Quritilgan baliqdan 4 xil mazali taom
Mundarija
11 element
Hwangtae degan quritilgan baliq turini bilasizmi? Myeongtae, ya’ni alyaska mintayini qish bo‘yi tashqariga osib qo‘yib, o‘nlab marta muzlatib-eritsangiz, go‘shti sarg‘ish shishib, butunlay boshqa mahsulotga aylanadi. Koreyada bundan jjim ham, sho‘rva ham, jorim ham qilishadi, lekin tashqarida ko‘pchilik uning nomini ham bilmaydi. Bu yerda tteokbokki yoki bibimbap kabi mashhur taomlarni ko‘p ko‘rsatganman, bugun esa biroz boshqacharoq narsa ko‘rsataman. Bular 2025 yil yozida do‘stim bilan Daejeonda yegan hwangtae taomlari.
Hwangtae nima o‘zi?
Hwangtaening asosiy xomashyosi myeongtae, ya’ni alyaska mintayi. Bu Koreyada eng ko‘p yeyiladigan baliqlardan biri, lekin qayta ishlash usuliga qarab nomi butunlay o‘zgarib ketadi.
Bir xil baliq, turli nom
• saengtae — tutilgan zahoti ishlatiladigan yangi mintay
• dongtae — tez muzlatilgan mintay
• bugeo — shamolda quritilib qattiq va yapaloq bo‘lib qolgan mintay
• hwangtae — qish davomida qayta-qayta muzlatib eritilgan mintay
Asosiy nuqta aynan “muzlatib-eritish”da. Koreyaning Gangwon-do hududidagi Daegwallyeong atrofida qish kechalari havo -15°C dan ham pastga tushadi, kunduz esa quyosh chiqishi bilan yana ko‘tariladi. Shu tabiiy harorat farqidan foydalanishadi.
Qanday tayyorlanadi?
Kuzda tutilgan mintayning ichagi olinadi va yog‘och deokjang, ya’ni ochiq havodagi quritish tokchasiga bittadan osiladi. Dekabrdan keyingi yil martigacha taxminan 3–4 oy tabiiy quritish davom etadi.
Kechasi muzlab, kunduzi erish jarayoni kuniga bir marta, o‘nlab martadan deyarli 100 martagacha takrorlanadi. Har safar baliq go‘shtining hujayra devorlari yorilib, tuzilma kengayadi.
Natijada avval qattiq va yapaloq bo‘lgan mintay sarg‘ish shishib, gubkaga o‘xshash yumshoq teksturaga ega bo‘ladi. Koreyschadagi “hwang” sariq degani, tayyor hwangtae ham rostdan och oltinrang tusga kiradi.
Bu usul sovutkich texnologiyasi yo‘q paytda saqlash uchun boshlangan, lekin natijada asl baliqdan mutlaqo boshqa ta’m va tekstura paydo bo‘lgan. Sho‘rvaga solsangiz bulyoni chuqurlashadi, sousda dimlasangiz ziravorni ichigacha shimadi, qovursangiz esa go‘shti yana to‘lishadi. Koreyada hatto ichkilikdan keyingi kun hwangtae haejangguk ichish odati ham bor, ya’ni bu juda kundalik mahsulot.
Lekin bunday iqlim sharoiti injiq bo‘lgani uchun u deyarli Koreyadan tashqarida ishlab chiqarilmaydi.
💡 Koreyada bitta mintayning o‘zi 7 tadan ham ko‘proq nom bilan ataladi. Qayta ishlash usuli, kattaligi va fasliga qarab nogari, ya’ni yosh mintay, kodari, ya’ni yarim quritilgan mintay kabi boshqa nomlar chiqadi. Bu narsa koreys tilida ona tilida gapiradiganlarning o‘zini ham adashtiradi.
Koreyada mana shu bitta hwangtaedan jjim, sho‘rva, jorim va muchimgacha hammasi qilinadi. Bir xil mahsulot pishirish usuliga qarab qanday o‘zgarishini endi suratlarda ko‘rsataman.
Hwangtae haemul-jjim — achchiq dengiz mahsulotli dimlama
O‘sha kuni birinchi bo‘lib kelgani hwangtae haemul-jjim edi. Kichik o‘lchamga buyurtma bergandik, lekin stolga kelishi bilan do‘stim “buni ikkimiz tugata olamizmi o‘zi?” dedi. Pastida uyum-uyum loviya nihollari, uning ustida esa hwangtae, jjukkumi, ya’ni mayda sakkizoyoq, va mideodeok uyilib kelgandi.
Rangi qip-qizil bo‘lgani uchun juda achchiq bo‘lsa kerak deb o‘ylagandim, lekin birinchi ta’m shirin edi. Avval shirinlik keladi, achchiqlik esa keyin ko‘tariladi. Hwangtae go‘shti sousni butunlay shimib olgani uchun har chaynaganda ziravor ichidan chiqib kelardi. Oddiy baliqni sousda dimlasangiz go‘shti parchalanadi, hwangtae esa aksincha yanada semizroq bo‘lib qoladi.
Jjukkumining boshi ham butunligicha edi. Hatto so‘rg‘ichlari ham o‘sha-o‘sha ko‘rinib turardi. Koreyada dengiz mahsulotlarini mana shunday shaklini buzmay berish juda odatiy hol.
Jjukkumi va mideodeok — hwangtae jjimidagi dengiz mahsulotlari
Yaqindan qarasangiz, odatiy muno, ya’ni sakkizoyoqdan ancha kichik va oyoqlari ingichkaroq. Sousda dimlangani uchun chaynalganda yaxshi tarang tekstura saqlanib qolgan edi, do‘stim esa aynan shuni terib-terib yedi.
Yashilimtir ko‘rinib turgani mideodeok, Koreyadan boshqa joyda uchratish qiyin bo‘lgan dengiz mahsuloti.
🦑 Mideodeok nima?
Bu toshga yopishib o‘sadigan, ko‘rinishi biroz ananasni eslatadigan dengiz jonzoti bo‘lib, asosan Koreyaning janubiy qirg‘og‘idan olinadi. Odatda jjim yoki sho‘rvaga qo‘shib yeyishadi.
Tishlaganingizda ichidan xuddi dengiz suvidek shirasi birdan otilib chiqadi. Koreyslarning o‘zida ham bu mahsulot hammaga birdek yoqavermaydi, lekin dengiz mahsulotlarini yaxshi ko‘rsangiz, sinab ko‘rishga arziydi.
Loviya nihollari orasidagi hwangtae go‘shti. Sousda dimlansa ham parchalanmaydi, aksincha yana shishib turadi. Hwangtae bilan pishirganda eng ko‘zga tashlanadigan xususiyat shu.
Pastdagi loviya nihollarini ham e’tiborsiz qoldirib bo‘lmaydi. Ular achchiq sousni shimib olgani uchun yolg‘iz o‘zini guruch ustiga qo‘ysangiz ham bemalol yon taom bo‘lardi.
Qolgan sousdan qanday foydalanishadi?
Deyarli hammasini yeb bo‘lgach, likopcha tubida qizil sous bir oz qoladi, lekin Koreyada buni tashlab yuborishmaydi. Ichiga guruch qo‘shib aralashtirib yeyishadi. Do‘stim “mana shu sousli guruch asosiy taomdan ham mazaliroq” dedi, ochig‘i, bunga qarshi chiqish qiyin edi.
Hwangtae haejangguk — tiniq baliq sho‘rvasi
Achchiq dengiz mahsulotli jjimdan keyin ko‘nglim tiniq sho‘rvaga tortdi. Shuning uchun hwangtae haejangguk buyurdik.
🍺 Haejang nima?
Bu “mastlikdan keyin o‘zingga kelish” degani. Koreyada ichkilikdan keyingi kuni issiq sho‘rva ichish odati anchadan beri bor. Hwangtae haejangguk, ppyeo-haejangguk, ya’ni cho‘chqa suyagi sho‘rvasi, va kongnamul-haejangguk, ya’ni loviya niholli sho‘rva kabi turlari ko‘p.
Koreya shaharlarida tonggacha ishlaydigan haejangguk oshxonalari juda ko‘p. Odamlar ziyofatdan keyin to‘g‘ri shu joyga kirib ketishi hatto bir odatga aylangan.
O‘sha kuni ichkilik ichmagan edik, lekin haejanggukni ichish uchun albatta ichish shart emas, u shundoq ham mazali. Ttukbaegida tiniq sho‘rva qaynab turardi, ustiga paengi-beoseot, ya’ni ignasimon qo‘ziqorin, va buchu ko‘kati solingan. Haemul-jjimning mutlaqo aksi: tiniq, yengil va deyarli yog‘siz.
Hwangtae go‘shti sho‘rvani rosa shimib, qalinlashib ketgan edi. Qattiq quritilgan baliq sho‘rva ichida mana shunday o‘zgaradi. Cho‘p bilan olsangiz tolalari bo‘ylab ajraladi, teksturasi esa baliqdan ko‘ra yumshoq tvorogga yaqinroq tuyuldi.
Ko‘tarib ko‘rsangiz qalinligi shunaqa. Bir paytlar yapaloq quritilgan baliq bo‘lganiga ishonish qiyin, to‘g‘rimi? Orqada ko‘rinayotgan jorim lagani bilan birga buyursangiz, juda yaxshi juftlik bo‘ladi. Bir qoshiq tiniq sho‘rva, bir bo‘lak jorim, bir qoshiq guruch — shu ritm ketaveradi.
Vasabili soya sousiga botirib yeyiladigan hwangtae
Gochunengyi-ganjang, ya’ni vasabili soya sousi. Haejangguk ichidan hwangtaeni olib, shunga botirib yesangiz, umuman boshqa ta’m chiqadi. Oldin xotirjam bo‘lgan hwangtaega vasabining o‘tkir hidi va soya sousining sho‘rligi qo‘shilib, ta’m birdan keskin o‘zgaradi.
Ko‘pik chiqib, g‘uvillab qaynayotgan payti ayni muddao. Hwangtae haejangguk sovib qolsa, mazasi yarmiga tushadi. Men boshida guruchni alohida yedim, oxirida esa qolgan sho‘rvaga solib tugatdim. Do‘stim esa boshidan aralashtirib yedi, qaysi usulni tanlash o‘zingizga bog‘liq.
Hwangtae jorim — buni faqat guruch ustiga qo‘ysangiz bas
O‘sha kuni yeganlarim ichida eng sodda taom shu edi. Temir list ustiga butun hwangtaeni qo‘yib, gochujang sousi surtib dimlashadi, boshqa qo‘shimcha deyarli yo‘q. Hwangtaening o‘z ta’mini eng bevosita his qildim degan menyu ham aynan shu bo‘ldi.
Bosh tomoni. Suzgichlarigacha sous tekkan, temir list chetlarida esa bir oz qotib qolgan joylari bor. Men eng avval mana shu qarsildoq chetlarini uzib yedim.
Go‘sht tomoni yaltirab turgan sous bilan qoplangan. Avval shirin, keyin achchiq. Achchiq taomni uncha ko‘tarmaydiganlar ham buni yeya oladi deb o‘ylayman.
Har bir qismning teksturasi boshqacha
Dum tomoni. Go‘shti yupqaroq bo‘lgani uchun sous chuqurroq singgan edi. Bosh tomoni qalin va shirador, dum tomoni esa yupqa va qarsildoq. Bir dona baliq bo‘lsa ham, qismiga qarab butunlay boshqacha seziladi.
Jjim bilan yonma-yon turganda, bir xil hwangtaedan qilinganiga ishonish qiyin. Jjim namroq va dengiz mahsuloti ta’mi aralash, jorim esa sho‘rroq va ziravori kuchliroq. Guruch bilan esa jorim menga ko‘proq mos tushdi.
Bir bo‘lak olib, guruch ustiga qo‘ysangiz bo‘ldi. Koreyschada “bap-doduk”, ya’ni “guruch o‘g‘risi” degan ibora bor. Yon taom shu qadar mazali bo‘ladiki, guruch sezmay qolgancha yo‘qoladi degani. Men do‘stimga “biroz guruch qoldir” degunimcha, allaqachon kech bo‘lgandi.
Hwangtae muchim — nordon-achchiq yon taom
Mayda yulingan hwangtaeni qizil qalampirli ziravor bilan aralashtirib tayyorlanadigan banchan, ya’ni koreyscha yon taom. Ichida bodring, sabzi bor, ustiga kunjut sepilgan. Bu asosiy taom emas, ovqat orasida bir-ikki luqma olish uchun beriladi, lekin nordon-achchiq va chaynaluvchan bo‘lgani uchun achchiq jjim yoki sho‘rroq jorimdan keyin og‘izni ancha tozalab yuboradi.
Hammasini arpa guruchiga qo‘shib aralashtirsangiz, bitta to‘liq ovqat
Guruch esa bori-bap, ya’ni arpa guruchi edi. Katta metall kosaga arpa guruchi, turp salati, gim kukuni va gochujang solib, hammasini aralashtirib yeyishadi. Oq guruch o‘rniga arpa guruchi berilishi Koreyadagi sodda jeongsik, ya’ni majmuali ovqat uslubiga xos. Ustiga hwangtae taomlaridan bittadan qo‘shib yeb borsangiz, bir mahal ovqat shu bilan bitadi.
Boshqa kuni yana qaytib borganimdagi dasturxon. Bir marta yeganimdan keyin bir necha kun o‘tib yana bordim. Hwangtae jorim bilan haejangguk turibdi, ko‘ryapsiz. Bitta hwangtaening o‘zidan shuncha turdagi stol to‘ldirish mumkin.
Ovqat tugagach. Idishlarning hammasi bo‘sh qolgan edi.
Rost gapiradigan bo‘lsam
Jjim ham, jorim ham anchagina achchiq. Gochujang asosidagi sous bo‘lgani uchun achchiqni ko‘tarmaydigan odamga biroz qiyin bo‘lishi mumkin. Do‘stim ham jjim yeyayotib uch marta suv ichdi. Shunga qaramay, ostida shirinlik ham bo‘lgani uchun yeb bo‘lmaydigan darajada emas. Birinchi marta sinab ko‘rsangiz, men avval haejanggukdan boshlashni tavsiya qilaman.
📌 Hwangtae taomlari bir qarashda
• hwangtae-haemul-jjim — achchiq sous + dengiz mahsulotlari. Porsiyasi katta, ta’mi kuchli.
• hwangtae-haejangguk — tiniq va yengil sho‘rva. Achchiq yeya olmasangiz ham mos keladi.
• hwangtae-jorim — gochujangda dimlangan guruchga juda mos yon taom. Guruch yetmay qolishi mumkin.
• hwangtae-muchim — nordon-achchiq yon taom. Ishtahani tozalab beradi.
Koreyada faqat samgyeopsal yoki tovuq bilan cheklanib qolmang, shunaqa quritilgan baliq taomlarini ham bir qidirib ko‘ring. Hwangtaega ixtisoslashgan joylar Seulda ham bor, Gangwon-do tomonda esa undan ham ko‘p. Menyuda “hwangtae” degan yozuvni ko‘rsangiz, bir kirib ko‘rishga arziydi.
Bu post dastlab https://hi-jsb.blog saytida chop etilgan.