Tteokbokki, sundae va twigim: koreys tamaddisi
Mundarija
17 element
Ishdan qaytayotgan paytim edi. Qish bo‘lgani uchun quyosh erta botgan, metro bekatidan chiqqanimda shamol yuzni qattiq qirqayotgandek tuyuldi. Kechki ovqatni boshqatdan tayyorlashga erinib turardim, butunlay o‘tkazib yuborishga esa qorin yo‘l qo‘ymadi. Ko‘cha boshidan punsik, ya’ni koreys ko‘cha taomi sotiladigan joyning peshlavhasini ko‘rdim. Shisha eshik ortidan qip-qizil tteokbokki ko‘ringan zahoti oyog‘im o‘zi ichkariga kirib ketdi.
Koreys ko‘cha taomi deyilsa, ko‘pchilikning xayoliga samgyeopsal yoki tovuq keladi, lekin koreyslar rostdan ham juda tez-tez yeydigan tamaddi boshqa. Bu punsik. Tteokbokki, sundae, twigim va omuk. Shu to‘rttasini birga buyurtma qilishni Koreyada tteoksuntwio deb atashadi. Bu nom tteokbokki, sundae, twigim va odeng so‘zlarining bosh bo‘g‘inlaridan tuzilgan. Butun Koreya bo‘ylab punsikxonalar deyarli do‘konchadek ko‘p: Seul bo‘ladimi, Pusan bo‘ladimi, kichik qishloq bo‘ladimi, tarmoq joy bo‘ladimi yoki tor ko‘chadagi eskigina do‘kon bo‘ladimi, tteokbokki sotadigan joy albatta topiladi. To‘rtalasini birga olsangiz ham qorin to‘yadigan narx odatda atigi $7–8 atrofida bo‘ladi. Yolg‘iz kirib bitta tteoksuntwio buyurtma qilsangiz, shu o‘zi kechki ovqat bo‘lib qoladi. Musulmon o‘quvchilar uchun bir narsani boshidan aytib qo‘yay: bu to‘plamdagi sundae odatda cho‘chqa ichagi va qoni bilan tayyorlanadi, shuning uchun halol ovqatlanadiganlar ko‘proq tteokbokki, omuk va twigimni tanlashadi.
O‘sha kuni ham xuddi shunday bo‘ldi. O‘tirishim bilan tteoksuntwio setini buyurtma qildim. Yolg‘iz o‘zim edim, lekin porsiya ancha kattagina chiqdi. Buni oxirigacha yeya olamanmi deb o‘yladim, ammo xulosa boshidan aytsam, sho‘rvasigacha qoldirmay tugatdim.
Tteoksuntwio to‘plami — mana shu koreys punsigining klassikasi
Qizil laganda ustiga to‘rtta taom birdan terib keltirildi. Mana shu tteoksuntwio seti. Bu yer Joz Tteokbokki (Jaws Tteokbokki) degan punsik tarmog‘i bo‘lib, Koreya bo‘ylab filiali anchagina ko‘p. Lekin bugungi matn do‘kon sharhi emas, koreys punsigining o‘zi haqida, shuning uchun joy haqidagi gapni shu yerda to‘xtataman.
Qaysi punsikxonaga kirsangiz ham tarkibi deyarli bir xil bo‘ladi. Qizil tteokbokki, tiniq sho‘rvadagi omuk, bir likopcha sundae va bir savat twigim. Men buni Tajeonda ham yeganman, Seulda ham yeganman, farq qilgani faqat ta’mdagi juda mayda nozikliklar edi.
Tteokbokki — qizil sousga cho‘mgan chaynaladigan tteok
Avval tteokbokkidan boshladim. Qizil sous ichida dumaloq, semiz tteoklar yotibdi, ustiga esa bitta gazak qo‘yilgan ekan. Boshida bu nega ustida turibdi deb o‘yladim, keyin sousga botirib ko‘rsam, qarsildoq tuzilma bilan achchiq-shirin ziravor aralashib, g‘alati darajada qaram qilib qo‘yar ekan. Faqat sho‘rvada uzoq tursa, tezda yumshab qoladi. Men buni bilmay keyinroq oldim-u, ancha ivib qolgan holatda yedim.
Guruch tteogi va un tteogi, farqi nimada?
Bu yerdagisi guruch tteogi edi. Koreys tteokbokkisida ishlatiladigan tteok ikki xil bo‘ladi: guruch tteogi va un tteogi.
Guruch tteogi va un tteogi, farqi nimada?
Bu guruchdan tayyorlanadigan tteok. Uning asosiy xususiyati qattiqroq, cho‘ziluvchan va yopishqoq tekstura bo‘lib, chaynagan sari mayin donli ta’m chiqadi. Sousni ichigacha juda shimib olmaydi, shu sabab tashqi tomoni achchiq, ichi esa yengilroq bo‘ladi. Sovusa juda tez qotadi, shu bois kelishi bilan darrov yeyish kerak.
Bu bug‘doy unidan tayyorlanadigan tteok. Guruch tteogiga qaraganda yumshoqroq va elastikroq bo‘ladi, sous esa ichigacha kirib boradi, shuning uchun bir tishlaganda ziravor ta’mi birdan ochiladi. Sovugandan keyin ham guruch tteogidek tez qotib qolmaydi. Koreyada bolalikda maktab oldidagi punsikxonalarda ko‘pincha shu un tteogi berilgan, shu sabab uni yeganlar o‘sha davrni eslaydi.
Hozir ko‘proq guruch tteogi mashhur. Lekin men negadir un tteogini sog‘inadigan tomondaman. Bolaligimda maktabdan keyin cho‘ntagimdagi $1 ga ham yetmaydigan pul bilan punsikxonaga kirganimda, ko‘pincha shunday un tteokli tteokbokki chiqardi. Koreyada qaysi biri mazaliroq, guruch tteogimi yoki un tteogimi degan bahs anchadan beri bor. To‘g‘ri javob yo‘q. Bu did masalasi. Xuddi bizda maktabdan keyin somsa yeganmizmi yoki pirojki olganmizmi degan xotira kabi.
Tteokbokki sousining siri
Tteokbokkidagi eng muhim narsa mana shu quyuq qizil sous. Uni gochujang, shakar, kraxmal siropi va soya sousini aralashtirib tayyorlashadi, shuning uchun ta’mida bir paytning o‘zida ham shirinlik, ham achchiqlik keladi. Achchiq ovqatni uncha eplay olmaydiganlar xavotir olishi mumkin, lekin oddiy tteokbokki u qadar dahshatli achchiq emas. Avval shirinligi seziladi, achchiqligi esa keyin mayin ko‘tariladi. Agar umuman achchiq yeya olmasangiz, chajang tteokbokki ham bor. U qizil emas, qora rangda bo‘ladi, chunki tteok ustiga chajang sousi singadi va ta’mi achchiq emas, sal shirinroq chiqadi.
Lekin buning aksi ham bor, ya’ni aynan achchiqni yaxshi ko‘radiganlar uchun tayyorlanadigan tteokbokki ham mavjud.
Achchiq tteokbokki sinovi
Koreyada achchiq tteokbokkini bosqichma-bosqich sotadigan joylar juda ko‘p. 1-bosqichdan 5-bosqichgacha, ba’zi joylarda esa 10-bosqichgacha ham bor, yuqori darajaga chiqib ko‘rishni esa odamlar go‘yo bir sinovday qabul qilishadi. Videolarda “achchiq tteokbokki sinovi” deb qidirsangiz, yuzi qizarib, ko‘ziga yosh olib yeyayotgan odamlar chiqadi.
Yuqori bosqichlar rostdan ham juda achchiq bo‘ladi. Oddiy tteokbokki shirin-aralash yengil achchiq bo‘lsa, sinov uchun tayyorlanadigani og‘izni kuydiradigandek tuyuladi. Ba’zi joylarda oxirigacha yeb tugatsangiz, rasmingizni devorga osib qo‘yishadi yoki hatto tekin ham qilib berishadi.
Koreyaga borganingizda shuni sinab ko‘rmoqchi bo‘lsangiz, 2-bosqichdan boshlang. 1-bosqichning o‘zi ham chet elliklar uchun yetarlicha achchiq bo‘lishi mumkin.
Men ham bir marta 3-bosqichni buyurtma qilganman. Yarmini ham yeya olmadim, faqat omuk sho‘rvasini ichib o‘tirganman. O‘sha kundan beri bunaqa sinovlarga qo‘l urmiman.
Twigim — tteokbokki sho‘rvasiga botgan zahoti boshqa taomga aylanadi
Tteokbokkidan keyin twigimga o‘tdim. O‘sha kuni yarim-yarim qilib mandu twigim va kalmar twigimi berishdi. Koreys punsigidagi twigim yaponcha tempuradan farq qiladi. Tempuraning qobig‘i yupqaroq va yengilroq bo‘ladi, koreys usulida esa ancha qalin. Bir tishlaganda avval qarsillagan tashqi qismi sinadi, keyin ichidagi mahsulot chaynala boshlaydi.
Buni shundoq ham yesa bo‘ladi, lekin koreyscha usuli tteokbokki sho‘rvasiga botirib yeyish. Men avvaliga qarsillog‘ini yo‘qotgim kelmay, shundoq yedim. Keyin yon stol dagi odam bo‘lakni sho‘rvaga rosa botirib olayotganini ko‘rib, men ham sinab ko‘rdim. Shundan keyin faqat shunday yeyman. Qarsilloq hissi biroz yo‘qoladi, lekin o‘rniga achchiq-shirin ta’m ichigacha kirib, butunlay boshqa ovqatga aylanadi.
Koreys punsigidagi twigim turlari juda ko‘p
Koreys punsigidagi twigim turlari juda ko‘p
Sabzavot twigimi — piyoz, sabzi va ko‘k piyozni aralashtirib, yassi qilib qovuriladi. Eng ko‘p uchraydigan va eng arzon turi shu.
Kimmari twigimi — shisha lapsha dengiz o‘ti bilan o‘ralib, qovurib olinadi. Punsik twigimlari orasida eng mashhurlaridan biri.
Batat twigimi — batat qalin qilib kesilib qovuriladi. Shirinroq bo‘lgani uchun bolalar ayniqsa yaxshi ko‘radi.
Kalmar twigimi — kalmar qalin xamir qobig‘iga o‘ralib qovuriladi. Chaynash hissi juda yoqimli.
Mandu twigimi — mandu, ya’ni koreyscha chuchvara yana bir bor yog‘da qovuriladi. Tashi qarsildoq, ichi shirador.
Qisqichbaqa twigimi — buni odatda yaxshiroq punsikxonalarda ko‘rasiz. Boshqa twigimlardan qimmatroq bo‘ladi.
Ko‘cha aravachasiga borsangiz, shu twigimlarning hammasi yog‘i tushib turadigan panjara ustiga turi bo‘yicha terib qo‘yilgan bo‘ladi. Barmog‘ingiz bilan ko‘rsatib tanlasangiz bas, o‘zingiz xohlaganingizni solib berishadi. Bitta donasi odatda $0.4 dan $0.8 gacha bo‘ladi.
Kimmari twigimi — punsik twigimining yulduzi
Yaqindan qarasangiz, xamir qavati qanchalik qalin ekani bilinadi. Yashil tus berib turgani kimmari twigimi, bu men punsik twigimlari ichida eng yaxshi ko‘radiganim. Shisha lapshani dengiz o‘tiga o‘rab qovurishadi, tashqi tomoni qarsildoq, ichida esa lapsha chaynalib cho‘ziladi. Tteokbokki sho‘rvasiga yaxshilab botirib yesangiz, qarsillog‘i o‘rniga namroq va achchiqroq ta’mga aylanadi. Agar tteokbokki bosh qahramon bo‘lsa, kimmari usiz sahna to‘liq bo‘lmaydigan qahramon.
Omuk — achchiqlikni bosadigan tiniq sho‘rva
Tteokbokki yeb achchiqlik ko‘tarila boshlasa, qo‘l aynan shunga boradi. Omuk. Koreyada uni odeng deb ham atashadi. Tiniq sho‘rva ichida omuklar to‘lib yotadi, lekin asl gap shu sho‘rvaning o‘zida.
Anchous va laminariyadan qaynatilgan bulonga omuk solib pishirilsa, umami ta’mi sho‘rvaga o‘tib, u yanada chuqurroq bo‘lib ketadi. Qishda shu sho‘rvadan bir ho‘plam ichsangiz, ichingiz birdan yozilib ketadi. Men shu ta’mni uyda qayta qilishga bir necha marta uringanman. Anchous ham oldim, laminariya ham oldim, o‘sha omukni ham oldim, lekin o‘sha ta’m chiqmadi. Menimcha, punsikxona qozonida ertalabdan kechgacha qaynab turishning o‘z ta’mi bor. 30 daqiqa qaynagan narsa bilan 12 soat tinmay dam bo‘lganining farqi bo‘lishi tabiiy.
Omuk shakliga qarab uni yeyish usuli ham o‘zgaradi
Omuk shakllari turlicha bo‘ladi. To‘rtburchak, o‘ralgan, dumaloq. Yassi shakldagisi sho‘rvani ko‘proq shimadi, o‘ralganining ichida esa sho‘rva yig‘ilib turadi, shuning uchun tishlaganda ichidagi qaynoq bulon yorilib chiqadi. Birinchi marta yeyayotganlarga bitta maslahat: o‘ralgan omukni birdan katta tishlab olmang. Ichida juda issiq sho‘rva bo‘lgani uchun tanglayni kuydirib yuborishi mumkin. Men kuyganman.
Sundae — cho‘chqa qonidan tayyorlanadigan koreyscha kolbasa
Bu sundae. Uni bo‘laklab kesib berishgan, yonida jigar va ichak ham bor, pastroqda esa tuzli sous ko‘rinib turibdi. Bu tuzga qizil qalampir aralashtirilgan bo‘lib, sundaeni shunga botirib yeyish eng odatiy usul hisoblanadi.
Sundae nima o‘zi? Bu cho‘chqa ichagiga shisha lapsha, sabzavot va cho‘chqa qonini solib, bug‘da pishiriladigan taom. “Qondan tayyorlangan kolbasa” degan gapni eshitsangiz, biroz to‘xtab qolishingiz mumkin, lekin Yevropada ham o‘xshash taomlar bor. Britaniyada blek puding, Ispaniyada morsiya, Fransiyada buden nuar bor. G‘oya o‘xshash, lekin koreys sundaesining ichida shisha lapsha bo‘lgani uchun u ancha chaynaladigan va yengilroq ta’mli chiqadi.
Koreys sundae va yevropacha qonli kolbasa
Bu cho‘chqa ichagiga shisha lapsha, sabzavot va cho‘chqa qonini solib bug‘da pishiriladigan taom. Ichida lapsha bo‘lgani uchun uning asosiy belgisi chaynaladigan tekstura, odatda uni tuzli sousga yoki tteokbokki sousiga botirib yeyishadi. Ta’mi nisbatan yengil.
Bu cho‘chqa qoni, yog‘, don mahsulotlari va ziravorlardan tayyorlanadigan kolbasa. Har mamlakatda nomi boshqacha. Britaniyada blek puding, Ispaniyada morsiya, Fransiyada buden nuar deyiladi. U koreys sundaesiga qaraganda yog‘liroq va ziravori kuchliroq bo‘ladi.
Men sundaeni tuzli sousdan ko‘ra tteokbokki sho‘rvasiga botirib yeyishni ko‘proq yaxshi ko‘raman. Tuzli sousda sundaening o‘z ta’mi yaxshiroq bilinadi, tteokbokki sho‘rvasida esa ustiga achchiqroq xarakter chiqadi va umuman boshqa kayfiyat beradi. Ikkalasini ham sinab ko‘rib, o‘zingizga yoqqanini tanlasangiz bo‘ladi.
Punsikxonadagi sundae bilan qo‘lbola sundaening farqi
Bu qo‘lbola sundae emas. Punsikxonalardagi sundaening ko‘pi zavodda tayyorlangan bo‘ladi. Qo‘lbola sundae esa odatda an’anaviy bozorlarda sotiladi, ichidagi mahsulotlari dag‘alroq, qalinligi ham notekisroq bo‘ladi. Ta’mi ham ancha boshqacha. Lekin rostini aytsam, tteokbokki bilan birga yeyiladigan shu sundae ham bemalol yetadi.
Yonida chiqqan jigar va ichak masalasi esa aniq didga borib taqaladi. Yoqtiradigan odamlar usiz nimadir yetishmayotgandek his qiladi, yoqtirmaydiganlar esa umuman qaramaydi. Xohlamasangiz, buyurtma berganda qo‘shimcha qismlarini olib tashlashni aytsangiz bo‘ladi. Shunda o‘rniga sundaening o‘zidan biroz ko‘proq solib berishadi. Men jigarni yaxshi ko‘raman, ichakni esa uncha yemayman.
Har biridan bittadan ko‘tarib ko‘rdim
Omukni tishcho‘pga sanchib bir luqmada oldim. Sundaeni esa kesimi ko‘rinsin deb ko‘tardim, ichida shisha lapsha juda zich joylashgan. Kalmar twigimida esa xamir orasidan oq tentaklari chiqib turadi. Punsikning zavqi ham shunda: har biridan bittadan ko‘tarib yeyish. Chopstik bilan juda sipo yegandan ko‘ra, tishcho‘p bilan ketma-ket sanchib yeyish punsikxona kayfiyatiga ko‘proq mos keladi.
Punsik — shunchaki kundalik hayotning o‘zi
Punsik oldindan bron qilib boriladigan yoki alohida kiyinib kiriladigan joy emas. U mahallaning qaysidir burchagida doim bo‘ladi, qorin ochsa, shunchaki kirib ketasiz.
Lekin shu soddagina ovqat koreyslar xotirasiga juda chuqur singib ketgan. Maktabdan keyin do‘stlar bilan tangalarni yig‘ib tteokbokki buyurtma qilgan damlar. Qishda ko‘cha aravachasi yonida omuk sho‘rvasi bilan qo‘l isitgan paytlar. Kechki ish ortidan chiqib, yolg‘iz bir likopcha sundae buyurtma qilgan tunlar. Punsik shunchaki ovqat emas, balki o‘sha-o‘sha lahzalarning o‘zi.
O‘sha kuni men ham shunday bo‘ldim. Ishdan qaytishda hech qanday katta rejasiz kirib ketgan punsikxonada qizil lagandadagi tteoksuntwioni bir o‘zim tugatib chiqdim. Qornim to‘q edi, kayfiyatim ham yaxshi bo‘ldi. Punsik shunaqa: katta sabab bo‘lmasa ham kirib ketasiz, o‘ylagandan ko‘proq yeysiz, keyin yoqimli his bilan chiqasiz.
Koreyaga borsangiz, kamida bir marta albatta kirib ko‘ring. Va omuk sho‘rvasini, albatta, ichib ko‘ring. Asl gap o‘sha yerda.
Ushbu post dastlab https://hi-jsb.blog saytida chop etilgan.