કોરિયન સશિમી કોર્સ ગાઇડ: ભાવથી મેનુ સુધી

કોરિયન હોએ રેસ્ટોરન્ટ, સરળ ભોજન નહીં—એક સંસ્કૃતિ

તમે કોરિયામાં આવો અને તમને કાચી માછલી (હોએ/સશિમી) ગમતી હોય તો ખરેખર ખુશખબર છે. કોરિયામાં સિયોલ, બુસાન, જેજુ જ નહીં—સમુદ્રથી દૂર ઇનલૅન્ડ શહેરોમાં પણ ક્યાંયે તાજી હોએ ખાઈ શકાય છે. હું ડેજોનમાં રહું છું—ડેજોન સમુદ્ર વગરનું શહેર છે—છતાં પણ પાડોશની કોરિયન હોએ રેસ્ટોરન્ટમાં જઈને હમણાં જ સાફ કરેલી જીવંત માછલીની સશિમી ખાઈ શકાય, એ જ આ સંસ્કૃતિનું સૌથી મોટું આકર્ષણ છે. આજે કોઈ એક ચોક્કસ રેસ્ટોરન્ટનું પરિચય નહીં, પણ કોરિયન લોકો સાચે કેવી રીતે “પાડોશની હોએ” નો આનંદ લે છે, એ વાત કરીએ!

હોએ કોર્સના બે સ્ટાઇલ

કોરિયામાં ઘણી હોએ રેસ્ટોરન્ટમાં ભોજન કોર્સ તરીકે મળે છે. મોટા ભાગે બે સ્ટાઇલ હોય છે: એક તો “સ્ક્કિદાશિ” (સાથે આવતી સાઇડ ડિશ)થી ટેબલ ભરી દે એવી શાનદાર ટેબલ-સેટિંગ સ્ટાઇલ, અને બીજી એવી કે સાઇડ ઓછું રાખીને માત્ર હોએ પર જ ફોકસ કરતી સિમ્પલ સ્ટાઇલ. ટેબલ-સેટિંગ વાળો કોર્સ સામાન્ય રીતે થોડો મોંઘો પડે, પણ હોએ ઉપરાંત વિવિધ સાઇડ ડિશ પણ મળે છે. સિમ્પલ સ્ટાઇલમાં તમે જે જોઈએ તે જ પસંદ કરીને ખાઓ. આજે હું જે બતાવું છું તે ટેબલ ભરાઈ જાય એવો કોર્સ છે.

સાઇડ મેનુની શરૂઆત: સલાડ 🥗

સાઇડ મેનુની શરૂઆત સલાડથી થાય છે. કરકરા લેટિસ પર ખાટું-મીઠું ડ્રેસિંગ—હોએ જેવી “હેવી” વસ્તુ આવે એ પહેલા ભૂખ ખોલી દે એવું ક્લીન સ્ટાર્ટ. સિમ્પલ છે, પણ ન હોય તો થોડું ખાલી લાગે એવી હાજરી.

ઈંડાનું સ્ટીમ અને સમુદ્રી શેવાળનું સૂપ — પેટને આરામ આપતું કોમ્બો 🥚

ડાબે છે “ગ્યેરાનજિમ”—કોરિયન સ્ટાઇલનું નરમ, ફૂલેલું ઈંડાનું સ્ટીમ. જમણે છે “મિયોકગુક્ગ”—સમુદ્રી શેવાળ નાખીને બનાવેલું પરંપરાગત સૂપ. કોરિયામાં જન્મદિવસે જરૂરથી ખવાતું સૂપ તરીકે પણ ફેમસ છે. બંને જ બહુ તીખાં નથી, એટલે હોએ ખાવા પહેલાં પેટને આરામથી ભરી દે છે.

આ ગ્યેરાનજિમ માત્ર હોએ રેસ્ટોરન્ટમાં જ નહીં—સમગ્યોપસાલ (ગ્રિલ્ડ પોર્ક) વાળા સ્થળે, સ્ટ્યૂ સ્પેશિયલટીમાં, હાનજઑન્ગસિક (કોરિયન સેટ મીલ) જેવી જગ્યાએ પણ સાઇડ તરીકે બહુ જ સામાન્ય છે. કોરિયન બાર્બેક્યુમાં માંસ શેકતાં શેકતાં એક ગ્યેરાનજિમ મંગાવવું તો જાણે “બધાએ કરવાનું” હોય એવી વાત. એટલું આ કોરિયન ફૂડ કલ્ચરમાં મહત્વનું છે.

શાકભાજી મિક્સ અને કિમચી — કોરિયન ટેબલની બેઝિક

તાજા પાનવાળા શાકને મરચાંના ભૂકા અને તલવાળી ડ્રેસિંગથી હળવેથી મિક્સ કરેલું કોરિયન સ્ટાઇલનું “સલાડ” છે. હોએ સાથે ખાઓ તો ચરબીલો ફીલ ઘટાડે અને મોઢું ફ્રેશ કરી દે. દેખાય સાદું, પણ અંદરથી લત લાગે એવું સ્વાદ છે.

કિમચી કોરિયાનું પ્રતિનિધિ ફર્મેન્ટેડ ભોજન છે—કોઈ પણ રેસ્ટોરન્ટમાં લગભગ ચૂકી જતું નથી. કોબીને મરચાં, લસણ, જાડા મસાલા વગેરે સાથે મસાલીને ફર્મેન્ટ કરે છે, એટલે સ્વાદમાં તીખાશ અને ખાટાશ બન્ને આવે. કોરિયનો માટે તો કિમચી વગરનું ટેબલ જાણે અધૂરું લાગે એટલું રોજિંદું છે. વિદેશીઓ માટે થોડું અજાણું લાગી શકે, પણ કોરિયામાં આવ્યા હો તો એક વાર ચોક્કસ ટ્રાય કરવા જેવું છે.

હોએ આવે એ પહેલાં જ ટેબલ ભરાઈ જાય 🍽️

સલાડ, શાક મિક્સ, કિમચી, ગ્યેરાનજિમ, મિયોકગુક્ગ—હોએ આવે એ પહેલાં જ ટેબલ ભરાઈ ગઈ. કોરિયન હોએ કોર્સનું મેઇન આકર્ષણ જ આ “ભરપૂર સેટિંગ” છે. સાઇડ ડિશથી જ એક મીલ થઈ જાય એટલું બધું આવે, અને મુખ્ય વાનગી આવે તે પહેલાં જ “વાહ, કેટલું સન્માનથી પીરસે છે!” એવો ફીલ આવે.

સ્સામજાંગ — હોએમાં પણ, બાર્બેક્યુમાં પણ કામ લાગે એવી મલ્ટી-યૂઝ સોસ 🌶️

સ્સામજાંગ એ કોરિયન મસાલેદાર સોસ છે—સામાન્ય રીતે મરચાંનો ભૂકો, લસણ, લીલા ડુંગળી જેવા ઘટક ભેળવીને બનાવે છે. લેટિસ કે “ગૅનિપર” (પરિલા) પાન પર હોએ મૂકી, ઉપર થોડી સ્સામજાંગ રાખીને વાળીને ખાઓ—માછલીનો તાજો સ્વાદ અને સોસની ખારી-ઘેરી ઉમામી સાથે મળીને કમાલ કોમ્બો બને. આ સોસ માત્ર હોએમાં નહીં, કોરિયન બાર્બેક્યુમાં પણ બહુ સામાન્ય છે. અને મજા એ કે દુકાન પ્રમાણે તેનો સ્વાદ થોડો બદલાય—એ જ એક નાનો ફન પોઈન્ટ. કોરિયન ફૂડ કલ્ચરમાં સ્સામજાંગ માત્ર “સોસ” નહીં, એક રીતે એક પૂરો ખાવાનો ખ્યાલ છે.

સમુદ્રી ખોરાકનું તળેલું — માર્કેટ તળેલા કરતાં અલગ મજા 🍤

હવે સાચી રીતે વાનગીઓ આવવા લાગે છે. સૌથી પહેલા આવ્યું સમુદ્રી ખોરાકનું તળેલું—પ્રોન, માછલીના ટુકડા વગેરે કરકરા બેટરમાં તળી ને. કોરિયામાં “તળેલું” માત્ર હોએ રેસ્ટોરન્ટમાં નથી; પરંપરાગત બજારમાં પણ લોકો બહુ ખાય છે—એકદમ રોજિંદું, લોકપ્રિય નાસ્તો. માર્કેટનું તળેલું સસ્તુ અને ગરમ-ગરમ તરત બનેલું હોય, જ્યારે હોએ રેસ્ટોરન્ટનું તળેલું તાજા સમુદ્રી ખોરાકને થોડી “પ્રીમિયમ” ફીલ સાથે ખાવાનું અનુભવ આપે. એક જ વસ્તુ, પણ માણવાની રીત અલગ—એ જ તો મજા છે.

જવાં નજીકથી જુઓ તો બેટર અંદર મોટે-મોટા પ્રોન બેસેલા દેખાય. પહેલાં આંખથી આનંદ, પછી મોઢાથી આનંદ—એકદમ “વિઝ્યુઅલ” વાનગી.

આજનો મેઇન: મોડેઉમ-હોએ (મિક્સ સશિમી) 🐟

હવે આખરે આજનો મેઇન આવી ગયો. મોડેઉમ-હોએની સૌથી મોટી મજા એ છે કે એક સાથે અનેક પ્રકારની હોએ ચાખી શકાય. સિંગલ ઓર્ડર કરો તો એક જ માછલી મળે, પણ મોડેઉમમાં સામાન્ય રીતે 3–4 પ્રકાર એક જ પ્લેટમાં આવે છે. પાન પાથરીને, કાકડી-ગાજરથી રંગ બંધાવીને, અને બરફ પર રાખીને તાજગી જાળવવાની કોરિયન સ્ટાઇલ—આ જ કોરિયન હોએ રેસ્ટોરન્ટની ઓળખ છે. જે લોકો પહેલી વાર હોએ ટ્રાય કરે છે, એમને અલગ-અલગ સ્વાદ સરખાવીને ખાવા મળે એટલે ફર્સ્ટ ટ્રાય માટે પરફેક્ટ.

હું એંગલ બદલી બદલીને ફોટા લીધા, અને ખરેખર દરેક પીસનું ટેક્સચર “જીવતું” લાગે છે. રંગ, પ્લેટિંગ—બધું જ પરફેક્ટ. આવી મોડેઉમ-હોએ પ્લેટ સામે તો વધારે શબ્દો જોઈએ જ નહીં.

માછલીનું તળેલું — એક આખી માછલી, એકદમ કરકરી

એક આખી માછલીને કરકરી રીતે તળી, ઉપર તીખી મસાલેદાર સોસ અને લીલા ડુંગળીની કાપ મૂકીને ફિનિશ કરેલું મેનુ. બહારથી ક્રંચી, અંદરથી જ્યુસી—એ જ તેની ખાસિયત. ક્લોઝ-અપમાં તો સોસ વધુ જ લલચાવતી લાગે. આ લુકથી જ લાગે કે એક બાઉલ ભાત તો પક્કું “પટાપટ”!

કોરિયામાં સશિમી ખાવાની બે રીત 🥬

ચોજાંગ કે સોયા-વસાબી ડિપમાં ડૂબાડી ને સીધું ખાવું

હોએને ચોજાંગ (ખાટું-મીઠું-તીખું ડિપ) અથવા વસાબીવાળી સોયા સોસમાં હળવેથી ડૂબાડી ને એ રીતે જ ખાવાની રીત છે.

આ રીતે માછલીનો નરમ, સાદો સ્વાદ અને ટેક્સચર પૂરેપૂરો અનુભવાય—જેને “તાજગી પોતે” માણવી હોય એમને આ રીત બહુ ફાવે.

રૅપ (સ્સામ) બનાવીને ખાવું

લેટિસ કે ગૅનિપર પાન પર હોએ મૂકી, ઉપર સ્સામજાંગ રાખીને એક જ બાઇટમાં વાળી ને ખાવાની રીત છે.

શાકની કરકરાહટ અને સ્સામજાંગની ખારી-ઘેરી મજા માછલી સાથે મળે, એટલે અલગ-અલગ સ્વાદનું કોમ્બિનેશન અનુભવવું હોય એમને આ રીત ભલામણ કરું.

બંને રીતોની પોતાની મજા છે, એટલે બદલાવતાં બદલાવતાં ખાઓ તો આખા કોર્સ સુધી બોર લાગતું નથી. લેટિસ પર એક પીસ હોએ, ઉપર સ્સામજાંગનો એક ચમચો, અને “એક જ બાઇટમાં” — આ જ તો સાચી કોરિયન હોએ રેસ્ટોરન્ટ સ્ટાઇલ છે.

અનોખું સમુદ્રી ખોરાક — મોંગે, હેસામ, અબાલોન સશિમી

મોંગે — જાણે સમુદ્રનો સુગંધ સીધો ગળી લીધો હોય એવો સ્વાદ

મોંગે કોરિયન હોએ રેસ્ટોરન્ટમાં લોકો આનંદથી ખાય છે, પણ વિદેશીઓ માટે તે ઘણી વાર બહુ અજાણું હોય છે. સમુદ્રમાં પથ્થરો પર ચોંટીને ઉગતું એક સમુદ્રી જીવ છે, દેખાવ પણ અનોખો—ઉબડખાબડ અને નારંગી ટોનમાં. સામાન્ય રીતે કોરિયા અને જાપાનમાં જ વધુ ખવાય છે, વિશ્વમાં બહુ દેશો તેને રોજિંદી ખોરાક તરીકે નથી ખાતા, એટલે તે ખરેખર “ઇસેક્ડ” ફીલ કરે. સ્વાદ માત્ર ‘માછલી જેવી વાસ’ નથી—એવું લાગે કે સમુદ્રની ઘેરી સુગંધ એક સાથે મોઢામાં ફેલાઈ ગઈ. લોકોમાં પસંદ-નાપસંદ ખૂબ વહેંચાય છે, પણ એક વાર ગમવા લાગે તો છૂટવું મુશ્કેલ કહે છે. કોરિયામાં હો તો એક વાર ચેલેન્જ આપવાનું મેનુ છે.

હેસામ — ચેવાળું અને કરકરું ટેક્સચરનો બોસ

હેસામને ઘણા લોકો “સમુદ્રી કાકડી” જેવી ઉપમા આપે છે—અર્થ પણ એવો જ થાય. ચીનમાં તેને ઘણીવાર સુકવીને મોંઘા વાનગીઓમાં વાપરે છે, અને જાપાનમાં ઘણી વખત ખાટા મિક્સ તરીકે ખાય છે. પણ કોરિયામાં થોડું ખાસ છે: અહીં તેને કાચું, હોએની જેમ કાપીને ખાય છે. તેનો ટેક્સચર અનોખો—ચેવાળું પણ, થોડી કરકરાહટ પણ. જેટલું ચાવો, એટલો ‘ક્લીન’ સમુદ્રી સ્વાદ આવે. મોંગે જેવી જ રીતે પસંદ-નાપસંદ વહેંચાય છે, પણ “રિયલ” કોરિયન સમુદ્રી ખોરાકની સંસ્કૃતિ અનુભવવી હોય તો ટ્રાય કરવા જેવું છે. ગૅનિપર પાન પર રાખીને ચોજાંગમાં ડૂબાડો તો મજા દોઢગણી.

અબાલોન સશિમી — વાન્ડોના અબાલોનનો ટાંકુ આકર્ષણ

કોરિયન હોએ કોર્સમાં આવી રીતે સાઇડ વાનગીઓ સતત આવતી રહે—એ જ તો તેની મજા છે. આ વખતે આવ્યું અબાલોન સશિમી. કોરિયામાં અબાલોનની વાત આવે તો “વાન્ડો” નું નામ બહુ આવે છે. વાન્ડો દક્ષિણ કિનારે આવેલું વિસ્તાર છે, જ્યાં પાણી સ્વચ્છ અને શેવાળ ભરપૂર હોવાથી અબાલોન ઉછેર માટે ઉત્તમ ગણાય છે. વાન્ડોના અબાલોનને માંસ ટાંકુ અને સ્વાદ ઘેરો હોવાના કારણે ઉચ્ચ ગુણવત્તા તરીકે માન્યતા મળે છે. કોરિયામાં અબાલોનને પાતળું કાપીને ચોજાંગમાં ડૂબાડી ને ખાય છે, અથવા વરાળમાં બાફીને નરમ ટેક્સચર સાથે પણ ખાય છે—બન્ને રીતે તે “લક્ઝરી” સમુદ્રી ખોરાક ગણાય. બાજુમાં નાનાં બાઉલમાં જે છે તે અબાલોનનો અંદરનો ભાગ છે—અને હા, તેને ખાસ શોખથી ખાવા વાળા લોકો પણ ઘણાં છે.

કોર્સનો ફિનાલે: હેમુલ મેઉનટાંગ 🔥

હવે આવે છે કોર્સનો છેલ્લો ભાગ—હેમુલ મેઉનટાંગ, એટલે મસાલેદાર સમુદ્રી સૂપ. કોરિયન હોએ રેસ્ટોરન્ટમાં માછલી સાફ થયા પછી લગભગ કંઈ ફેંકાતું નથી. હોએ કાપ્યા પછી હાડકાં આસપાસ ઘણું માંસ રહી જાય છે; તે ફેંકવાને બદલે વિવિધ સમુદ્રી સામગ્રી સાથે ઉકળતું, તીખું સૂપ બનાવી દે છે. ઑક્ટોપસ, શેલફિશ વગેરે ભરપૂર, અને લીલા ડુંગળી સાથે મરચાંના ભૂકાવાળું લાલ સૂપ—બસ દેખવામાં જ ભૂખ લાગી જાય. ઠંડી હોએ ખાતાં પેટ થોડું ઠંડું પડે, ત્યારે આ ગરમ સૂપ સાચે શાંત કરે છે, અને મસાલેદાર સ્વાદ આખા ભોજનને “ફ્રેશ ફિનિશ” આપે છે. આવી રીતે સામગ્રીનો અંત સુધી ઉપયોગ—એમાં પણ કોરિયન ફૂડ કલ્ચરની બુદ્ધિ છે.

કોરિયન હોએ કોર્સ—કેટલો ખર્ચ આવે?

ઘણાં લોકો વિચારે કે કોરિયન હોએ કોર્સ બહુ મોંઘો હશે, પણ હકીકતમાં ઘણી વાર તે વિચારતાં વધુ વાજબી હોય છે. નીચે દેશભરના સરેરાશ ભાવનો અંદાજ છે—પ્રદેશ અને રેસ્ટોરન્ટ પ્રમાણે ફેરફાર થઈ શકે.

બજેટ

ઓછો ખર્ચ

1 વ્યક્તિ · $15–$23

2 વ્યક્તિ · $31–$46

3 ব্যক্তি · $46–$69

4 વ્યક્તિ · $62–$92

સ્ટાન્ડર્ડ

મધ્યમ ખર્ચ

1 વ્યક્તિ · $31–$46

2 વ્યક્તિ · $62–$92

3 વ્યક્તિ · $92–$138

4 ব্যক্তি · $123–$185

પ્રીમિયમ

ઉચ્ચ ખર્ચ

1 વ્યક્તિ · $54–$77+

2 વ્યક્તિ · $108–$154+

3 વ્યક્તિ · $162–$231+

4 વ્યક્તિ · $215–$308+

※ ઉપરના ભાવ સાઇડ ડિશ સહિતના સરેરાશ અંદાજ છે, અને પ્રદેશ/રેસ્ટોરન્ટ પ્રમાણે બદલાઈ શકે. બુસાન, જેજુ જેવી કિનારાવાળી જગ્યાએ થોડું સસ્તુ પણ મળી શકે, જ્યારે સિયોલના સેન્ટર વિસ્તારમાં સામાન્ય રીતે થોડું વધારે હોય છે.

કોરિયામાં આવો તો હોએ કોર્સ જરૂર ટ્રાય કરજો

આજે જોયેલો કોરિયન હોએ કોર્સ તમને કેવો લાગ્યો? સલાડથી શરૂ કરીને ગ્યેરાનજિમ, મિયોકગુક્ગ, શાક મિક્સ, કિમચી, તળેલું, મોડેઉમ-હોએ, મોંગે, હેસામ, અબાલોન સશિમી અને છેલ્લે હેમુલ મેઉનટાંગ—એક આખો ટેબલ ભરાઈ જાય એવો અનુભવ. માત્ર “કાચી માછલીની એક પ્લેટ” નહીં, પણ શરૂઆતથી અંત સુધી એક સંપૂર્ણ ભોજન-સંસ્કૃતિ બની જાય—એ જ કોરિયન હોએ રેસ્ટોરન્ટની અસલી મજા છે. સમુદ્ર નજીક હો કે દૂર, દેશભરમાં આવી ટેબલ-સેટિંગ અનુભવાઈ શકે—આ પોતે જ કોરિયન ફૂડ કલ્ચરની શાન લાગે. ભાવ પણ વિચારતાં વધુ વાજબી હોય છે, એટલે કોરિયામાં આવો તો કોરિયન સશિમી કોર્સ એક વાર તો જરૂર ટ્રાય કરજો—એના કરતાં વધુ યાદગાર અનુભવ થશે!

આ પોસ્ટ મૂળરૂપે https://hi-jsb.blog પર પ્રકાશિત થઈ હતી.