eftirsmakk, sum spjaðir seg spakuliga.

Piparin og radisu-pickles vóru perfekt til at vekja matlystin. Saltligt og eitt sindur stingandi, so tú vaknar beinanvegin. Við bibimbap tók tað burtur alt, sum kundi kennast feitligt. Smátt fat, men tað “skipaði” allan smakkupplivingina.

Høvuðsrætturin kemur: 꼬막 bibimbap og grillað makrel

Eftir at hava tosað um banchan, legði eg ordiliga merki til alla setingina. Í miðjuni var 꼬막 bibimbap, og við síðuna lágu tvær gyltar makrelir, langar og vakurt grillaðar. Tær vóru størri enn eg hevði ímyndað mær, so eg skilti beinanvegin, hví eigarin segði, at tvær rætturnar av makreli kundu verða ov nógv. Tveir persónar kundu lættliga deila hetta.

Ovaná bibimbap vóru spírur og nógv grønmeti, so tað sá veruliga rúgvismikið út. Tað kom ein sósur við síðuna, og tá tú setur hana í og rørir, kennir tú, at tú kann eta eina skál beinanvegin. Makrelin hevði knasandi yvirflatu, og ein pipar kom eisini við sum fylgi.

Ein súpan kom eisini, og hon var mild, ikki stingandi. Hetta var ikki ein “flashy” túristaseta, men grunnfest koreanskur matur í Gyeongju. Fyrir eina matstovu beint frammanfyri ferðafólk var samansetingin nógv støðugri enn eg hevði væntað, og tað gav mær eina góða kenslu.

Í Korea fáa flestu matstøðir banchan ókeypis. Tey eru ofta rættiliga givandi við smáum fylgirættum. Í summum grannalondum tekur man vanliga eitt eyka gjald fyri hvørt fat. Her kemur tað “bara”. Men høvuðsrættir ella banchan, sum næstan eru sum høvuðsrættir, kunnu ikki altíð fyllast upp aftur!

꼬막 bibimbap: eg hevði ikki væntað nógv, men tað riggaði

Hetta eru 꼬막, sum fara í bibimbap. Rísin kom fyri seg, og tú leggur skeljadjórini og grønmetið omaná og rørir sjálvur. Tað besta var, at tey vóru rættiliga ríkilig við 꼬막. Hvønn ein skeið bjóðaði upp á meir, og meir, og meir.

Saltstøðið var eisini væl rakt. Tað var ikki so salt, at tú mátti koyra ómetaliga nógv rís í, men heldur ikki flatt og smakaleyst. Kryddaríið var júst passaligt, so alt varð í javnvág, tá tað varð blandað. Eg bílegði tað uttan stórar vónir, men tað var nógv betur enn eg hevði hugsað.

Grillað makrel: veruligi høvuðsleikari dagsins

Veruligi høvuðsleikarin var grillaða makrelin. Á matseðlinum stóð “ein persónur”, so eg helt, at hon fór at vera lítil, men tá hon kom á borðið, skifti eg meining. Hon var stór, og kjøtið var tjúkt. Hetta var heilt realistiskt at deila ímillum tveir. Eigarens orð um, at tvær rætturnar vóru ov nógv, vóru spot on.

Yvirflatan var gylt og væl grillað, og tá eg setti pinnarnar á, sprakk kjøtið upp, sum um tað “lati seg upp”. Fyrsti bitin gav mær fyrst tann feita, nøtumika smakkina, sum makrel ofta hevur. Hon var eitt sindur saltlig, og júst tí var hon ótrúliga góð saman við rís. Tað var ikki ov nógv salt; bara tann “lætti” saltleikin, sum ger, at tú heldur fram at eta. Við síðuna kom picklaður Cheongyang-pipar, og um tú tók ein bita saman við, skar hann feitleikan av og gjørdi smakkina skarpari.

Tað, at vit bílegðu bibimbap og makrel hvør fyri seg, hjálpti eisini. Tú verður ikki troyttur av einum smakki: bibimbap gevur eina reina kenslu, og makrelin ger teg ordiliga mettan. Reint einaferð, dugnaligt einaferð. Blandingin passaði væl.

Hvussu tú etur makrel best: salat-wrap er sannleikin

Tá tú etur makrel við lítið rís og nógv fiski, verður saltleikin meira týðiligur. Tá er loysnin: pakka tað inn í salat. Legg ein bita av makreli á, eitt sindur rís, og pakka saman. Salatið mýkir saltleikan og gevur ein grønmetisangan, so bitin fer nógv reinari niður. Persónliga var hetta mín yndis-máti at eta hana.

Sterkur picklaður pipar: sterkt, men tú kanst ikki steðga

Hetta er koreanski sterkleikin. Piparin var sterkari enn eg hevði væntað, og ein bita gav eitt skjótt “kick”. Men tí hann var picklaður í sós, var tað ikki bara ein ráttur, agressivur sterkleiki. Tað kom eisini saltleiki og umami, so tað var ikki bara “uh, sterkt!”, men gott sterkt.

Og tað løgna er, at hóast tað er sterkt, fer tú aftur og aftur. Ein bita av makreli, ein lítil piparbita, ein dýpping í sós. Sterkt, men tú vil hava meir. Tað hevði eitt slag av vanabindandi sjarma.

Gyeongchunjae nær Bulguksa: erlig heildarmeting

Eg fór inn uttan at leita eftir nøkrum, so eg hevði veruliga ongar væntanir. Eg hevði eisini tann fordom, at beint frammanfyri ferðafólk er prísurin ofta høgur og maturin bara miðal. Men tá eg hevði eti, mátti eg siga: hetta var faktiskt gott.

Grillaða makrelin hevði góða mongd og góðan saltbóru. Hon var saltlig, men ikki ov nógv, og var perfekt saman við rís. 꼬막 bibimbap var eisini nøktandi, tí tey vóru ikki smálig við skeljadjórunum. At bíleggja tvey ymisk rættir í staðin fyri bara ein, kendist sum ein góður avgerð.

Tað er ikki ein “flashy” staður, men ein heimlig koreansk matstova við sterkum grundarlagi. Um tú vilt hava eina dugnaliga máltíð nær Bulguksa, haldi eg ikki, tú fer at feila nógv her. Um eg fari aftur til Gyeongju, hevði eg mest sannlíkt farið aftur, bara fyri makrelin.

Hesin posturin varð upprunaliga givin út á https://hi-jsb.blog.