Budae-jjigae pikantere: tembi'u Koreaguáva

Chiggae, Koreaygua tembi'u’ẽmby mbyte

Hi-JSB ha’e peteĩ blog heta ñe’ẽme, upévare umi tapicha ouva’erãva Korea-pe hag̃ua ojapo hag̃ua jevyha ikatu avei omoñe’ẽ ko’ápe. Upéicha rupi, che jehaipýpe guaraníme’ỹva hag̃ua oikuaa porã, aheja sapy’ami ñe’ẽ ñemoesakã ha aipyso’imi avei peteĩva’erãva tembi’u rehegua. Umi omoñe’ẽva año Avañe’ẽ’ỹre ikatu oñandu pe mbyky’ỹva ha ipukúva—ha’e hag̃uáicha, che’ẽme’ẽ peẽme, ani pekangy!

Ko árape, che añe’ẽta peteĩ menú rehe, tuicha oipytyvõva umi tapicha “oñepyrũ hag̃uáicha” tembi’u koreano rehe: 부대찌개 (Budae-jjigae) rehe.

Pe “chiggae” (찌개) ikatu reimo’ã peteĩ tembi’u rykuasu hatãva, Koreaygua estilo. Oñemoĩ heta mba’e peteĩ mba’yrúpe térã ita-ryrupe, ha oñembopupu “bo’o-bo’o” hag̃uáicha, ha upe rire—pe regla guasu—oñemboyke’ẽ hag̃ua arroz ndive. Korea-pe, chiggae ndaha’éi peteĩ menú año; ha’e hag̃uáicha “tembi’u’ẽmby mbyte”. Óga rupi ojejapo jepi, ha karu renda rupi avei “peteĩ chiggae año” ikatu ojapo pe karu hag̃ua.

Heta tapicha oipuru “Korea rykuasu tembi’u” hag̃ua omoñe’ẽva inglés ñe’ẽme, hag̃uaicha, ha’e ndaha’éi peteĩcha umi rykuasu tembi’u occidental rehe. Chiggae-pe pe punto ha’e pe mesa ári oĩva hornillo-pe oñembopupu hag̃uáicha ha upepete voi rejapyhy kuimbe’ẽme. Ha jepi oúta arroz ndive, oñondive hag̃uáicha. Ko mbojoaju ha’e Koreaygua karu rembiapo ñepyrũrã.

Budae-jjigae mba’épa, ha mba’éicha ijapyra?

Upéicharõ, 부대찌개 (Budae-jjigae / “army base stew” rehegua he’ise chiggae oñembojoajúva “budae” (tenda militar) rehe. Korea ñorairõ rire, umi base militar ykére hetave ojejuhu mba’e’oka: so’o jambon, sosísa, SPAM ha ambue so’o oñembohapyre. Umi mba’e oñemoĩ kimchi ndive, ha rykuasu ojejapo gochujang (térã ají ky’a’ẽ) reheve, ha oñembopupu. Ko’ág̃a katu oñembojoapyve ramyeon, keso, tteok, mandu ha hetave, ha opyta tembi’u Koreaygua “peteĩ mba’yrúpe oñembopupu hag̃uáicha” ramo—ha avei iporãiterei pe “ñembyaty ha ñambopupu oñondive” hag̃uaicha.

Iporãva oĩ peteĩ mba’e: tembi’u oñepyrũ va’ekue tekotevẽgui (ñorairõ rire) ko’ág̃a oiko peteĩva umi chiggae ojeguerohorýva Korea-pe. Umi tenda base militar ykére oĩva (Uijeongbu térã Songtan hag̃uaicha) ojekuaa “ype” ramo, ha ko’ẽreíre pe “budae-jjigae rape’ẽ” oĩ gueteri turista oñemomandu’a hag̃uáicha.

Budae-jjigae ndive oúva banchan (tembi’u ykeguigua)

Pe tembi’u guasu osẽ mboyve, mesa ári oĩma ko’ã banchan heta’ĩva. Korea-pe, ko’ã tembi’u ykeguigua ojepuru arroz ndive, ha mba’épa oúta upéicha oikóta karu rendáre. Umi tapicha pytaguáva oúvo peteĩha jey Korea karu rendápe, hetaiterei oporandu “ko banchan ojepaga pa?”—ha upéicharõ, Korea-pe banchan heta jey nderepagái ha ikatu hag̃uáicha rembyatyve (refill) avei.

Kongnamul muchim — tembi’u haku’ẽ “irũ”

Ko’ápe pe mbytegua ha’e kongnamul muchim: lobia ruru (bean sprouts) oñembojyva’imi ha oñemohe’ẽva sa’imi. Ikaru hag̃ua ipotĩ, ha budae-jjigae hag̃uaicha tembi’u haku’ẽ ndive, ndejuru oñandu hag̃ua “ipya’eve” ha ndohasýi. Kongnamul ojehecha jepi Korea banchan-pe, ha pe xixrĩ ha’ẽva ojapo tembi’u haku’ẽme peteĩ “reset” hag̃uáicha—ha’ẽnte he’ẽ, ha ndejuru omopotĩ.

Kimchi — Koreaygua tembi’u’ẽmby rembiapo

Ko mbytegua katu kimchi. Ha’e banchan ojehechavéva Korea karu renda rupi, ha ijehe’ẽ asy ha ijehe’ẽ haku’ẽ ojogueraha porãiterei arroz ndive. Kimchi ne’ẽngatu ndéve gueteri, eprobáke budae-jjigae ndive: rykuasúpe remboja sa’imi, ha pe he’ẽ ipu’aka hatãva ombopya’ẽ—upéicha “oñepyrũ hag̃ua” iporãve.

Eomuk bokkeum — peteĩ mbyte’ẽ he’ẽjuky hag̃ua

Kóva hína eomuk bokkeum. Eomuk (pira-keke) oñembopuku’imi ha oñemboyke soya-rehegua he’ẽme, upévare he’ẽjuky ha iporã ikaru sa’imi hag̃ua chiggae ou mboyve. Eomuk ikatu ojogueraha kamaboko rehe, péro Korea-pe ojehechave oñemboykévo térã oñemoĩvo rykuasúpe.

Oi muchim — budae-jjigae ipytu’ũ hag̃uáicha

Kóva hína oi muchim (xixiár kimchi estilo). Xixiár oñembohe’ẽ asy-ha-haku’ẽ, ha pe he’ẽ asãipyty ojogueraha porãiterei budae-jjigae so’o ojepuru hag̃uaicha (jambon, sosísa) ndive. Peteĩ jekutu xixiárgui oipytyvõ ndejuru omopotĩ hag̃ua—upéicha rekaru hag̃ua ha rekaru hag̃ua, ndereñandumo’ãi “ijerovia’ẽ” térã ijatyryry.

Ko árape pe tembi’u guasu: budae-jjigae oúma

Ko árape pe tembi’u guasu ha’e budae-jjigae. Korea rembi’u ne’ẽngatu ndéve gueteri, ha nde rekoha-pe rekaru hetave mbujape térã ño’õ rupi, ikatu reñandu pe “arroz ndive chiggae” peteĩ mba’e iñambueha. Péro iporãiterei ojehecha: Korea rapére reho jepi ramo, peteĩ ára rupi reju’a hína pe arroz ári reñemoĩ kuimbe’ẽ chiggae rehegua, ha upéi nde rehayhueterei ko mbojoaju. Umi neexperiénsia ndahetái gueteri ramo, che añetehápe aipota eproba budae-jjigae peteĩ jey. Chiggae reko Korea-pe ojupive, ha upépe oñembojoapy so’o embojyre jaikuaáva (jambon, sosísa) — upéicha, peteĩha jey oúva ndohasýi chupe, ha katu pe rykuasu he’ẽ haku’ẽ koreano oñandu porãite.

Budae-jjigae ñembopupu rape — pe rykuasu oñikove hag̃uáicha

Budae-jjigae ojejapo péicha: jambon ha sosísa, sevói, sevói hovy oñemoĩ heta hag̃ua, ha upéi oñembopupu mba’yrúpe. Pe mbytegua peteĩ “pasta” ẽ’ẽva oĩ, ha rembojehe’a hag̃uáicha, pe rykuasu oñepyrũ oiko pytã pytã, ha pe he’ẽ “oñikove”. Korea karu rendápe heta jey oñemoĩ mba’yrúpe mesa ári pe gas oca, ha umi karuhára voi oñembopupu hikuái—ha ko “che resa renondépe oñembopupu” peteĩva umi mba’e ohecharamóva budae-jjigae-pe.

Ñepyrũrã, pe rykuasu ikatu ojehecha sakã hag̃uáicha. Péro oñembopupúvo, pe ẽ’ẽrã oñembojehe’a ha oiko upe budae-jjigae rykuasu hatãva. Umi tembi’u ojyvyry aja, jambon he’ẽjuky oho pe rykuasúpe iñnaturálmente.

Pytaguáva avei oiporãva tembi’u koreano: budae-jjigae

Budae-jjigae ha’e peteĩ tembi’u pytaguáva hetaiterei oiporãva, yvateite hag̃uaicha pe “oiporãta” probabilidá. Jambon ha sosísa jaikuaáva oĩ rupi, umi oñepyrũva chiggae koreano rehe ndohasýi chupe ojapo hag̃ua. Añetehápe, Korea jevy rehegua atykuéra térã Yutupe-pe avei, heta jevy oje’e: “Che peteĩha tembi’u koreano aporãvéva ha’e budae-jjigae” — ha peichagua ñe’ẽngue ojehecha jepi, jepi.

Reho ramo Korea-pe, budae-jjigae karu renda rejuhukuaa pya’eve tetã pukukue rupi. Karu renda michĩ guive, marca tuicháva peve, eiporavo hag̃ua heta hendáicha. Upévare nde viaje itinerario-pe reñemoĩ hag̃ua “peteĩ jey” iporãiterei. Ha avei, hepykue ndohasýi: peteĩ tapicha hag̃ua, jepi $6–$9 rupi, upéicha nde bolsillo ndojeruréi hetaiterei.

Pe “bo’o-bo’o” oñehendúva, budae-jjigae mborayhu

Oñepyrũ hag̃uáicha “bo’o-bo’o” oñembopupu, pe rykuasu iñapytĩvéma, umi tembi’u he’ẽ oñembojoaju peteĩme, ha upéicha budae-jjigae mborayhu oñesẽ porãite. Korea ñe’ẽme “보글보글” ha’e pe rykuasu ojyvyry soro oñehendu hag̃uáicha; upéva oñehendúvo, he’ise “ko’ág̃a ja’úta” pe momento og̃uahẽma.

Tembi’u hetáva, peteĩ kuimbe’ẽ ipohýiva

Jambon ha sosísa oĩ tuicháva ha heta, upévare peteĩ kuimbe’ẽ peteĩ kuimbe’ẽ reñandu “ipohýi” ha iñanambusu. Pe rykuasúpe so’o he’ẽ oĩ mbarete, ha ndaha’éi peteĩ rykuasu he’ỹva. Tembi’u ndojapyhy’i reheve, upévare reñandu porã: “kóva ha’e budae-jjigae añete.”

Oñembopupúvo, pe rykuasu iñapytĩvéma ha umi tembi’u ojepuruva oñemoĩ porãve, upéicha opaite he’ẽ oiko peteĩ “hatãvéva” ha oñemohenda porã. Tembi’u ratio yvate rupi, arroz ndive je’u hag̃ua ndereñandumo’ãi “ipirĩ” — ha iporãve: paha peve, nde satisfaksión opyta gueteri.

Budae-jjigae ha arroz — je’u koreano reko añetéva

Ko’ápe, arroz oúma arroz hũva (흑미밥) ramo, péro ko’ã mba’e ikatu iñambue karu rendáre. Oĩ hendápe ombojoaju arroz hũva térã ambue avatykue, ha heta hendápe katu arroz morotĩnte voi oúma, peteĩcha jepi.

Reñemoĩ ramo budae-jjigae tembi’u peteĩ kuimbe’ẽ arroz ári ha re’u, jambon he’ẽjuky ha kimchi/ẽ’ẽrã he’ẽ hatã oñembohova’i porã arroz ndive, ha upéicha pe “je’u koreano” iporãvéva ojehupyty. Peteĩ consejo umi oñepyrũvape: ani re’u rykuasu añónte; eproba tembi’u ha arroz peteĩ kuimbe’ẽme. Upéicha añónte reñandúta budae-jjigae he’ẽ añetehápe.

Jambon, sevói ha kimchi oñondive oúvo peteĩ kuimbe’ẽme, pe textura oiko hetave, ha pe rykuasu oike arroz apytépe—upéicha pe umami he’ẽ porã oñepyrũ “oñepokã” ha ohasáva yvateite.

Budae-jjigae, Korea rapépe peteĩ jey je’u hag̃ua

Ko árape ahechaukáva budae-jjigae ha’e peteĩ menú iporãva umi oñepyrũvape tembi’u koreano rehe, pórke chiggae Korea reko ári oñembojoapy so’o jajapyhy’ỹre jaikuaáva (jambon, sosísa). Viaje aja reikotevẽ jave peteĩ karu haku’ẽ ha ndepy’a rorýva, eike peteĩ budae-jjigae karu rendápe—heta jey re’ẽ hag̃ua reñandúta “aipotave!” Reikyhyje ramo pe haku’ẽre, ejerure sa’ive haku’ẽ, térã eipuru keso ha ramyeon omopotĩ hag̃ua. Pe mba’yrúpe ojyvyry “bo’o-bo’o” ha pe ñembyaty oñondive je’u—upe momento voi ojapo ne mandu’a Korea rapégui iñakãhatãve hag̃ua.

Ko jehaipy oñemoherakuã ra’e hag̃ua peteĩha jey https://hi-jsb.blog-pe.