Ачуу тоок буту — токтобой жей турган дакбал

Кореяда ачуу сыра закускаларынын эң күчтүүсү деп айтылган тамак бар. Ал — ачуу тоок буту, башкача айтканда дакбал. Сеул, Пусан, Тэжон же Тэгу болобу, Кореянын кайсы шаарына барбаңыз, бир көчөнүн бурчунда кызыл соуска оронгон тоок бутун саткан көчө чатырын же ичимдиккананы сөзсүз көрөсүз. Бул корейлердин түнкү тамак маданиятынан түшпөгөн меню, анан дагы ачуу көчө тамактарынын эң көрүнүктүү өкүлдөрүнүн бири.

Мен Кореяда жашаган кореймин, бирок тоок бутун улам эле жей берген адам эмесмин. Ошентсе да 2025-жылдын кышында жубайым экөөбүз Ханшин Почага көптөн кийин барып калдык. Үйдөн кыйла алыс болгондуктан бир барып келүү деле оңой эмес, бирок кээде ушул ачуу даам эске түшүп кетсе, айла жок ошол жакка тартып калат экенсиң.

Тоок буту Кореяда гана жеген тамак эмес

Чынында, тоок бутунун өзү Кореяга эле тиешелүү тамак эмес. Көп өлкөдө аны ар кандай кылып жешет, бирок корейче дакбалда өзгөчөлүк — текстура эмес, дал ошол ачуу даам башкы ролдо турганы. Ошон үчүн бул тамак кадимки тоок бутунан бир топ башкача сезилет.

Кытайда аны «бонжо» деп атап, димсамдын ичинде да беришет, ал тургай дүкөндөн таңгакталган тоок бутун закуска катары сатып алса боло тургандай кеңири тараган азык. Таиландда да көчөдө куурулган же кайнатылып бышкан тоок бутун көп көрөсүз. Филиппинде болсо «адидас» деген каймана ат менен белгилүү болуп, көчөдө барбекю таякча түрүндө абдан популярдуу. Мексикада шорпого кошуп жеген маданият бар, Ямайкада да тоок бутунан жасалган шорпо кадимки эле күнүмдүк тамак.

Бирок корейче тоок бутунун бул өлкөлөрдөн так айырмаланган жери бар. Көп жерде тоок буту көбүнчө чайноо текстурасы үчүн же шорпого даам берүү үчүн колдонулса, Кореяда тоок бутунун өзү эле ачуу даамдын символу болуп калган. Гочужан менен кызыл калемпир күкүмүнө аралашкан тоок бутун көргөндө «муну кантип жейт?» деп айтасың, бирок кол бир тийсе токтой албай каласың. Корейлер муну атайын издеп барышат. Көздөн жаш, мурундан суу чыкканча жешет да.

Кореяда көп жолуккан тоок бутунун түрлөрү

Кореяда тоок буту саткан жерге барсаңыз, меню күткөндөн да ар түрдүү болот. Бир эле тоок буту болсо да, кантип жасалганына жараша даамы таптакыр башкача болуп кетет.

Шорполуу дакбал — столдун үстүндө кайнатып жеген ачуу тоок буту

Бул — Ханшин Почадан алган ачуу шорполуу дакбал. Кара темир табага кызыл соуска оронгон тоок буту үйүлүп келет, үстүнө кунжут менен көк пияз себилет — карап эле ачуу экенин түшүнөсүң да, туурабы?

Муну даяр абалда алып келишет, бирок иш муну менен бүтпөйт. Столдогу газды күйгүзүп, дагы бир аз кайнатып коюулаш керек. Башында соусу суюк көрүнөт, бирок бышып-бышып кайнай бергенде шорпосу тартылып, соус тоок бутуна чындап жабыша баштайт. Шорполуу дакбалдын кызыгы ушул — отту конок өзү башкарып бышырат, ошондуктан канча убакыт коюулатарын өзү чечет. Шорпосу азайып, соусу коюуланганда жегенге так учур ошол.

Баасы жана ачуулук деңгээли

Ханшин Почанын баасы боюнча карасак, Ханшин дакбалы (сөөктүү тоок буту + төө буурчак өстүрмөсү) болжол менен $15, ал эми сөөксүз дакбал болжол менен $16 турат. Ачуулугу 1-баскыч негизги даам, 2-баскыч ачуу, 3-баскыч өтө ачуу деп тандалат, бирок чынын айтсам, 1-баскычтын өзү деле кыйла ачуу. Ачуу тамакка ишенимиңиз анча күчтүү болбосо, 1-баскычтан баштоо жакшы.

Өстүрмө шорпосун куюп кайнатуучу ыкма

Тоок буту келгенде ушинтип өстүрмө шорпосун өзүнчө кошо беришет. Башында тоок бутунун өзүн эле карасаң, шорпосу көрүнбөгөндөй болуп «бул чын эле шорполуу дакбалбы?» деп да ойлоп каласың. Бирок ушул өстүрмө шорпосун темир табага куюп, чогуу кайнатасың. Шорпо куюлган заматтан тартып соус жайылып, кызыл түсү күчөй баштайт. Чыныгысы ошол жерден башталат.

Ачуу тоок бутунун жакындан көрүнүшү

Жакындан карасаң ушундай көрүнөт. Тоок буту эмне экенин жакшы билбеген адам көрсө, чынын айтканда, бир аз чочуп кетиши мүмкүн. Манжалары ошол бойдон көрүнүп турат да. Бирок корейлер муну көргөндө биринчи эле «оо, даамдуу экен» деп ойлошот.

Өзүң кайнатып жеген процесс

Бул — газды күйгүзүп, толук кандуу бышырып жаткан учур. Шорпосу көп болсо жөн эле кайната берсең болот, бирок ушундай шорпосу азыраак кезде чөмүч менен улам оодарып, кууруп туруш керек. Болбосо түбүнө жабышып калат. Өстүрмө шорпосун дагы керек десең, каалаганча кошумча алып жесең болот, анан ал үчүн кошумча төлөм да жок.

Баары жакшылап коюулангандан кийин ушундай болуп калат. Мурункусунан таптакыр башкача да, ээ? Соус ар бир тоок бутунун үстүнө жабышкак болуп капталып калат. Таякча менен бирди көтөрсөң, соусу созулуп чыгат — дал ушу учурда жеш керек.

Өстүрмө кошуп ачуусун жөндөө

Өтө ачуу болуп жатса, ушинтип үстүнө өстүрмө салып, чогуу бышырып жесе да болот. Өстүрмө кытырак текстура кошот, анан ачууну да бир аз кармап калат.

Өстүрмө соуска бир аз сиңе баштаганда бул айкалыш чындап сонун болуп кетет. Ачуу соусту соруп алган өстүрмө менен чоюлма тоок бутун бир оозго салганда, шорполуу дакбалда өстүрмө эмне үчүн сөзсүз керек экенин дароо түшүнөсүң.

Тоок бутун жеш жолу — кол менен жилип жеген корейче ыкма

Колкап кийип, кол менен түз кармап, сөөктөн этин ажыратып жеген — корейче ыкма ушул. Сөөктүн арасындагы этти тиш менен шылып жегендин өзүнчө кызыгы бар экенине талаш жок, бирок чынын айтсам, жегенге абдан эле ыңгайсыз тамактардын бири. Сөөктөрү майда жана татаал болгондуктан, корейлер да башында бир аз кыйналышат.

Ошондуктан Кореяга саякат учурунда тоок бутун көрүп жегиң келип, бирок сөөктөн этин терип жегенге тартынып жатсаң, сөөксүз дакбалды сунуштайм. Даамы менен текстурасы дээрлик окшош, бирок сөөк жок болгондуктан кыйла ыңгайлуу жейсиң.

Тоок бутунун эң жакшы шериги — жумуру күрүч

Шорполуу дакбал жегени барсаң, сөзсүз кошо заказ берип калчу нерсе бар. Ал — жумуру күрүч. Ханшин Почада өз колуң менен жасай турган жумуру күрүч болжол менен $2.5 турат. Ичине киргени да көп деле эмес. Күрүчтүн үстүнө деңиз капустасынын күкүмү, туздалган чамгыр, кунжут, көк пияз — болгону ушул.

Бирок даамы аябай көз каранды кылат. Колкап кийип, кол менен эзип-аралаштырып, бир ооздук кылып тоголоктоп жейсиң. Күрүч бир аз ысык болгондуктан башында колду бир аз ысытып жибериши мүмкүн. Ошентсе да бирди жасап оозго салсаң, токтой албай каласың. Ачуу тоок бутун жеп жатып, ортодо ушу жумуру күрүчтөн бир ооз алсаң, ачуусу заматта басаңдап, кайра эле колуң тоок бутуна кетет. Ачуу тамактын арасында күрүч жеп оозду тынчыткандай эле, бирок мында андан да кызыгыраак.

Жумуру күрүчтү жасоо процесси

Жакындан карасаң ушундай. Күрүч, деңиз капустасынын күкүмү, туздалган чамгыр, кунжут, көк пияз. Чын эле болгону ушул эле.

Колкап кийип, муну кол менен жакшылап аралаштырсаң ушундай болуп калат. Деңиз капустасынын күкүмү күрүчтүн арасына кирип, түсү дароо өзгөрүп кетет ээ.

Андан кийин бир ооздук кылып тоголоктосоң, даяр. Жасоо процессинин өзү деле кызык. Ачуу тоок бутунун ортосунда мындан бирден жеп турсаң, ачуу даамдан жыпар даамга, кайра жыпар даамдан ачууга өткөн ушул кайталанууну токтотуу кыйын болуп калат.

Чынчыл пикир

Тоок буту — корейлердин арасында деле жактырган менен жактырбаган так бөлүнгөн тамак. Көрүнүшү да ошондой, анан сөөктөн этин ажыратып жеш процесси да көнө элек болсоң кыйла түйшүктүү. Бирок бир кирип кетсең, чындап эле чыгуу кыйын болгон тамак да ушул. Ачуу соус эринди ачыштырып турса да, кол улам эле барып, ортодо жумуру күрүч менен оозду жубатып коюп, кайра тоок бутун аласың — муну өз башыңдан өткөргөндө, корейлер эмне үчүн бул тамакты коё албай жүргөнүн түшүнөсүң.

Айтмакчы, тоок буту коллагенге бай тамак катары да белгилүү, ошондуктан Кореяда териге жакшы деп жегендер да аз эмес.

Жакпаган жагын да ачык айтсам, Ханшин Поча негизинен ичимдиккана болгондуктан ичи бир аз ызы-чуулуу. Тынч отуруп жей турган атмосфера эмес. Анан биздин үйдөн бир аз алыс болгону үчүн, баргым келгенде дароо жөнөп кете албаганым жеке өзүм үчүн эң өкүнүчтүү жагы. Бирок башынан эле ичимдиккана болгон соң ызы-чуу болсо деле «ушундай болот да» деп кабыл алыш керек экен.

Сөөксүз дакбал да бар, ошондуктан сөөктөн тартынып турсаң, ошол жактан баштап көрсөң деле болот. Ачуулук деңгээлин да тандасаң болот, андыктан 1-баскычтан акырын баштап көргөн туура.

Бул пост алгач https://hi-jsb.blog сайтында жарыяланган.