પ્રવાસી વિનાનું શાંત પરંપરાગત ગામ — કોરિયાની છુપાયેલ ગલીઓ

નવા શહેરની વચ્ચોવચ પરંપરાગત ગલી છે

કોરિયામાં પરંપરાગત હાનોક ગામ જોવું હોય તો સામાન્ય રીતે જિયોન્જુ કે સિઓલનું બુકચોન યાદ આવે. પણ એક એવું ગામ છે જ્યાં ન ટૂરિસ્ટ છે, ન ટિકિટ છે, ને લોકો ખરેખર રહે છે — સેજોંગ ગોઉન-ડોંગ હાનોક વિલેજ (Sejong Goun-dong Hanok Village). આશરે 46 પરંપરાગત હાનોક ઘરોનું નાનું રહેણાંક ગામ, સિઓલથી કારથી દોઢ કલાકે ને ડેજિયોન (સિઓલથી દક્ષિણે લગભગ દોઢ કલાક દૂરનું મોટું શહેર) થી ફક્ત 30 મિનિટે. જો તમે શાંત ગલીઓમાં ચાલવા માંગો છો, અથવા સિઓલથી બુસાન સુધીની લાંબી ડ્રાઈવમાં હાઇવે ધાબા ને બદલે કંઈક સુંદર જગ્યાએ રોકાવા ઇચ્છો છો, તો આ જ જગ્યા છે.

ગયા વર્ષે પાનખરમાં પત્ની સાથે ગયેલો. ઘરથી નજીક હોવા છતાં મને ઘણા સમય પછી ખબર પડી કે અહીં હાનોક ગામ છે. સેજોંગ શહેર જ એવું છે કે કોરિયન લોકો પોતે પણ કહે છે "ત્યાં શું છે?" — કારણ કે સરકારી ઓફિસો ને એપાર્ટમેન્ટ સિવાય ન્યૂ સિટીની ઈમેજ જ એટલી સ્ટ્રોંગ છે. એ દિવસે પહેલા ગામની બાજુમાં જ આવેલી હેમલ (Hemel) નામની હાનોક કેફેમાં ગયેલો, ને ત્યાંથી નીકળતી વખતે હાનોક ગામમાં ચાલ્યો. હેમલ કેફેનો અલગ રિવ્યૂ લખીશ, અહીં ટૂંકમાં કહું તો — પરંપરાગત હાનોક ઈમારતમાં ચા ને ડેઝર્ટ મળે છે, ને હાનોક ગામ આવો તો સાથે ફરવા માટે પરફેક્ટ જગ્યા છે.

ગામની અંદરની ગલીમાં પગ મૂક્યો કે બંને બાજુ નીચી પથ્થરની દીવાલો ચાલુ થઈ, ને નળિયાવાળા છાપરાંએ આખી નજર ભરી દીધી. પણ ઉપર જુઓ તો પાછળ 20 માળની એપાર્ટમેન્ટ બિલ્ડિંગ ઊભી છે. આ છે ગોઉન-ડોંગ હાનોક ગામની પહેલી છાપ. સ્પષ્ટ રીતે ન્યૂ સિટીની વચ્ચે છો, પણ ગલીમાં ઊભા રહો તો હવા જ અલગ લાગે. ચાલતા ચાલતા પાછળ ફર્યો તો ફરીથી એપાર્ટમેન્ટ દેખાયા, ને પત્નીએ કહ્યું "આ ખરેખર ન્યૂ સિટી છે?" મને પણ એ જ વિચાર આવ્યો.

પથ્થરની દીવાલો ને સૂકેલા હાઈડ્રેન્જિયા વચ્ચે ચાલવું

થોડું વધારે અંદર જાઓ તો એપાર્ટમેન્ટ ધીમે ધીમે નજરમાંથી ગાયબ થઈ જાય. એના બદલે કાળા નળિયા ચઢાવેલી પથ્થરની દીવાલો બંને બાજુ લાંબી ચાલે, ને દીવાલ ઉપરથી હાઈડ્રેન્જિયાના ફૂલ સુકાઈ ગયેલી હાલતમાં ડોકિયું કરતા હતા. ઉનાળામાં હોત તો આ બધા વાદળી રંગે ખીલ્યા હોત, પણ પાનખરનો અંત હતો એટલે ભૂરા ને બરડ થઈ ગયેલા. પણ એની એક અલગ જ ભાત હતી. હાનોક ઘરો ને સૂકેલા ફૂલ — કોઈ ધ્યાન નથી આપતું પણ એકલા સુંદર. ગલી એટલી શાંત હતી કે ફક્ત અમારા પગલાંનો અવાજ પથ્થર પર ગુંજતો હતો.

આ ટૂરિસ્ટ સ્પોટ નથી, ખરેખર લોકો રહે છે અહીં

ગોઉન-ડોંગના ઘરો જૂના હાનોક નથી જે સાચવ્યા હોય — આ બધા શરૂઆતથી જ પરંપરાગત હાનોક શૈલીમાં નવા બાંધેલા છે, સરકારી ગાઇડલાઈન મુજબ. માળખું, છાપરું, દીવાલ — બધું નિયમ પ્રમાણે. એટલે આખા ગામમાં એક પણ મકાન અલગ નથી લાગતું.

આ ખરેખર લોકોનાં ઘર છે. બે માળનું હાનોક, લાકડાની રેલિંગવાળો બાલ્કની — પહેલી નજરે લાગે કે કોઈ ફાઈવ-સ્ટાર રિસોર્ટ છે કે હેરિટેજ સાઈટ છે, પણ હકીકતમાં કોઈકનું ઘર છે. આ વિસ્તાર ખાસ છે કારણ કે જૂના હાનોક સાચવ્યા નથી — શરૂઆતથી જ પરંપરાગત હાનોક શૈલીમાં નવા બાંધ્યા છે. હાનોક સમીક્ષા ગાઇડલાઈન મુજબ માળખું, છાપરું, દીવાલ — બધામાં ચોક્કસ ધોરણો પાળ્યા છે. એટલે આખા ગામમાં એક પણ મકાન બીજાથી વિષમ નથી, સંપૂર્ણ એકરૂપતા છે.

કોરિયામાં ફરો તો ખ્યાલ આવશે કે આ દેશ જૂની ઈમારતો તોડીને નવી એપાર્ટમેન્ટ બાંધવામાં દુનિયામાં સૌથી ઝડપી છે. રાજમહેલ કે મંદિર જેવી હેરિટેજ સાઈટ સિવાય રોજિંદા જીવનમાં પરંપરાગત સ્થાપત્ય જોવું લગભગ અશક્ય છે. વિચારો — જેમ ગુજરાતના કોઈ ગામમાં બધા હવેલી-શૈલીના ઘરો તોડીને ફ્લેટ બાંધી દે, તો પછી હવેલી ક્યાં જોવા? એ જ હાલત કોરિયાની છે. એ રીતે જોઈએ તો ગોઉન-ડોંગ હાનોક ગામ કોરિયન પરંપરાગત સ્થાપત્યની સુંદરતાને આધુનિક ઘરોમાં ઉતારનાર દુર્લભ ઉદાહરણ છે.

દેવદાર, નળિયાવાળા છાપરાં, પથ્થર પર ઊભેલા હાનોક

દેવદાર વૃક્ષોની વચ્ચેથી દેખાતી નળિયાવાળા છાપરાંની રેખા, પથ્થરના ઓટલા પર ઊભું લાકડાનું માળખું — ડિઝાઈન કન્સેપ્ટ ચોખ્ખું ને ક્યાંય બેદરકારી નથી. જો તમે કોરિયન પરંપરાગત હાનોક ફક્ત ફોટોમાં જ જોયા હોય, તો અહીં આવીને એ અસલી જોવું એ સૌથી સ્વચ્છ અનુભવ હશે. કારણ કે આ ટૂરિસ્ટ માટે સજાવેલા હાનોક નથી — આ ઘરોમાં લોકો રોજ આવે ને જાય છે.

બહારનો રસ્તો — હાનોક રિસોર્ટ જેવું ટેકરી પરનું ગામ

ગામના બહારના રસ્તા પર આવો તો દૃશ્ય બદલાય. અંદરની ગલીઓ પથ્થરની દીવાલો વચ્ચે સાંકડી હતી, પણ અહીં રસ્તો પહોળો છે ને હાનોક ઘરો ટેકરી પર બંને બાજુ ગોઠવાયેલા છે. દરેક દરવાજા પર ચાઈનીઝ અક્ષરોમાં ઘરનું નામ લખેલું, પથ્થરના ઓટલા પર બે માળના હાનોક ચઢેલા — સાચું કહું તો ગામ કરતાં હાનોક રિસોર્ટ વધારે લાગે. પણ દરવાજા સામે પાર્ક કરેલી ગાડી દેખાય છે ને? એ અહીં ખરેખર રહેતા લોકોની છે.

પાછળની ટેકરી પર પાનખરના રંગો ધીમે ધીમે આવવા લાગ્યા હતા, ને નળિયાવાળા છાપરાંની લાઈન સાથે ભળીને સરસ ચિત્ર બનતું હતું. આખા રસ્તા પર ફક્ત અમે બે જ હતા. એટલી શાંતિ કે થોડું ઓકવર્ડ લાગે — જાણે કોઈના મહોલ્લામાં ચોરીછૂપીથી ઘૂસી ગયા હોઈએ. પણ આ ગામ ચાલનારાઓને આવકારે એવું માળખું ધરાવે છે, એટલે ચિંતા કરવાની જરૂર નથી.

ટેકરીના ટોચ પર ગામનો છેલ્લો છેડો — ફોટો માટે શ્રેષ્ઠ જગ્યા

રસ્તા પર ટેકરી ચઢતા જાઓ તો ગામનો છેલ્લો છેડો આવે. અહીંથી પાછળની ટેકરી બિલકુલ નજીક છે, એટલે દેવદાર ને નળિયાવાળા છાપરાં ભળે એવું દૃશ્ય શહેર તરફથી જે દેખાય છે એનાથી તદ્દન જુદું છે. "એપાર્ટમેન્ટ વચ્ચેના હાનોક" નહીં — ડુંગરની તળેટીમાં બેઠેલા હાનોક, જાણે કોઈ ગામડાની જૂની હવેલીઓનું ગામ.

પથ્થરના ઓટલાની બાજુમાં એઝેલિયા ફૂલોનો ઝૂમખો ખીલેલો હતો, કોઈ ન જુએ એવા ટેકરીના રસ્તા પર બસ ખીલેલો. થોડું દુઃખ થયું. હાનોક દીવાલ, ગુલાબી ફૂલો, ને પાછળ લીલો ડુંગર — ફોટો માટે આ વિસ્તાર સૌથી સારો હતો. પણ અહીં સુધી ચઢનારા ભાગ્યે જ હોય. મોટાભાગના લોકો પ્રવેશ પાસેની કેફે સુધી જોઈને પાછા ફરે, એટલે આ ઉપરનો ભાગ ખરેખર ફક્ત અમે બે જ હતા.

સૂર્યાસ્ત સમયે બેકલાઈટમાં બનેલી છાપરાંની સિલ્હૂએટ

સૌથી નીચેના રસ્તા પરથી ઉપર જુઓ તો પથ્થરના ઓટલા પર બે-ત્રણ હાનોક ઘરો સાથે ઊભેલા દેખાય, ને સૂરજ ટેકરી પાછળ ઉતરવાની તૈયારીમાં હોય ત્યારે બેકલાઈટથી ફક્ત છાપરાંની રૂપરેખા જ દેખાય. આ ટાઈમિંગ પરફેક્ટ હતું. બપોરે મોડા આવો તો આવું દૃશ્ય મળે. ફોટો માટે ખાસ આ સમયે આવવું ખોટો આઈડિયા નથી.

દીવાલની ડિટેલ — ચાલતા ચાલતા ધીરે જુઓ તો દેખાય

દીવાલની ડિટેલ નજરે ચઢી એટલે નજીક ગયો. નળિયાના ટુકડા ને ઈંટ મિક્સ કરીને ચણેલી પરંપરાગત ડિઝાઈનની દીવાલ, ઉપર પથ્થરના ઓટલા પરથી દેવદાર ઊગી નીકળ્યું છે ને નીચે નાના ફૂલ વાવેલા છે. આવું ફોટોમાં બરાબર નથી દેખાતું — જાતે ચાલીને ધીરે ધીરે જુઓ ત્યારે જ દેખાય.

પાર્કિંગ ચેતવણી — ગામમાં ગાડી ઊભી રાખશો તો દંડ થશે

એક વાત ધ્યાનમાં રાખજો. આ ગામના અંદરના રસ્તા પર પાર્કિંગ કે સ્ટોપિંગ પ્રતિબંધિત છે. કોરિયામાં આવા સાઈન હોય ત્યાં ગાડી ઊભી રાખો તો ફાઈન આવે. ભાડાની ગાડી લઈને આવ્યા હો તો ગામ અંદર ગાડી ન મૂકો — હેમલ કેફેનું પાર્કિંગ કે ગામ વચ્ચેનું પબ્લિક પાર્કિંગ વાપરો. ગલી સુંદર છે એમ કહીને ગમે ત્યાં ગાડી ઊભી રાખશો તો પછી ભાડાની ગાડી જમા કરાવતી વખતે ફાઈનનું બિલ મળી શકે. હું હેમલ કેફેના પાર્કિંગમાં ઊભો રહ્યો, ત્યાં જગ્યા ઘણી હતી ને અનુકૂળ હતું.

હાનોક ને ન્યૂ સિટી એક જ ફ્રેમમાં

ગામના પ્રવેશ પાસે એક ડગલું પાછળ હટીને જુઓ તો ડાબી બાજુ દેવદારની વચ્ચે હાનોક છાપરાં દેખાય, ને જમણી બાજુ દૂર આધુનિક બિલ્ડિંગ. આ એક તસવીરમાં સેજોંગ શહેર આખું સમાઈ જાય. હાનોક ને ન્યૂ સિટી એક ફ્રેમમાં — આ જ આ મહોલ્લાની ઓળખ છે. એક ક્રોસિંગ ઓળંગો ને તમે જાણે બીજા યુગમાં પહોંચી જાઓ, એ અનુભૂતિ વિચિત્ર ને સુંદર બંને હતી.

જવા જેવું છે કે નહીં — સાચું મૂલ્યાંકન

સાચું કહું તો ફક્ત આ ગામ જોવા ખાસ સેજોંગ સુધી આવવું એટલું યોગ્ય નથી. ગામ નાનું છે — 20 મિનિટમાં આખું ફરી લો. પણ જો સેજોંગ રસ્તામાં આવતું હોય તો વાત અલગ છે. સિઓલથી બુસાન, ગ્વાંગ્જુ કે ડેજિયોન તરફ ઉતરનારા લોકો સેજોંગ થઈને જ જાય. હાઈવેથી ઉતરીને 10-15 મિનિટમાં પહોંચી જવાય, ને લાંબી ડ્રાઈવ દરમિયાન ધાબા ને બદલે અહીં 30 મિનિટ-1 કલાક રોકાઈ જવાનું. હાનોક ગલીમાં ચાલો, બાજુની કેફેમાં ચા પીઓ, ને ફરીથી નીકળી પડો.

મારી જેમ સેજોંગ નજીક રહેતા હો તો ફરવા-ચાલવા માટે હળવી ટ્રિપ તરીકે સરસ છે, ને ટ્રાવેલ દરમિયાન રસ્તામાં પસાર થતા હો તો થોડીવાર ઉતરીને શાંત ગલીઓમાં એક આંટો મારવો પૂરતો છે. અહીં ટૂરિસ્ટ સ્પોટ જેવું કંઈ સજાવેલું નથી — ખરેખર લોકો રહે છે એ મહોલ્લામાં ચૂપચાપ ચાલવાનું — ને એ જ ગોઉન-ડોંગ હાનોક ગામનું ચાર્મ છે.

ગોઉન-ડોંગ હાનોક ગામ કેવી રીતે પહોંચવું

હાનોક ગામની આસપાસ ફરવાલાયક સ્થળો

ફક્ત હાનોક ગામ ઓછું લાગે તો આસપાસ ઘણું છે. અડધા દિવસનો પ્લાન બનાવો તો બધું આરામથી ફરી શકાય.

ભલામણ કરેલો અડધા દિવસનો ટૂર પ્લાન

આ પોસ્ટ મૂળ રૂપે અહીં પ્રકાશિત થયેલી છે https://hi-jsb.blog.