Koreański posiłek z garnka: ryż, 8 banchanów i rytuał

Podczas podróży po Gyeongju — historycznym mieście około 3,5 godziny na południowy wschód od Seulu — zatrzymałem się na obiad. Kiedy cały dzień zwiedzasz zabytki, w pewnym momencie głód daje o sobie znać, a to, co jesz w Gyeongju, też jest częścią podróży. Stół z jedzeniem może być równie niezapomniany jak starożytne ruiny. To był pełny koreański posiłek z ryżem gotowanym w kamiennym garnku i zestawem tradycyjnych banchanów.

Jeśli planujesz podróż do Korei albo już tu jesteś, jest jedna rzecz, którą chcę ci powiedzieć. W koreańskiej restauracji nie dostajesz tylko tego, co zamówiłeś. Bardziej pasuje wyrażenie „stół się zastawia". Pojawiają się banchany (dodatki), potem zupa, potem ryż — i to wszystko wypełnia stół naraz. Za pierwszym razem możesz się zdziwić i zapytać „to wszystko jest moje?" — tak, wszystko jest w cenie. Żadnych dodatkowych opłat.

Dziś jadłem obiad w miejscu, gdzie można doświadczyć autentycznego koreańskiego posiłku w pełnej krasie. To restauracja koło dzielnicy Hwangridangil w Gyeongju, gdzie podają ryż z garnka razem z pełnym zestawem banchanów. Zobaczcie ze mną na zdjęciach, jak wygląda jedzenie w koreańskiej restauracji.

Dlaczego wybrałem tę restaurację w Gyeongju

Powód, dla którego wybrałem Handasot, szczerze mówiąc nie miał nic wspólnego z jakimś rankingiem najlepszych restauracji. Chodziło o lokalizację. Dzielnica Hwangridangil, obserwatorium Cheomseongdae i królewskie kurhany Daereungwon — do wszystkiego można dojść pieszo w mniej niż 5 minut. Gyeongju jest takim miastem, gdzie atrakcje turystyczne są dość rozproszone, i jak się nie uważasz, to musisz jechać autobusem albo łapać taksówkę tylko po to, żeby gdzieś zjeść obiad. Podróżowałem sam, więc trasa to była wprost moja energia — smak jest ważny, ale nie chciałem marnować sił na dojazdy tylko z powodu jedzenia. Dlatego najpierw szukałem czegoś tuż obok zabytków, i Handasot okazał się idealnym wyborem.

Co widzisz, kiedy usiądziesz

Na środku stołu jest wbudowana płyta indukcyjna. Stawia się na niej garnek z ryżem, żeby utrzymać temperaturę. Miejsca są przestronne, a za oknem widać królewskie kurhany Daereungwon. Wnętrze jest w stylu tradycyjnego koreańskiego domu (hanok), z kamiennymi ściankami dzielącymi stoliki, dzięki czemu można jeść bez zwracania uwagi na sąsiadów. To okazało się niespodziewanie ważne, bo restauracja jest blisko atrakcji turystycznych i było pełno ludzi.

Na każdym stoliku leży instrukcja po angielsku. Opisano w niej kolejność jedzenia ryżu z garnka — jak przełożyć ryż do miseczki, dodać sos, i jak zrobić sungnyang (napój z przypalonych resztek ryżu), zalewając pusty garnek gorącą wodą. Nawet bez znajomości koreańskiego można to bez problemu powtórzyć.

Zamawianie na kiosku przy stoliku

W ostatnim czasie w koreańskich restauracjach coraz częściej spotyka się kioski do zamawiania prosto przy stoliku. Nie trzeba wołać kelnera, zamawia się na miejscu — tu też tak było. Angielski jest dostępny domyślnie, a zdjęcia dań wyświetlają się razem z menu, więc nawet bez koreańskiego nie było problemu z zamówieniem. Tłumaczenie nie było jednak idealne. Niektóre nazwy dań były trochę dziwacznie przetłumaczone na angielski, ale dzięki zdjęciom nie było to wielkim problemem.

Banchany przyjechały na stół

Dodatki podano na drewnianych tacach z przegródkami — po 4 rodzaje na tacę, razem 2 tace. Łącznie 8 rodzajów.

Zazwyczaj miseczki z banchanami pojawiają się na stole po jednej. Ale tutaj ułożone są na tacy jak zestaw i stawiane od razu. Wydaje się drobną różnicą, ale kiedy to dostajesz, wrażenie jest inne. Zamiast misek porozrzucanych po stole masz wszystko pięknie ułożone na tacy — jakbyś dostawał menu degustacyjne.

8 banchanów — szczera opinia

Z tych 8 na pewno kilka zostało mi w pamięci.

Japchae było moje ulubione. Szklane makaron z mąki ze słodkich ziemniaków, smażone ze szpinakiem, marchewką i grzybami, doprawione sosem sojowym i olejem sezamowym. Sprężysta tekstura makaronu świetnie pasowała do ryżu z garnka. Mówi się, że to obowiązkowe danie na koreańskich uroczystościach.

Smażone anchois też zrobiły na mnie wrażenie. Małe suszone anchois, smażone w słodko-słonym glazurze, a tutaj dodano jeszcze orzeszki ziemne. Kładzie się je na ryżu i je razem — umami wręcz uderza. Uwaga na alergię na orzeszki ziemne.

O kimchi nie ma co gadać — w każdej koreańskiej restauracji jest obowiązkowe. Kapusta pekińska z chili, czosnkiem i jeotgal (fermentowany sos rybny), dojrzewająca i fermentowana. Głęboki, ostry i lekko kwaśny smak. Reszta to był klasyczny zestaw namul: kiełki sojowe z przyprawami, grzyby z przyprawami, smażone łodygi czosnku i jangajji (koreańskie pikle). Szczerze mówiąc, jangajji było dość słone, ale że ryż z garnka jest delikatny w smaku, słony banchan w połączeniu z nim nagle pasował idealnie. Patrząc na cały balans posiłku, wszystko miało sens.

7 podstawowych banchanów w Handasot

Podawane z ryżem w garnku · w większości z darmową dolewką

Japchae

Japchae · Smażony szklany makaron

Szklany makaron z mąki ze słodkich ziemniaków, smażony ze szpinakiem, marchewką i grzybami, doprawiony sosem sojowym i olejem sezamowym. Sprężysta tekstura makaronu świetnie pasowała do ryżu z garnka. Obowiązkowe danie na koreańskich uroczystościach — większość ludzi je bez problemu.

Grzyby z przyprawami

Beoseot-muchim · Sałatka z grzybów

Blanszowane grzyby doprawione sosem sojowym, olejem sezamowym i sezamem. Sprężysta tekstura i delikatny smak — taki odpoczynek pomiędzy intensywniejszymi banchanami.

Kiełki sojowe z przyprawami

Kongnamul-muchim · Kiełki sojowe

Chrupiące kiełki sojowe, prosto doprawione solą, olejem sezamowym i sezamem. Jeden z najczęściej spotykanych banchanów na koreańskim stole — delikatny i aromatyczny.

Kimchi

Kimchi · Fermentowana kapusta

Kultowy koreański produkt fermentowany. Kapusta pekińska z chili, czosnkiem i jeotgal (fermentowanym sosem rybnym), dojrzewająca w procesie fermentacji. Głęboki, ostry i kwaśny smak. Banchan, który jest absolutnie wszędzie w koreańskich restauracjach.

Smażone łodygi czosnku

Maneuljjong-bokkeum · Łodygi czosnkowe

To kwiatowe łodygi wyrastające z czosnku. Tekstura jest chrupiąca i unikalna, a po usmażeniu z sosem sojowym i olejem sezamowym mają lekko piekący, słodko-słony smak. Nawet jeśli nie znasz tego banchanu, po pierwszym kęsie zostanie ci w pamięci.

Jangajji

Jangajji · Koreańskie pikle

Warzywa marynowane i fermentowane w sosie sojowym lub occie — koreańska wersja pikli. Słono-kwaśne, świetnie pobudzają apetyt w połączeniu z delikatnym daniem jak ryż z garnka. Szczerze, tutejsze jangajji było dość słone, ale z ryżem i tak pasowało.

Smażone anchois

Myeolchi-bokkeum · Smażone anchois z orzeszkami 🥜 Zawiera orzeszki ziemne

Małe suszone anchois smażone w słodko-słonym glazurze — absolutna klasyka koreańskiej kuchni. Tutaj smażono je z orzeszkami ziemnymi, co dodawało jeszcze więcej aromatu. Położone na ryżu — umami uderza od razu. Osobiście to był banchan, od którego najbardziej znikał ryż. Uwaga na alergię na orzeszki ziemne.

Dwie tace ustawione po obu stronach stołu, a na środku na płycie indukcyjnej przygotowane miejsce na garnek z ryżem. Kelner przynosi całe tace naraz, więc wszystkie 8 banchanów pojawia się od razu.

Dania główne przyjechały

Dania główne przybyły. Zamówiliśmy pieczoną makrelę i pieczonego samchi (hiszpańska makrela) osobno. W Korei jest całkowicie naturalną rzeczą, żeby osoby przy jednym stole zamawiały różne dania i się dzieliły — w ten sposób przy jednym stole można spróbować dwóch rzeczy.

Pieczona makrela miała chrupiącą skórkę i soczyste mięso w środku. Jako tłusta ryba ma sporo tłuszczu, ale w połączeniu z ryżem ta olejista aromatyczność staje się zaletą. Samchi miało grubsze i delikatniejsze mięso niż makrela. Prawie nie było rybnego zapachu, więc nawet osoby, które nie przepadają za rybami, pewnie by to polubiły.

Ryż z garnka z żeberkami wołowymi (galbi-sotbap)

Galbi-sotbap. W garnku, na ryżu, ułożone są grube plastry wołowych żeberek, dopieczone do medium — wnętrze jest różowe. Zewnątrz mają aromat ognia, a sok jest zachowany. Na wierzchu leży mnóstwo posiekanego szczypiorku, który balansuje smak mięsa. To, że mięso utrzymuje temperaturę na gorącym ryżu w garnku, było dodatkowym plusem. To naprawdę wyglądało i smakowało jak stek.

Bulgogi wieprzowe z pieca

Wieprzowe bulgogi z pieca. Cienko pokrojona wieprzowina marynowana w słodko-słonym sosie i pieczona w piecu — aromat ognia głęboko wsiąknął w mięso. Na wierzchu leżało mnóstwo posiekanego pora w julienne i sezamu, a pod drewnianą podstawką świeczka utrzymywała ciepło, dzięki czemu można było jeść gorące do ostatniego kęsa. W połączeniu z ryżem z garnka marynowane mięso i sypki ryż pasowały idealnie. Jako kombinacja — to było najlepsze.

Ryż z garnka to nie jest zwykły ryż

To nie jest zwykły ryż z miseczki — to ryż gotowany bezpośrednio w kamiennym garnku. Ziarna są sypkie i lśniące. Żółty odcień pochodzi od kurkumy dodanej do ryżu. Zdecydowanie różni się od zwykłego ryżu. Kiedy sam ryż jest smaczny, banchany stają się jeszcze lepsze — to taki pozytywny efekt domina.

Jak wygląda jedzenie ryżu z garnka

Kiedy ryż z garnka przyjedzie, po prostu przekładasz go do miseczki, tak jak tutaj. Nie jesz z garnka bezpośrednio — przekładasz. Widać trochę nurungji wymieszanego z ryżem — to dodaje aromat. Nic trudnego, po prostu nakładasz i tyle.

Oto garnek po wyłożeniu ryżu. Widzicie nurungji przyklejone do dna? Wystarczy wlać wodę, zamknąć pokrywkę i odczekać 2–3 minuty. Sungnyang gotowy.

Kompletny koreański posiłek na stole

Tak wygląda cały stół, kiedy jest w pełni zastawiony. 4 garnki z ryżem, pieczona makrela i samchi, wieprzowe bulgogi z pieca, ryż z żeberkami wołowymi, 2 tace z banchanami. Wszystko ustawione szczelnie, ale dziwnym trafem wcale nie wygląda chaotycznie. Drewniane podstawki, garnki i tace są poustawiane w równych odstępach, co sprawia, że wygląda to wręcz elegancko.

Tak właśnie wygląda koreański posiłek. Danie główne nie przyjeżdża samo na pustym stole — banchany, ryż, zupa i główne danie pojawiają się wszystkie naraz. Nawet jeśli każdy zamówił coś innego, na stole wszystko naturalnie się dzieli. Im więcej osób siada, tym więcej różnorodności. Dlatego w Korei dzielenie się jedzeniem jest normą — wszystko pochodzi z samego sposobu zastawiania stołu.

Zbliżenia

Żeberko wołowe z galbi-sotbap podniesione pałeczkami. Upieczone do medium, wnętrze różowe, a sok ścieka. Koreańskie galbi, ale wizualnie wygląda jak przekrój steka.

Zbliżenie wieprzowego bulgogi z pieca. Kawałek lśni od marynaty, która wsiąknęła w mięso. Zewnątrz jest lekko skarmelizowane, z wtopionymi ziarnami sezamu. Pokrojone cienko, więc przy pierwszym kęsie słodko-słony smak trafia natychmiast.

Stół po posiłku

Tak wygląda stół po jedzeniu. W garnkach naciąga sungnyang, z ryby zostały tylko ości, miseczki po banchanach są puste. Kiedy sobie przypomnę, jak wyglądał stół na początku z tym całym dostatkiem, to właśnie to finałowe zdjęcie najlepiej mówi „najadłem się do syta".

Porządnie się najadłem w Gyeongju. Kiedy zgłodniejesz od zwiedzania zabytków, nie musisz daleko szukać — tuż obok dzielnicy Hwangridangil możesz przeżyć cały koreański posiłek właśnie w taki sposób. Ryż z garnka, 8 banchanów, grillowana ryba i mięso — wszystko na jednym stole. Smak to jedno, ale dla kogoś, kto widzi taką zastawę po raz pierwszy, sam widok jest przeżyciem.

Jedna rada — nie nakładaj sobie dużo banchanów naraz. Jedz po trochu i jeśli brakuje, proś o dolewkę. Dolewka jest za darmo, więc nie krępuj się. Ale zostawianie dużo jedzenia to trochę faux pas.

Ten wpis został pierwotnie opublikowany na https://hi-jsb.blog.