ኣብ ኮርያ ብሉጽ መግቢ ማንዱ-ጆንጎል ከመይ ጌርካ ይብላዕ | ካብ መረቕ ክሳብ ቃልጉክሱ
ሰነድ ምዝርዛር
19 ነገራት
ናብ ኮርያ ምስ እትመጹ ክትበልዕዎ ዘለኩም ናይ መግቢ ተኸታታሊ ጽሑፍ፡ ሎሚ ብዛዕባ ማንዱ-ጆንጎል (Mandu-jeongol) ከነዕልል ኢና። እዚ ተኸታታሊ ጽሑፍ ወትሩ ዝሕደስ ኮይኑ፡ ኣብ ኮርያ ብሓቂ ክትጥዕምዎም ዘለኩም መግቢታት በብሓደ ከላልየኩም እዩ። ሎሚ ካብኣቶም ብፍላይ ኣብ እዋን ክረምቲ ክትበልዕዎ ከለኹም ኣዝዩ ደስ ዝብል ማንዱ-ጆንጎል እዩ።
ማንዱ-ጆንጎል ዝብል ስም ንፈለማ እዋን እትሰምዑ ክትህልዉ ትኽእሉ ኢኹም። ንሓደ ኮርያዊ ግን ብዛዕባ ማንዱ-ጆንጎል እንተኣልዒልካሉ ኣዒንቱ ይበርሃ። ክሳብ ክንድኡ ተፈታዊ መግቢ እዩ። ልክዕ ከምቲ ኣብ ዓድና ሓባራዊ መግቢ ብሓባር ኴንካ ኣብ ሓደ ሸሓኒ ወይ ብረት ምብላዕ ዘለዎ ባህታ፡ እዚ እውን ከምኡ ዓይነት ስምዒት ዘለዎ እዩ።
ሙል-ማንዱ (Mul-mandu)
እቲ ማንዱ (Mandu - ብሑጡብ ዝተሰርሐ ንእሽቶ ቅጫ ውሽጡ ስጋን ኣሕምልትን ዝሓዘ) ባዕሉ ዋና ተዋሳኢ እዩ። ቀጢን ብሑጥ ኮይኑ ኣብ ውሽጡ ስጋን ኣሕምልትን ዝመልአ እዩ። ኣብ ጽሩይ መረቕ ወይ ኣብ ሶያ ሶስ (Soy sauce) እናጠለቕካ ይብላዕ። ቀሊል ግን ከኣ ኣዝዩ ጥዑም እዩ። ንበይኑ እውን ክእዘዝ ዝከኣል መግቢ እዩ።
ማንዱ-ጆንጎል (Mandu-jeongol)
ማንዱ ኣለዎ ግን ማንዱ ጥራይ ኣይኮነን ዋና። ጣኮ (Mushrooms)፡ ቃንጫ (Noodles)፡ ኣሕምልትን መረቕን ኩሎም ተሓባቢሮም ኣብ ልዕሊ መኣዲ እናፈለሑ ዝበልዑሉ መስርሕ እዩ ማንዱ-ጆንጎል። ኣብ እዋን ክረምቲ ብዙሓት ኴንካ ተኣኪብካ ናይ ምብላዕ ባህታ ዘለዎ እዩ።
ጆንጎል (Jeongol) እንታይ ማለት ምዃኑ ንፈልጥ
ጆንጎል ማለት ኣብ ልዕሊ መኣዲ ኣብ ዘሎ ንእሽቶ እቶን (Burner) ብረት ኣቐሚጥካ ባዕልኻ እናኣፍላሕካ እትበልዖ ናይ ኮርያ ኣገባብ መግቢ እዩ። መጀመርታ ከምዚ ኢሉ እዩ ዝመጽእ። ጽሩይ መረቕን ሽጉርቲ ዓተርን (Green onion) ጥራይ ዝሓዘ ኮይኑ። ባዶ ይመስል ይኸውን? ግን እዚ መጀመርታ ጥራይ እዩ። ኣብዚ ማንዱን ካልእ ነገራትን በብሓደ እናተወሰኸ ናይ ሓቂ ማንዱ-ጆንጎል ይኸውን።
ዋና ተዋሳኢ ማንዱ-ጆንጎል፡ ማንዱ መጺኡ
እዚ እዩ እቲ ማንዱ። ዓቢ እዩ ደይኮነን? ኣብ ኮርያ ማንዱ ከምዚ ገዚፍ ምስ ዝኸውን፡ ውሽጡ ብጣዕሚ ዝተመልአ ምዃኑ ምልክት እዩ። ከምዚ ኢሉ እውን ክጥዓም ይከኣል እዩ። ግን ሎሚ ከምኡ ኣይነብልዖን ኢና። እቲ ዝፈልሕ ዘሎ መረቕ ይጽበዮ ኣሎ።
ኣሕምልቲ እንተዘይሃልዩ ጆንጎል ኣይከውንን
ማንዱ ጥራይ እንተኾይኑ ገለ ዝጎደሎ ይመስል። ጣኮ (Mushrooms)፡ ቡቕሊ ዓተር (Bean sprouts)፡ ካውሎ (Cabbage)፡ ቆጽሊ ሰናፍጭ (Bok choy) ኩሎም እዞም ኣሕምልቲ ብሓባር ይኣትዉ። እዞም ኣሕምልቲ ኣብ ውሽጢ እቲ መረቕ እናበሰሉ ምስ ከዱ፡ ጣዕሚ እቲ መረቕ ምሉእ ብምሉእ ይቕይርዎ። መጀመርታ ዝነበረ ጽሩይ ማይ እናመረረን እናጣዕመን ይመጽእ።
ስጋ ብኣገባብ ሻቡ-ሻቡ (Shabu-shabu)
ድሕሪኡ ስጋ ላሕሚ (Sogogi) ይመጽእ። እዚ ኣገባብ ኣበላልዓኡ ዝተፈልየ እዩ። ማንዱን ኣሕምልትን ንነዊሕ እዋን ይበስሉ፡ ስጋ ግን ከምኡ ክኸውን የብሉን። ኣብቲ ዝፈልሕ መረቕ ቁሩብ ኣእቲኻ ሕብሩ ምስ ተቐየረ ሽዑ ንሽዑ ከተውጽኦ ኣለካ። እዚ ሻቡ-ሻቡ (Shabu-shabu) ዝበሃል ኣገባብ እዩ። ብጣዕሚ ቀጢን ስለዝኾነ ሒደት ሰከንድ ጥራይ እኹል እዩ። ነዊሕ እንተጸኒሑ ይተርር፡ እቲ ግዜኡ እንተሓሊኻሉ ግን ኣብ ኣፍካ ዝመክኽ ጣዕሚ ይህልዎ።
መስርሕ ምስራሕ ማንዱ-ጆንጎል፡ ካብ መጀመርታ ክሳብ መወዳእታ
ሕጂ ብወግዒ ንጅምር። ነቶም ኣሕምልቲ ኣብቲ ብረት ጌርካ ሓዊ ትውልዕ። መጀመርታ ከም ሓደ ክምር ኣሕምልቲ ጥራይ እዩ ዝመስል። ግን ካብዚ ግዜ እዩ እቲ ናይ ሓቂ ጣዕሚ ዝጅምር። እቶም ኣሕምልቲ ምስቲ ውዑይ መረቕ እናተራኸቡ ክበስሉ ይጅምሩ። ሓዊ ብጣዕሚ ኣይተሐይሎ፡ ቀስ ኢሉ ክበስል ኣለዎ ምእንቲ እቲ መረቕ ጽቡቕ ጣዕሚ ክህልዎ።
ጣኮ ምስ ኣተወ መረቕ ይቐይሮ
ኣሕምልቲ ቁሩብ ምስ በሰሉ ጣኮ (Mushrooms) ትውስኽ። ገና ብዙሕ ኣይፈለን። እቲ መረቕ ካብቲ ጣኮን ኣሕምልትን ዝወጽእ መኣዛ ቀስ ኢሉ ይወስዶ ኣሎ። ጣኮ ኣብቲ ውዑይ መረቕ እናበሰለ ምስ ከደ ፍሉይ መኣዛ ክመጽእ ይጅምር። እዚ መስርሕ እዩ እቲ ዝዓበየ ቁምነገር። ጆንጎል ተሃዊኽካ ዝብላዕ መግቢ ኣይኮነን። ነፍሲ ወከፍ ባእታ ጣዕሙ ክሳብ ዘውጽእ ግዜ ክወሃቦ ኣለዎ። ኣብ ቅድሚ እቲ ብረት ኮይንካ ነዚ መኣዛ ምሽታት ጥራይ እውን ርፍዒ እዩ።
ብሰላም ይፍላሕ፡ ሕጂ ማንዱ ዝኣትወሉ ግዜ እዩ
ሕጂ ብሓቂ ክፈልሕ ጀሚሩ ኣሎ። ካብ ጫፍ እቲ ብረት ጀሚሩ ኩሉ እቲ መረቕ ይፍላሕ ኣሎ። መጀመርታ ጽሩይ ዝነበረ መረቕ ሕጂ ብሰንኪ እቲ ጣኮን ኣሕምልትን ሕብሩን መኣዛኡን ተቐይሩ ኣሎ። ካብ ክሽነ እዚ መኣዛ ክመጽእ ከሎ፡ እቶም ኣብ ጎረቤት መኣዲ ዘለዉ ዓማዊል እውን ቁሊሕ ክብሉ ይጅምሩ። ክሳብ ክንድኡ መቐረት ኣለዎ። ሕጂ ማንዱ እነእትወሉ ግዜ በጺሑ።
ማንዱ ምስ ኣተወ፡ መረቕ ዝያዳ ይምቅር
መረቕ ብጽቡቕ ክፈልሕ ከሎ ነቲ ማንዱ ተእትዎ። እዞም ገዘፍቲ ማንዱታት ናብቲ ዝፈልሕ መረቕ ክኣትዉ ከለዉ፡ ሰብ ኩሉ ክምረር ይጅምር። ብሓቂ። ማንዱ ናብቲ መረቕ ምስ ኣተወ፡ ኣብ ውሽጡ ዝነበረ መኣዛ ስጋ ቀስ ኢሉ ይወጽእ እሞ እቲ መረቕ ዝያዳ ይምቅር። ካብ መረቕ ኣሕምልቲ ናብ መረቕ ማንዱ ይቕየር። እዚ እዩ እቲ ናይ ማንዱ-ጆንጎል ምስጢር። ባእታታት በብሓደ ክውሰኹ ከለዉ እቲ መረቕ ወትሩ ይቐይር።
እቲ ዝበስል ዘሎ ማንዱ ተዓዘቡ። መጀመርታ ካብ ዝነበሮ ሕጂ እቲ ናይ ብሑጥ ቆርበቱ መረቕ ሰቲዩ ተነፊሑ ኣሎ። ብውሽጡ መረቕ ይሰርጽ ኣሎ። እዚ ግዜ እዩ እቲ ዝበለጸ ንምብላዕ። ኣዝዩ ነዊሕ እንተፈሊሑ እቲ ብሑጥ ክበታተን ይኽእል እዩ። ሓደ ኣውጺእካ ክትበልዖ ከለኻ እቲ ውዑይ መረቕ ኣብ ኣፍካ ክፈስስ ከሎ ዘለዎ ጣዕሚ ፍሉይ እዩ። ግን ተጠንቀቑ፡ ውዑይ ስለዝኾነ ከይቃጸለኩም።
ናይ ኪምቺ-ማንዱ (Kimchi-mandu) ውሽጡ ክንርእዮ
ውሽጢ ማንዱ ክትፈልጡ ትደልዩ ትኾኑ? ከምዚ ጌርና ቆሪጽናዮ ኣለና። እዚ ኪምቺ-ማንዱ (Kimchi-mandu) እዩ። ኣብ ውሽጡ ኪምቺን (Kimchi - ዝተዓቀበን ዝመረረን ካውሎ) ቃንጫን ተመልኡ ኣሎ። ሕብሩ ቀይሕ ዝበለ ምዃኑ ይርአ። ካብ ወጻኢ ክትርእዮ ከለኻ ጥርሙስ ማንዱ ጥራይ ይመስል፡ ምስ ቆረጽካዮ ግን ከምዚ ተመልኡ ይርከብ። እቲ ኪምቺ ምስቲ መረቕ ተሓዊሱ ፍሉይ ዝኾነ መጺጽን ቅምም ዘለዎ ጣዕሚ ይህቦ።
ጎጊ-ማንዱ (Gogi-mandu)
ስጋ ሓሰማ፡ ቶፉ (Tofu)፡ ሽጉርቲ ዓተርን ቃንጫን ዝሓዘ እዩ። ምቁርን ጥዑምን ጣዕሚ ኣለዎ። ንፈለማ እዋን ናይ ኮርያ ማንዱ ንዝጥዕሙ ሰባት እቲ ዝበለጸ ምርጫ እዩ። ኣብቲ ጆንጎል ምስ ኣተወ ጣዕሚ እቲ መረቕ የሐይሎ።
ኪምቺ-ማንዱ (Kimchi-mandu)
ኪምቺ፡ ስጋ ሓሰማን ቃንጫን ዝሓዘ እዩ። መጺጽን ቁሩብ ዝለብልብን ጣዕሚ ኣለዎ። ኪምቺ-ማንዱ ንፈለማ እዋን ዝበልዑ ሰባት ከምቲ ዝመስሎም ዘይለብልብ ምዃኑ ይድነቑ እዮም። ኣብቲ መረቕ ምስ ፈለሐ እቲ ጣዕሚ ኪምቺ ምስቲ መረቕ ተወሃሂዱ ዝበለጸ ይኸውን።
ስጋ ምስ ኣተወ መረቕ ፍጹም ይኸውን
ኣሕምልቲ ኣትዩ፡ ማንዱ እውን ኣትዩ፡ ኣብዚ ሕጂ ስጋ ላሕሚ ምስ ወሰኽካሉ እንታይ ከም ዝኸውን ትፈልጡዶ? እቲ መረቕ ምሉእ ብምሉእ ይቕየር። እቲ ስጋ ዘለዎ ፍሉይ መኣዛ ኣብቲ መረቕ ምስ ተዘርግሐ፡ መጀመርታ ብጽሩይ ዝጀመረ መረቕ ሕጂ ኣዝዩ ዝመረረን ዝጠዓመን ይኸውን። ኣብ ብዙሓት መግቢ ኣብያተ ተወሳኺ ስጋ ክእዘዝ ይከኣል እዩ።
ሒደት ሰከንድ ጥራይ እዩ ጣዕሚ ዝውስን
ስጋ ላሕሚ ንነዊሕ እዋን ክበስል የብሉን። ኣብቲ ዝፈልሕ መረቕ ቁሩብ ኣእቲኻ ሕብሩ ምስ ተቐየረ ሽዑ ንሽዑ ኣውጺእካ ምብላዕ እዩ። እዚ ሻቡ-ሻቡ ኣገባብ እዩ። ቀጢን ስለዝኾነ ሒደት ሰከንድ ጥራይ እኹል እዩ። እዚ ግዜ እንተሓሊፉካ እቲ ስጋ ይተርር። ሕብሩ ምስ ተቐየረ ሽዑ እዩ እቲ ዝበለጸ ጣዕሚ።
ስጋ ኣብ ውሽጢ እቲ መረቕ ምስ ፈለሐ፡ ሕብሪ እቲ መረቕ እንደገና ይቕየር። ጣዕሚ ኣሕምልትን ጣኮን ኣብ ልዕሊኡ ጣዕሚ ስጋ ምስ ተወሰኸሉ ኣዝዩ ዝጠዓመ ይኸውን። ሓደ ማንካ ካብዚ መረቕ ጌርካ ምስ ሰተኻዮ፡ ስለምንታይ ኮርያውያን ኩሉ ግዜ ክረምቲ ጆንጎል ከም ዝደልዩ ክርድኣካ እዩ።
መወዳእታ ብቃልጉክሱ (Kalguksu) ይኸውን፡ እዚ እዩ እቲ ናይ መወዳእታ
ኩሉ ምስ በላዕካ መወዳእታ ኣይኮነን። እቲ ኣዝዩ ዝጠዓመ መረቕ ኣብ ታሕቲ ተረፉ ኣሎ፡ ከምዚ ኢልካ ክትሓድጎ ኣየጥዕምን። ኣብዚ መረቕ ቃልጉክሱ (Kalguksu) ቃንጫ ወሲኽካ ምብላዕ እዩ እቲ ናይ መወዳእታ ስጉምቲ። እቲ ቃንጫ ነቲ መረቕ ኩሉ ምስ መጸጎ እቲ ናይ መወዳእታ ሸሓኒ ይኸውን።
ቃልጉክሱ (Kalguksu) እንታይ እዩ?
ቃልጉክሱ ካብ ብሑጥ ፋሪና ብካራ ተቖሪጹ ዝስራሕ ባህላዊ ናይ ኮርያ ቃንጫ እዩ። ስሙ ልክዕ ከምቲ ትርጉሙ ብካራ (Kal) ዝተቖረጸ ቃንጫ (Guksu) ማለት እዩ። እቲ ቃንጫ ዝረጎደን ጽቡቕ ስምዒት ዘለዎን እዩ። ነቲ መረቕ ቀስ ኢሉ ስለዝመጽጎ ጣዕሚ እቲ መረቕ ኣብቲ ቃንጫ ይሰርጽ። ኣብ ኮርያ ቃልጉክሱ ከም መወዳእታ ጆንጎል ብብዝሒ ይበላዕ እዩ።
ጆንጎል ቅድሚ ምምጽኡ፡ መኣዲ ዝመልኡ ባንቻን (Banchan)
ኣብ መግቢ ቤት ኮርያ እቲ ዋና መግቢ ቅድሚ ምምጽኡ ነቲ መኣዲ ዝመልኡ ንኣሽቱ ሸሓኒታት ኣለዉ። እዚኦም ባንቻን (Banchan) ይበሃሉ። ብነጻ እዮም ዝመጹ፡ ምስ ተወድኡ እውን እንደገና ክውሰኽ ይከኣል እዩ። ሎሚ ዝቐረቡ ባንቻን በብሓደ ከላልየኩም፡
ሽጉርቲ ዓተር ዝሓዘ ቅጫ እዩ። ካብ ወጻኢ ጥቡስ (Crispy) ኮይኑ ብውሽጡ ግን ልስሉስ እዩ። ነዚ ኣብ ሶያ ሶስ እናጠለቕካ ክትበልዖ ከለኻ እቲ ጆንጎል ክሳብ ዝበስል ዘሎ ግዜ ብጽቡቕ የሕልፎ።
ጫንጋቺ ይበሃል። መጺጽን ምቁርን ጣዕሚ ኣለዎ። ገለ ስብሒ ዘለዎ መግቢ ክትበልዕ ከለኻ ነዚ ሓንቲ ምስ በላዕካዮ ኣፍካ ጽሩይ ይገብሮ። ኣብ መግቢ ቤት ኮርያ ዳርጋ ኩሉ ግዜ ዝርከብ እዩ።
ዱባ (Cucumber) ምስ በርበረን ሽጉርትን ዝተሓወሰ እዩ። እቲ ዱባ ጥዑም ድምጺ እናሃበ (Crunchy) ቃንዛን ዛሕልን ብሓባር ይህበካ። ምስ ጆንጎል ብጣዕሚ ዝሰማማዕ እዩ።
ቆጽሊ ሰላጣ ምስ ሶስ ዝተገብረሉ እዩ።
ማንዱ-ጆንጎል ብተደጋጋሚ ዝሕተቱ ሕቶታት
ሕቶ፡ ማንዱ-ጆንጎል ብጣዕሚ ይለብልብ ድዩ?
እቲ መረቕ መጀመርታ ኣይለብልብን እዩ። ጥዑምን ጽሩይን ጣዕሚ እዩ ዘለዎ። ለብላቢ እንተደሊኹም ተወሳኺ በርበረ ክትውስኹ ትኽእሉ ኢኹም።
ሕቶ፡ እንታይ ዓይነት ማንዱ እዩ ዝኣቱ?
ጎጊ-ማንዱን ኪምቺ-ማንዱን ክልቲኦም እዮም ዝኣትዉ። መብዛሕትኡ መግቢ ኣብያተ ካብ ክልቲኡ ይገብሩ እዮም።
ሕቶ፡ ንበይነይ ክበልዖ እኽእል ድየ?
ጆንጎል መብዛሕትኡ ግዜ ንኽልተ ሰብ እዩ ዝእዘዝ። ንበይንኹም እንተኾይንኩም ንሓደ ሰብ ዝኸውን ምህላዉ ክተረጋግጹ ኣለኩም።
ሕቶ፡ ባንቻን ብኸፍሊ ድዩ?
ኣይፋልን፡ ኣብ መግቢ ቤት ኮርያ ባንቻን ኩሉ ግዜ ብነጻ እዩ። እንደገና ክትውስኹ እውን ትኽእሉ ኢኹም።
ሕቶ፡ ዋጋኡ ክንደይ እዩ?
ከም ማእከላይ ግምት ንሓደ ሰብ ካብ $9 ክሳብ $14 USD ይኸውን። ስጋ እንተወሲኽኩም ቁሩብ ክውስኽ ይኽእል እዩ።
እዚ ጽሑፍ መጀመርታ ኣብ https://hi-jsb.blog ዝተሓተመ እዩ።